Η έκτακτη συνεδρίαση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ για την κατάσταση στο Ιράν αποκάλυψε το βάθος της διεθνούς κρίσης που έχει προκαλέσει το κύμα διαδηλώσεων στη χώρα. Με χιλιάδες νεκρούς και δεκάδες χιλιάδες συλλήψεις, η κατάσταση έχει εξελιχθεί σε μια από τις σοβαρότερες διπλωματικές κρίσεις των τελευταίων ετών, με τις ΗΠΑ και το Ιράν να ανταλλάσσουν απειλές για στρατιωτική δράση.
Τραγικός απολογισμός και διεθνής ανησυχία
Η Βοηθός Γενική Γραμματέας του ΟΗΕ, Μάρθα Πόμπι, παρουσίασε στο Συμβούλιο Ασφαλείας έναν συγκλονιστικό απολογισμό των γεγονότων. Οι λαϊκές διαδηλώσεις που διαρκούν σχεδόν τρεις εβδομάδες έχουν εξελιχθεί σε πανεθνική αναταραχή, με μέσα ενημέρωσης και οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων να κάνουν λόγο για εκατοντάδες ή και χιλιάδες νεκρούς μόνο στο διάστημα 8-10 Ιανουαρίου.
Ο ΟΗΕ εκτιμά ότι άνω των 18.000 άτομα έχουν συλληφθεί, ενώ η κ. Πόμπι ζήτησε άμεση παύση των εκτελέσεων που συνδέονται με υποθέσεις διαδηλώσεων. Την ίδια στιγμή, οι ιρανικές αρχές αποδίδουν τη βία σε «οργανωμένους τρομοκράτες» και «ταραχοποιούς» που, κατά την Τεχεράνη, παρεισέφρησαν στις διαδηλώσεις.
Ιδιαίτερα συγκινητικές ήταν οι μαρτυρίες των δύο εκπροσώπων της κοινωνίας πολιτών. Ο Άχμαντ Μπατέμπι, Ιρανοαμερικανός δημοσιογράφος, περιέγραψε πώς βασανίστηκε από τις ιρανικές αρχές και εξαναγκάστηκε να «ομολογήσει» ότι ήταν αμειβόμενος πράκτορας των ΗΠΑ. «Δεν το έκανα ποτέ αυτό, αλλά με βασάνισαν για να το πω. Είναι ακριβώς η ίδια κατάσταση που επικρατεί σήμερα στο Ιράν», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Αμερικανικές απειλές και ιρανικές αντιαπειλές
Οι Ηνωμένες Πολιτείες, που ζήτησαν τη σύγκληση της συνεδρίασης, υιοθέτησαν σκληρή στάση απέναντι στην Τεχεράνη. Ο Αμερικανός πρέσβης Μάικλ Γουόλτς τόνισε ότι «ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ και οι ΗΠΑ στέκονται στο πλευρό του γενναίου λαού του Ιράν», ενώ κατηγόρησε το ιρανικό καθεστώς για τη «βίαιη ιστορία» του και τις «κατάφωρες παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων».
Ο κ. Γουόλτς επεκτάθηκε στις περιφερειακές δραστηριότητες του Ιράν, αναφέροντας τη στήριξή του στη Χεζμπολάχ και τους Χούθι, καθώς και την «αποσταθεροποίηση της Μέσης Ανατολής επί δεκαετίες». Προειδοποίησε επίσης ότι «όλες οι επιλογές παραμένουν πάνω στο τραπέζι», εννοώντας και τη στρατιωτική επέμβαση.
Η ιρανική απάντηση ήταν εξίσου σκληρή. Ο πρέσβης Γκολαμχοσεΐν Νταρζί κατηγόρησε τις ΗΠΑ για «ψεύδη, διαστρεβλώσεις της πραγματικότητας και σκόπιμη παραπληροφόρηση», ισχυριζόμενος ότι η Ουάσιγκτον έχει άμεση εμπλοκή στην καθοδήγηση των αναταραχών προς τη βία.
Ο ιρανός διπλωμάτης δήλωσε ότι το Ιράν δεν επιδιώκει κλιμάκωση, αλλά «κάθε πράξη επιθετικότητας, άμεση ή έμμεση, θα αντιμετωπιστεί με αποφασιστική, αναλογική και νόμιμη απάντηση», επικαλούμενος το Άρθρο 51 του Χάρτη του ΟΗΕ για το δικαίωμα αυτοάμυνας.
Διεθνείς αντιδράσεις και κίνδυνος κλιμάκωσης
Η διεθνής κοινότητα εξέφρασε βαθιά ανησυχία για την πιθανότητα στρατιωτικής κλιμάκωσης. Η Μάρθα Πόμπι προειδοποίησε ότι οι δημόσιες δηλώσεις περί ενδεχόμενων στρατιωτικών πληγμάτων κατά του Ιράν δημιουργούν κίνδυνο περαιτέρω αποσταθεροποίησης, επισημαίνοντας ότι η διπλωματία και ο διάλογος αποτελούν τη μόνη βιώσιμη οδό.
Η Ελλάδα, μέσω της πρέσβυς Αγ. Μπαλτά, εξέφρασε βαθιά ανησυχία για τη συνεχιζόμενη κλιμάκωση της βίας εναντίον διαδηλωτών και την απώλεια ανθρωπίνων ζωών, συμπεριλαμβανομένων παιδιών. Τόνισε ότι τα θεμελιώδη δικαιώματα είναι καθολικά και πρέπει να γίνονται πλήρως σεβαστά, επαναλαμβάνοντας την ανάγκη αποκλιμάκωσης και ειρηνικής επίλυσης της κρίσης.
Η Ρωσία, διά στόματος του πρεσβευτή της Βασίλι Νεμπένζια, κατηγόρησε τις ΗΠΑ ότι «κλιμακώνουν τις εντάσεις και τροφοδοτούν την υστερία», ενώ άλλες χώρες εξέφρασαν ανησυχίες για τις περιφερειακές επιπτώσεις μιας πιθανής στρατιωτικής σύρραξης.
Οι εξελίξεις στο Ιράν έχουν προκαλέσει τη μεγαλύτερα λαϊκή κινητοποίηση από την ίδρυση της Ισλαμικής Δημοκρατίας το 1979. Με τουλάχιστον 3.428 διαδηλωτές νεκρούς σύμφωνα με τη ΜΚΟ Iran Human Rights και πάνω από 10.000 συλλήψεις, η κρίση έχει λάβει διαστάσεις που ξεπερνούν τα εθνικά σύνορα και απειλούν τη σταθερότητα ολόκληρης της περιοχής.
Η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά ρευστή, με τον κίνδυνο στρατιωτικής κλιμάκωσης να παραμένει υπαρκτός παρά τις εκκλήσεις του διεθνούς οργανισμού για αυτοσυγκράτηση και διάλογο.
