Μια φωτογραφία που δημοσιεύθηκε από το τουρκικό υπουργείο Άμυνας έχει προκαλέσει σφοδρές αντιδράσεις στην Τουρκία, αναδεικνύοντας ζητήματα διπλωματικού πρωτοκόλλου και εθνικής αξιοπρέπειας. Η εικόνα δείχνει τον Αμερικανό πρέσβη Τομ Μπάρακ να κάθεται στην κεντρική πολυθρόνα κατά τη διάρκεια συνάντησης με τον Τούρκο υπουργό Άμυνας Γιασάρ Γκιουλέρ, ο οποίος μαζί με άλλους υψηλόβαθμους αξιωματούχους εμφανίζεται να κάθεται εκατέρωθεν του Αμερικανού διπλωμάτη.
Κύμα επικρίσεων από το πολιτικό φάσμα
Οι αντιδράσεις ήταν άμεσες και έντονες, με πολιτικούς εκπροσώπους από όλο το φάσμα να εκφράζουν την αγανάκτησή τους. Ο Λουτφού Τουρκάν, βουλευτής του εθνικιστικού κόμματος Iyi, χαρακτήρισε την εικόνα ταπεινωτική για το τουρκικό έθνος, διερωτώμενος δημόσια: “Αυτός ο άνθρωπος είναι πρέσβης ή αποικιακός κυβερνήτης;”.
Ιδιαίτερα σημαντικό είναι το γεγονός ότι η διαμάχη επεκτάθηκε και στις τάξεις της κυβερνώσας πλειοψηφίας. Ο Μπουλέντ Αριντς, ιδρυτικό μέλος του κυβερνώντος κόμματος AKP και πρώην πρόεδρος του κοινοβουλίου, κατήγγειλε “άλλη μια παραβίαση του πρωτοκόλλου που είναι δύσκολο να δικαιολογηθεί”. Η δήλωσή του υπογραμμίζει τη σοβαρότητα του ζητήματος, καθώς προέρχεται από στενό κύκλο της εξουσίας.
Από την πλευρά της αντιπολίτευσης, ο Νακίν Ταν, αντιπρόεδρος του CHP και πρώην πρέσβης της Τουρκίας στην Ουάσινγκτον, κατηγόρησε αξιωματούχους του υπουργείου Άμυνας ότι “διόρισαν άτομα χωρίς προσόντα σε μονάδες τήρησης πρωτοκόλλου”, δείχνοντας τη σπουδαιότητα που αποδίδει στη σωστή εφαρμογή των διπλωματικών κανόνων.
Το πρωτόκολλο υπό αμφισβήτηση
Αξιωματούχοι του τουρκικού υπουργείου Άμυνας προσπάθησαν να διαχειριστούν την κρίση, τονίζοντας ότι αυτό το πρωτόκολλο τοποθέτησης εφαρμόζεται σε όλους τους ξένους αξιωματούχους που γίνονται δεκτοί. Πράγματι, παρόμοιες φωτογραφίες από συναντήσεις με τον υπουργό Άμυνας του Ουζμπεκιστάν, τον Αρχηγό Γενικού Επιτελείου της Μογγολίας και τον Ιορδανό Αρχηγό Γενικού Επιτελείου δείχνουν την ίδια διάταξη θέσεων.
Ωστόσο, η δικαιολογία αυτή δεν κατάφερε να πείσει τους επικριτές. Η έμπειρη δημοσιογράφος Μπάρτσιν Γινάνζ, με 35 χρόνια καριέρας και εξειδίκευση στο διπλωματικό ρεπορτάζ, δήλωσε κατηγορηματικά: “Δεν έχω ξαναδεί τέτοιο πρωτόκολλο πουθενά αλλού στον κόσμο”. Θεώρησε μάλιστα “ακόμα πιο εκπληκτικό το γεγονός ότι αυτό συμβαίνει στο υπουργείο Άμυνας, έναν θεσμό που φημίζεται για την αυστηρή προσήλωσή του στην ιεραρχία και στους κανόνες”.
Διπλωματικές συνέπειες και εθνική αξιοπρέπεια
Το περιστατικό αναδεικνύει ευρύτερα ζητήματα που αφορούν τις τουρκοαμερικανικές σχέσεις και τον τρόπο με τον οποίο η Τουρκία διαχειρίζεται το διπλωματικό της πρωτόκολλο. Ο Τομ Μπάρακ, που εκτός από πρέσβης είναι και απεσταλμένος των ΗΠΑ στη Συρία, φέρει ιδιαίτερο βάρος στις διμερείς σχέσεις, ειδικά σε μια περίοδο που τα δύο κράτη συνεργάζονται στενά σε περιφερειακά ζητήματα.
Η έντονη αντίδραση του τουρκικού πολιτικού κόσμου φανερώνει την ευαισθησία που υπάρχει γύρω από θέματα εθνικής κυριαρχίας και αξιοπρέπειας. Οι κατηγορίες περί “αποικιακής” συμπεριφοράς αντανακλούν βαθύτερες ανησυχίες για τη θέση της Τουρκίας στις διεθνείς σχέσεις και τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζεται από τους συμμάχους της.
Το γεγονός ότι η φωτογραφία δημοσιεύθηκε από τον επίσημο λογαριασμό του τουρκικού υπουργείου Άμυνας καθιστά το θέμα ακόμα πιο ευαίσθητο, καθώς δείχνει ότι η παραβίαση του πρωτοκόλλου – εάν πράγματι υπήρξε – έγινε με επίσημη έγκριση και προβολή.
Οι εξελίξεις αυτές θέτουν υπό αμφισβήτηση τη λειτουργία των πρωτοκολλικών υπηρεσιών του τουρκικού κράτους και αναδεικνύουν την ανάγκη για επανεξέταση των διαδικασιών που διέπουν την υποδοχή ξένων αξιωματούχων, ώστε να αποφεύγονται παρόμοια διπλωματικά επεισόδια στο μέλλον.
