Η πρωτοβουλία του Ντόναλντ Τραμπ για τη δημιουργία ενός «Συμβουλίου Ειρήνης» με στόχο την επίλυση διεθνών συρράξεων προκαλεί έντονες αντιδράσεις στη διεθνή κοινότητα. Περίπου 60 κράτη έλαβαν προσκλήσεις από τον Αμερικανό πρόεδρο, ο οποίος θα προεδρεύει εφόρου ζωής του νέου οργανισμού που αρχικά θα επικεντρωθεί στη Γάζα και στη συνέχεια θα επεκταθεί σε άλλες παγκόσμιες συρράξεις.
Οι διπλωματικές αντιδράσεις κυμαίνονται από επιφυλακτικές έως ανοιχτά αρνητικές, με εξαίρεση την Ουγγαρία που αποδέχθηκε αδιαμφισβήτητα την πρόσκληση. Η πρωθυπουργός της Ιταλίας Τζόρτζια Μελόνι δήλωσε «έτοιμη να συνεισφέρει», ενώ ο Καναδάς μέσω του πρωθυπουργού Μαρκ Κάρνεϊ συμφώνησε καταρχήν, αν και οι λεπτομέρειες παραμένουν ανοιχτές.
Οικονομικό κόστος και διάρκεια συμμετοχής
Σύμφωνα με το προσχέδιο καταστατικού που διέρρευσε, η θητεία των κρατών μελών περιορίζεται στα τρία χρόνια, εκτός αν επιλέξουν να καταβάλουν το εντυπωσιακό ποσό του 1 δισεκατομμυρίου δολαρίων για να αποκτήσουν μόνιμη ιδιότητα μέλους. Ο Λευκός Οίκος δικαιολογεί αυτή τη ρύθμιση λέγοντας ότι «προσφέρει μόνιμη ιδιότητα μέλους σε χώρες εταίρους που επιδεικνύουν βαθιά δέσμευση στην ειρήνη, την ασφάλεια και την ευημερία».
Η χρηματοδότηση αποτελεί κρίσιμο στοιχείο της πρωτοβουλίας, καθώς τα κράτη που θα συνεισφέρουν το δισεκατομμύριο δολάρια εντός του πρώτου έτους θα απαλλαγούν από τον περιορισμό της τριετούς θητείας. Αυτή η ρύθμιση εγείρει ερωτήματα σχετικά με την ισότητα των κρατών μελών και τη δημοκρατική λειτουργία του οργανισμού.
Ανησυχίες για υπονόμευση του ΟΗΕ
Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις εκφράζουν σοβαρές ανησυχίες ότι το Συμβούλιο Ειρήνης θα μπορούσε να υπονομεύσει το έργο των Ηνωμένων Εθνών. Ένας διπλωμάτης χαρακτήρισε την πρωτοβουλία ως «τα Ηνωμένα Έθνη του Τραμπ που αψηφούν τις θεμελιώδεις αρχές του Χάρτη των ΗΕ», ενώ άλλοι τρεις διπλωμάτες δυτικών χωρών συμφώνησαν ότι θα υπονομεύσει τον ρόλο του ΟΗΕ.
Η ενσωμάτωση καταστατικού στην επιστολή-πρόσκληση προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία, καθώς φαίνεται να δημιουργεί έναν παράλληλο διεθνή οργανισμό με ευρύτερες αρμοδιότητες. Το έγγραφο αναφέρει χαρακτηριστικά την «ανάγκη για ένα πιο επιδέξιο και αποτελεσματικό διεθνές σώμα οικοδόμησης της ειρήνης», σε αυτό που πολλοί ερμηνεύουν ως κριτική στα Ηνωμένα Έθνη.
Η Αναλένα Μπέρμποκ, πρόεδρος της Γενικής Συνέλευσης των ΗΕ, προειδοποίησε ότι εάν αμφισβητηθεί ο ρόλος των Ηνωμένων Εθνών, ο κόσμος θα γυρίσει «σε πολύ, πολύ σκοτεινές εποχές». Τόνισε ότι τα Ηνωμένα Έθνη είναι ο μοναδικός θεσμός με την ηθική και νόμιμη δυνατότητα να φέρνει κοντά κάθε έθνος, μικρό ή μεγάλο.
Ο Τραμπ στην επιστολή του υπογραμμίζει ότι το Συμβούλιο θα είναι «μοναδικό» και ότι «δεν θα έχει υπάρξει τίποτα σαν αυτό», ενώ καλεί για «ρεαλιστική κρίση, λογικές λύσεις και το θάρρος να απομακρυνθούμε από προσεγγίσεις και θεσμούς που πολύ συχνά έχουν αποτύχει».
Η πρωτοβουλία αναμένεται να συζητηθεί εκτενώς στις επόμενες ημέρες, καθώς οι χώρες που έλαβαν προσκλήσεις αξιολογούν τις επιπτώσεις της συμμετοχής τους σε έναν οργανισμό που θα μπορούσε να αναδιαμορφώσει το διεθνές τοπίο επίλυσης συρράξεων.
