Η κρίση στο Ιράν έχει εισέλθει σε μια νέα, επικίνδυνη φάση καθώς ο πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν εξαπέλυσε άμεση προειδοποίηση προς τις Ηνωμένες Πολιτείες, δηλώνοντας ότι οποιαδήποτε επίθεση κατά του ανώτατου ηγέτη Αλί Χαμενεΐ θα ισοδυναμεί με “ολοκληρωτικό πόλεμο” κατά του ιρανικού έθνους.
Η δήλωση του Ιρανού προέδρου έρχεται σε μια περίοδο πρωτοφανούς έντασης, με τις αντικαθεστωτικές διαδηλώσεις να έχουν προκαλέσει τουλάχιστον 5.000 θανάτους σε όλη τη χώρα, σύμφωνα με επίσημα στοιχεία που επικαλούνται Ιρανοί αξιωματούχοι.
Κλιμάκωση της ρητορικής μεταξύ Ουάσιγκτον-Τεχεράνης
Σε ανάρτησή του στο X, ο Πεζεσκιάν κατηγόρησε την αμερικανική κυβέρνηση και τους συμμάχους της για τη “μακροχρόνια εχθρότητα και τις απάνθρωπες κυρώσεις” που έχουν επιβάλει στο Ιράν. Η προειδοποίηση του Ιρανού προέδρου αποτελεί άμεση απάντηση στις πρόσφατες δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος τόνισε ότι “ήρθε η ώρα να αναζητηθεί νέα ηγεσία στο Ιράν”.
Ο Αμερικανός πρόεδρος, μιλώντας στο Politico, έκανε μια ιδιαίτερα προκλητική δήλωση αναφέροντας ότι “η καλύτερη απόφαση που πήρε ποτέ ήταν να μην κρεμάσει περισσότερους από 800 ανθρώπους πριν από δύο ημέρες”, όταν ρωτήθηκε για το μέγεθος μιας πιθανής στρατιωτικής επιχείρησης των ΗΠΑ στο Ιράν.
Η απάντηση του ανώτατου ηγέτη Χαμενεΐ δεν άργησε να έρθει. Σε δημόσια ομιλία του το Σάββατο, χαρακτήρισε τον Τραμπ “εγκληματία” και κατηγόρησε την αμερικανική κυβέρνηση για “συνωμοσία” με στόχο να “καταπιεί το Ιράν” και να το θέσει υπό στρατιωτική, πολιτική και οικονομική κυριαρχία.
Τραγικός απολογισμός των διαδηλώσεων
Οι αντικαθεστωτικές διαδηλώσεις που ξεκίνησαν στις 28 Δεκεμβρίου λόγω οικονομικών δυσκολιών έχουν εξελιχθεί στις πιο αιματηρές αναταραχές από την ισλαμική επανάσταση του 1979. Σύμφωνα με Ιρανό αξιωματούχο που μίλησε υπό τον όρο της ανωνυμίας, τουλάχιστον 5.000 άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους, συμπεριλαμβανομένων περίπου 500 μελών των δυνάμεων ασφαλείας.
Οι πιο σφοδρές συγκρούσεις και ο μεγαλύτερος αριθμός θανάτων σημειώθηκαν στις ιρανικές κουρδικές περιοχές στο βορειοδυτικό Ιράν, μια περιοχή όπου οι Κούρδοι αυτονομιστές έχουν ιστορικά δραστηριοποιηθεί. Η αμερικανική οργάνωση για τα ανθρώπινα δικαιώματα HRANA αναφέρει ότι ο αριθμός των νεκρών έφτασε τους 3.308, ενώ έχει επιβεβαιώσει περισσότερες από 24.000 συλλήψεις.
Οι ιρανικές αρχές κατηγορούν “τρομοκράτες και ένοπλους ταραξίες” για τη δολοφονία “αθώων Ιρανών”, ενώ υποστηρίζουν ότι το Ισραήλ και ένοπλες ομάδες στο εξωτερικό έχουν υποστηρίξει και εξοπλίσει τους διαδηλωτές. Βίντεο που κυκλοφορούν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δείχνουν τις δυνάμεις ασφαλείας να καταστέλλουν βίαια τις διαδηλώσεις σε ολόκληρη τη χώρα.
Απειλές για εκτελέσεις και διεθνείς αντιδράσεις
Η ιρανική δικαιοσύνη έχει ανακοινώσει ότι οι εκτελέσεις είναι πιθανό να γίνουν κανονικά, με τον εκπρόσωπό της Asghar Jahangir να δηλώνει ότι “μια σειρά από πράξεις έχουν χαρακτηριστεί ως Mohareb”, που είναι μια από τις πιο αυστηρές ισλαμικές ποινές. Ο Τραμπ έχει απειλήσει επανειλημμένα ότι θα παρέμβει αν οι διαδηλωτές συνεχίσουν να σκοτώνονται στους δρόμους ή να εκτελούνται.
Η βίαιη καταστολή φαίνεται να έχει καταστείλει σε μεγάλο βαθμό τις διαμαρτυρίες, σύμφωνα με κατοίκους και κρατικά μέσα ενημέρωσης. Ωστόσο, η κλιμάκωση της ρητορικής μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης δημιουργεί ανησυχίες για περαιτέρω αποσταθεροποίηση της περιοχής.
Παράλληλα, διαδηλώσεις αλληλεγγύης τόσο προς τους Ιρανούς διαδηλωτές όσο και προς την ιρανική κυβέρνηση πραγματοποιούνται σε πόλεις του εξωτερικού, από το Λονδίνο και το Βερολίνο μέχρι το Τόκιο και την Κωνσταντινούπολη, αντανακλώντας τη διεθνή διάσταση της κρίσης.
Η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά ρευστή, με τις δύο πλευρές να φαίνονται αποφασισμένες να μην υποχωρήσουν, αυξάνοντας τον κίνδυνο για περαιτέρω κλιμάκωση σε μια ήδη ασταθή περιοχή.
