Η Ευρωπαϊκή Ένωση κινητοποιείται με έκτακτα μέτρα για να αντιμετωπίσει την κλιμακούμενη κρίση που προκάλεσαν οι απειλές του Ντόναλντ Τραμπ για τη Γροιλανδία και η επιβολή πρόσθετων δασμών σε οκτώ ευρωπαϊκές χώρες. Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, ανακοίνωσε τη σύγκληση έκτακτης Συνόδου Κορυφής των ευρωπαίων ηγετών, με πιθανότερη ημερομηνία διεξαγωγής στις 22 Ιανουαρίου στις Βρυξέλλες.
Η απόφαση αυτή έρχεται μετά από έκτακτη συνεδρίαση των μόνιμων αντιπροσώπων των κρατών-μελών και εκτενείς διαβουλεύσεις που πραγματοποιήθηκαν την Κυριακή. Η Ευρώπη στέλνει ένα σαφές μήνυμα ενότητας και αποφασιστικότητας, τονίζοντας ότι είναι “έτοιμη να υπερασπιστεί τον εαυτό της έναντι οποιασδήποτε μορφής εξαναγκασμού”.
Η ευρωπαϊκή απάντηση σε έξι άξονες
Ο Αντόνιο Κόστα, μέσω της επίσημης ανακοίνωσής του, διατύπωσε την κοινή θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε έξι βασικούς άξονες που αποτελούν τη βάση της ευρωπαϊκής στρατηγικής. Πρώτος και κυριότερος άξονας είναι η ενότητα όσον αφορά τις αρχές του διεθνούς δικαίου, της εδαφικής ακεραιότητας και της εθνικής κυριαρχίας. Η θέση αυτή αντικατοπτρίζει την αμετακίνητη στάση της Ευρώπης απέναντι σε κάθε προσπάθεια αλλαγής των διεθνών συνόρων με τη βία ή τον εξαναγκασμό.
Δεύτερος πυλώνας της ευρωπαϊκής στρατηγικής είναι η πλήρης υποστήριξη και αλληλεγγύη προς τη Δανία και τη Γροιλανδία. Η Ευρώπη αναγνωρίζει τη στρατηγική σημασία της Αρκτικής περιοχής και δεσμεύεται για την προστασία των συμμάχων της. Παράλληλα, τονίζεται η αναγνώριση του κοινού διατλαντικού συμφέροντος για την ειρήνη και την ασφάλεια στην Αρκτική, ιδίως μέσω της συνεργασίας με το ΝΑΤΟ.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην οικονομική διάσταση της κρίσης, με την Ευρωπαϊκή Ένωση να εκτιμά ότι οι δασμοί θα υπονομεύσουν τις διατλαντικές σχέσεις και είναι ασυμβίβαστοι με τη συμφωνία εμπορίου ΕΕ-ΗΠΑ. Η θέση αυτή αποτελεί σαφή προειδοποίηση προς την αμερικανική πλευρά για τις συνέπειες που θα έχει η συνέχιση της επιθετικής εμπορικής πολιτικής.
Προετοιμασία για αντίμετρα και διάλογος
Παρά τη σκληρή στάση που υιοθετεί, η Ευρωπαϊκή Ένωση διατηρεί τις γέφυρες επικοινωνίας ανοικτές, εκφράζοντας την ετοιμότητά της να συνεχίσει να συνεργάζεται εποικοδομητικά με τις Ηνωμένες Πολιτείες σε όλα τα θέματα κοινού ενδιαφέροντος. Αυτή η διπλή προσέγγιση – σκληρότητας και διαλόγου – αντικατοπτρίζει τη διπλωματική ωριμότητα της Ευρώπης και την επιθυμία της να αποφύγει μια καταστροφική κλιμάκωση των εντάσεων.
Ωστόσο, η ετοιμότητα για αυτοπροστασία απέναντι σε κάθε μορφή εξαναγκασμού παραμένει στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής στρατηγικής. Αυτό σημαίνει ότι η Ευρώπη προετοιμάζεται για την υιοθέτηση συγκεκριμένων αντιμέτρων εάν η Ουάσινγκτον προχωρήσει στην υλοποίηση των απειλών της. Τα μέτρα αυτά θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν αντίστοιχους δασμούς σε αμερικανικά προϊόντα, περιορισμούς στις επενδύσεις ή άλλες οικονομικές κυρώσεις.
Δοκιμασία για τη διατλαντική συμμαχία
Η επικείμενη έκτακτη Σύνοδος Κορυφής αναμένεται να αποτελέσει καθοριστική στιγμή για το μέλλον των διατλαντικών σχέσεων. Οι ευρωπαίοι ηγέτες θα κληθούν να λάβουν αποφάσεις που θα καθορίσουν όχι μόνο την άμεση απάντηση στις αμερικανικές απειλές, αλλά και τη μακροπρόθεσμη στρατηγική της Ευρώπης απέναντι στη νέα αμερικανική διοίκηση.
Η κρίση της Γροιλανδίας έχει αποκαλύψει βαθιές ρωγμές στο διατλαντικό οικοδόμημα που είχε θεωρηθεί δεδομένο για δεκαετίες. Η επιθετική ρητορική του Τραμπ και οι απειλές για χρήση οικονομικής βίας έχουν προκαλέσει σοκ στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες και έχουν αναγκάσει την Ευρώπη να επανεξετάσει τις βασικές παραδοχές της για τη σχέση της με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ταυτόχρονα, η κρίση αυτή αποτελεί και μια ευκαιρία για την Ευρωπαϊκή Ένωση να αποδείξει την ενότητα και την αποφασιστικότητά της. Η ταχύτητα με την οποία κινητοποιήθηκαν οι ευρωπαϊκοί θεσμοί και η ομοφωνία που επιδείχθηκε στις διαβουλεύσεις των κρατών-μελών στέλνουν ένα ισχυρό σήμα ότι η Ευρώπη δεν θα υποκύψει σε πιέσεις και εκβιασμούς.
Οι επόμενες ημέρες θα είναι καθοριστικές για την εξέλιξη αυτής της κρίσης. Η έκτακτη Σύνοδος Κορυφής θα πρέπει να επιτύχει τον δύσκολο στόχο της διατήρησης της ενότητας των 27 κρατών-μελών, ενώ παράλληλα θα πρέπει να διατυπώσει μια σαφή και αποτελεσματική απάντηση που θα αποτρέψει περαιτέρω κλιμάκωση. Το διακύβευμα είναι τεράστιο: όχι μόνο το μέλλον των διατλαντικών σχέσεων, αλλά και η αξιοπιστία της ίδιας της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως γεωπολιτικού παράγοντα στη διεθνή σκηνή.
