Η κρίση γύρω από τη Γροιλανδία λαμβάνει νέες διαστάσεις καθώς ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ εντείνει τις απειλές του για κατάληψη του νησιού, χρησιμοποιώντας ακόμη πιο σκληρή ρητορική. Σε νέα ανάρτησή του στο Truth Social, ο Τραμπ κάλεσε το ΝΑΤΟ να απαιτήσει από τη Δανία την άμεση απομάκρυνση Ρώσων και Κινέζων από τη Γροιλανδία, υποστηρίζοντας ότι «δύο έλκηθρα με σκύλους δεν θα το κάνουν – μόνο οι ΗΠΑ μπορούν».
Οι δηλώσεις αυτές έρχονται λίγες ώρες πριν από μια κρίσιμη συνάντηση στον Λευκό Οίκο, όπου οι υπουργοί Εξωτερικών της Δανίας και της Γροιλανδίας θα συναντηθούν με τον αντιπρόεδρο των ΗΠΑ Τζ. Ντ. Βανς και τον υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο. Η συνάντηση αυτή θεωρείται καθοριστική για το μέλλον των σχέσεων ΗΠΑ-Δανίας και την ίδια την ύπαρξη της ατλαντικής συμμαχίας.
Η αμερικανική στρατηγική και οι ευρωπαϊκές ανησυχίες
Ο Τραμπ επιμένει ότι οι ΗΠΑ «χρειάζονται τη Γροιλανδία για λόγους εθνικής ασφάλειας», χαρακτηρίζοντάς την «ζωτικής σημασίας για τον Χρυσό Θόλο» που κατασκευάζει η αμερικανική κυβέρνηση. Στην ανάρτησή του, ο Αμερικανός πρόεδρος προειδοποίησε ότι «αν δεν το κάνουμε εμείς, θα το κάνουν η Ρωσία ή η Κίνα, και αυτό δεν πρόκειται να συμβεί».
Παράλληλα, ο Τραμπ υπογραμμίζει τη στρατιωτική υπεροχή των ΗΠΑ εντός του ΝΑΤΟ, δηλώνοντας ότι «χωρίς την τεράστια δύναμη των ΗΠΑ, το ΝΑΤΟ δεν θα ήταν αποτελεσματική δύναμη ή αποτρεπτικός παράγοντας». Σύμφωνα με τον ίδιο, «το ΝΑΤΟ γίνεται πολύ πιο ισχυρό και αποτελεσματικό με τη Γροιλανδία στα χέρια των ΗΠΑ», χαρακτηρίζοντας οτιδήποτε λιγότερο «απαράδεκτο».
Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αντιδρούν με ανησυχία στις κλιμακούμενες απειλές. Ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης προσπαθούν εσπευσμένα να βρουν μια διπλωματική λύση που θα επιτρέψει στον Τραμπ να παρουσιάσει μια πολιτική «νίκη» χωρίς να καταρρεύσει η συμμαχία. Ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών Γιόχαν Βάντεφουλ χαρακτήρισε «ενθαρρυντικές» τις συνομιλίες με τον Αμερικανό ομόλογό του, ενώ ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς εξέφρασε την ελπίδα για «αμοιβαία αποδεκτή λύση» εντός του ΝΑΤΟ.
Η αντίσταση της Δανίας και της Γροιλανδίας
Από την πλευρά τους, οι ηγέτες της Δανίας και της Γροιλανδίας παρουσιάζουν ενιαίο μέτωπο απέναντι στις αμερικανικές απαιτήσεις. Ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας Γενς-Φρέντερικ Νίλσεν δήλωσε κατηγορηματικά ότι εάν το νησί έπρεπε να επιλέξει μεταξύ ΗΠΑ και Δανίας, «εμείς επιλέγουμε τη Δανία». Παράλληλα, τόνισε ότι δεν είναι η κατάλληλη στιγμή για συζητήσεις περί ανεξαρτησίας, καθώς «δεν είναι η στιγμή για να παίξουμε με το δικαίωμά μας στην αυτοδιάθεση, όταν μια άλλη χώρα λέει ότι θα μας προσαρτήσει».
Η Δανή πρωθυπουργός Μέτε Φρέντερικσεν χαρακτήρισε την αμερικανική πίεση «εντελώς απαράδεκτη», προειδοποιώντας ότι μια επίθεση των ΗΠΑ θα σηματοδοτούσε το τέλος του ΝΑΤΟ. Η ίδια υπογράμμισε ότι «υπάρχουν πολλά που υποδηλώνουν ότι τα πιο δύσκολα είναι ακόμα μπροστά μας».
Ο Δανός υπουργός Άμυνας επιβεβαίωσε την ενίσχυση της στρατιωτικής παρουσίας της Δανίας στη Γροιλανδία, ενώ διεξάγεται «συνεχής διάλογος» με το ΝΑΤΟ για αύξηση της παρουσίας της συμμαχίας στην Αρκτική. Παράλληλα, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν διαβεβαίωσε ότι οι Γροιλανδοί «μπορούν να υπολογίζουν σε εμάς», τονίζοντας ότι «η Γροιλανδία ανήκει στους κατοίκους της».
Η αναζήτηση διπλωματικής λύσης
Παρά την κλιμάκωση της ρητορικής, διπλωμάτες από αμφότερες τις πλευρές εργάζονται για την εύρεση μιας συμβιβαστικής λύσης. Το πιθανότερο σενάριο περιλαμβάνει αυξημένες ευρωπαϊκές επενδύσεις στην ασφάλεια της Αρκτικής, καθώς και δεσμεύσεις που θα επιτρέψουν στις ΗΠΑ να επωφεληθούν οικονομικά από τον ορυκτό πλούτο της Γροιλανδίας.
Η ΕΕ ετοιμάζεται να υπερδιπλασιάσει τις επενδύσεις της στη Γροιλανδία, συμπεριλαμβανομένων κονδυλίων για κρίσιμες πρώτες ύλες. Ωστόσο, η ικανότητα εξόρυξης στη Γροιλανδία παραμένει προς το παρόν περιορισμένη, καθώς οι αγορές προτιμούν φθηνότερες πρώτες ύλες από άλλες περιοχές.
Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε προετοίμασε το έδαφος για μια τέτοια συμφωνία, δηλώνοντας ότι τα κράτη-μέλη συζητούν τρόπους ενίσχυσης της ασφάλειας στην Αρκτική. Η αύξηση των επενδύσεων από ευρωπαϊκές χώρες του ΝΑΤΟ θεωρείται πιθανό σενάριο που ευθυγραμμίζεται με την απαίτηση του Τραμπ να αναλάβει η Ευρώπη μεγαλύτερο βάρος για την άμυνά της.
Η κρίση της Γροιλανδίας αποτελεί τη μεγαλύτερη πρόκληση που αντιμετωπίζει η Ευρώπη από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Όπως παραδέχονται διπλωμάτες, «οι συνηθισμένοι κανόνες δεν ισχύουν πια», ενώ δεν είναι βέβαιο πώς μπορεί η Ευρώπη να απαντήσει σε αυτή την πρωτοφανή κατάσταση. Η σημερινή συνάντηση στον Λευκό Οίκο θα δείξει αν υπάρχει δυνατότητα διπλωματικής επίλυσης ή αν η κρίση θα οδηγήσει σε ανεπανόρθωτη ρήξη εντός της ατλαντικής συμμαχίας.
