Η κλιμάκωση της έντασης μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ευρωπαϊκής Ένωσης γύρω από τις δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ για τη Γροιλανδία έφτασε σε κρίσιμο σημείο, με τον Αμερικανό υπουργό Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ να καλεί την Ευρώπη να «χαλαρώσει» και να μην προβεί σε αντίποινα. Παράλληλα, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αποφάσισε να παγώσει την επικύρωση της εμπορικής συμφωνίας με τις ΗΠΑ, στέλνοντας ισχυρό μήνυμα προς την κυβέρνηση Τραμπ.
Μιλώντας από το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός, ο Μπέσεντ υιοθέτησε έναν αισθητά πιο συγκαταβατικό τόνο σε σχέση με τις προηγούμενες προκλητικές δηλώσεις του. «Λέω σε όλους, χαλαρώστε. Πάρτε μια βαθιά ανάσα. Μην προβείτε σε αντίποινα. Ο πρόεδρος θα είναι εδώ αύριο και θα περάσει το μήνυμά του», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Η αλλαγή στάσης του Αμερικανού αξιωματούχου έρχεται μετά από τις έντονες αντιδράσεις που προκάλεσαν οι προηγούμενες δηλώσεις του, όπου υποστήριζε ότι «οι ΗΠΑ προβάλλουν δύναμη ενώ οι Ευρωπαίοι αδυναμία» στο ζήτημα της Γροιλανδίας. Τώρα, ο υπουργός Οικονομικών εμφανίζεται πεπεισμένος ότι θα βρεθεί λύση που θα διασφαλίζει την εθνική ασφάλεια τόσο για τις Ηνωμένες Πολιτείες όσο και για την Ευρώπη.
Το Ευρωκοινοβούλιο «παγώνει» την εμπορική συμφωνία
Παρά τις καθησυχαστικές δηλώσεις του Μπέσεντ, η ευρωπαϊκή πλευρά προχώρησε σε συγκεκριμένες ενέργειες. Οι κυριότερες πολιτικές ομάδες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου αποφάσισαν με «πλειοψηφική συμφωνία» να αναστείλουν τη διαδικασία επικύρωσης της εμπορικής συμφωνίας που επιτεύχθηκε πέρυσι μεταξύ ΗΠΑ και ΕΕ.
Η συμφωνία αυτή, που επιτεύχθηκε το περασμένο καλοκαίρι, προέβλεπε την επιβολή δασμών ύψους 15% στις ευρωπαϊκές εξαγωγές προς τις ΗΠΑ, αλλά την κατάργηση των δασμών για τις αμερικανικές εξαγωγές στην ΕΕ. Το πάγωμα της συμφωνίας αποτελεί «πολύ ισχυρό εργαλείο», όπως τόνισε ο επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, Μάνφρεντ Βέμπερ.
«Είναι ένας εξαιρετικά ισχυρός μοχλός. Δεν νομίζω ότι οι επιχειρήσεις θα συμφωνούσαν να εγκαταλείψουν την ευρωπαϊκή αγορά», συμπλήρωσε η πρόεδρος του κεντρώου Renew, Βαλερί Χάγιερ. Η απόφαση αυτή εμποδίζει την επικύρωση και κατά συνέπεια την εφαρμογή της συμφωνίας, στερώντας από τις αμερικανικές επιχειρήσεις την ελεύθερη πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά.
Προετοιμασίες για περαιτέρω αντίμετρα
Η ευρωπαϊκή απάντηση δεν περιορίζεται μόνο στο πάγωμα της εμπορικής συμφωνίας. Οι ηγέτες της ΕΕ αναμένεται να συζητήσουν πιθανά αντίμετρα σε έκτακτη Σύνοδο Κορυφής στις Βρυξέλλες την Πέμπτη. Μεταξύ των επιλογών που εξετάζονται είναι η επιβολή πακέτου δασμών σε αμερικανικές εισαγωγές ύψους 93 δισεκατομμυρίων ευρώ, το οποίο θα μπορούσε να τεθεί αυτόματα σε ισχύ στις 6 Φεβρουαρίου.
Παράλληλα, διάφορες πολιτικές ομάδες του Ευρωκοινοβουλίου στηρίζουν την προσφυγή στον ευρωπαϊκό μηχανισμό καταστολής του καταναγκασμού (ACI), τον αποκαλούμενο «οικονομικό μπαζούκα» της Ευρώπης. Αυτός ο μηχανισμός θα επέτρεπε, για παράδειγμα, να περιοριστεί η πρόσβαση των αμερικανικών επιχειρήσεων στους δημόσιους διαγωνισμούς της ΕΕ.
Ωστόσο, το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα, η μεγαλύτερη πολιτική ομάδα στο Ευρωκοινοβούλιο, έκανε έκκληση για «αποκλιμάκωση», αρνούμενο προς το παρόν να θέσει σε εφαρμογή αυτόν τον μηχανισμό.
Από την πλευρά του, ο Μπέσεντ απέρριψε τις εικασίες ότι οι Ευρωπαίοι ενδέχεται να επιβάλουν οικονομικά αντίποινα και να εκποιήσουν αμερικανικά ομόλογα δημοσίου. «Είμαι βέβαιος ότι οι Ευρωπαίοι θα συνεχίσουν να τα κατέχουν», δήλωσε, ενώ χαρακτήρισε «υστερία» τις ανησυχίες για έναν παρατεταμένο εμπορικό πόλεμο.
Η στάση για τους δασμούς παραμένει σκληρή
Παρά τον πιο μετριοπαθή τόνο στο ζήτημα της Γροιλανδίας, η αμερικανική κυβέρνηση παραμένει αμετακίνητη στην εμπορική της πολιτική. Ο απεσταλμένος των ΗΠΑ για το Εμπόριο, Τζέιμισον Γκριρ, δήλωσε ότι οι δασμοί που έχει επιβάλει ο Τραμπ επικαλούμενος νόμο περί έκτακτης ανάγκης είναι οι «πιο κατάλληλοι» τρόποι αντιμετώπισης των εμπορικών προκλήσεων που αντιμετωπίζουν οι ΗΠΑ.
Ο Γκριρ τόνισε ότι υπάρχουν εναλλακτικές επιλογές για την επιβολή νέων δασμών αν το Ανώτατο Δικαστήριο καταργήσει τους υφιστάμενους δασμούς που επιβλήθηκαν μέσω του International Emergency Economic Powers Act (IEEPA). Μάλιστα, διαβεβαίωσε ότι η κυβέρνηση Τραμπ θα επιβάλει αμέσως νέους δασμούς αν χρειαστεί.
Η κρίση γύρω από τη Γροιλανδία έχει αναδείξει τις βαθύτερες εντάσεις στις διατλαντικές σχέσεις, με την Ευρώπη να αντιδρά αποφασιστικά στις αμερικανικές απαιτήσεις. Ο Τραμπ έχει επαναλάβει ότι δεν θα συμβιβαστεί με τίποτα λιγότερο από την ιδιοκτησία της Γροιλανδίας, ενώ οι ηγέτες της Δανίας και της Γροιλανδίας έχουν καταστήσει σαφές ότι το νησί δεν πωλείται.
Οι επόμενες ημέρες θα είναι κρίσιμες για τη διαμόρφωση των διατλαντικών σχέσεων, καθώς η Ευρώπη φαίνεται αποφασισμένη να χρησιμοποιήσει όλα τα διαθέσιμα οικονομικά της εργαλεία για να υπερασπιστεί τις αρχές της και να αντισταθεί στις αμερικανικές πιέσεις.
