Η στροφή των ευρωπαίων λαϊκιστών
Τα ευρωπαϊκά ακροδεξιά και λαϊκιστικά κόμματα που για χρόνια επαινούσαν τον Ντόναλντ Τραμπ και κέρδιζαν πολιτικό κεφάλαιο από τη σχέση τους μαζί του, βρίσκονται πλέον σε δύσκολη θέση. Οι όλο και πιο επιθετικές κινήσεις του Αμερικανού προέδρου στην εξωτερική πολιτική, ιδίως οι απειλές του για την απόκτηση της Γροιλανδίας από τη Δανία, προκαλούν αυξανόμενη αποδοκιμασία σε όλη την Ευρώπη.
Η Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) ήταν από τα πρώτα κόμματα που επέπληξαν τον Τραμπ. «Ο Ντόναλντ Τραμπ παραβίασε μια θεμελιώδη προεκλογική του υπόσχεση: να μην παρεμβαίνει στις δουλειές άλλων χωρών», δήλωσε η Άλις Βάιντελ, ενώ ο συμπρόεδρος του κόμματος Τίνο Χρουπάλα απέρριψε τις «μεθόδους της Άγριας Δύσης».
Αυτή η αλλαγή στάσης δεν είναι τυχαία. Πρόσφατη δημοσκόπηση της Forsa έδειξε ότι το 71% των Γερμανών βλέπουν πλέον τον Τραμπ περισσότερο ως αντίπαλο παρά ως σύμμαχο. Η επιφυλακτικότητα απέναντι στον Αμερικανό πρόεδρο έχει αυξηθεί σημαντικά μετά τη δέσμευσή του να επιβάλει δασμούς σε χώρες της ΕΕ μέχρι να επιτραπεί στις ΗΠΑ να αγοράσουν τη Γροιλανδία.
Στη Γαλλία, ο ηγέτης του Εθνικού Συναγερμού Τζορντάν Μπαρντελά κάλεσε την Ευρώπη να αντιδράσει με «μέτρα κατά του καταναγκασμού». Το βρετανικό Reform UK, του οποίου ο ηγέτης Νάιτζελ Φάρατζ εξυμνούσε τους δεσμούς του με τον Τραμπ, δήλωσε ότι «το να χρησιμοποιείς οικονομικές απειλές εναντίον μιας χώρας που θεωρείται ο στενότερος σύμμαχος σου για πάνω από εκατό χρόνια δεν είναι κάτι που θα περιμέναμε».
Ακόμη και η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι, που θεωρείται από τους πιο κοντινούς στον Τραμπ Ευρωπαίους ηγέτες, χαρακτήρισε λάθος την απόφασή του να επιβάλει δασμούς σε Ευρωπαίους συμμάχους.
Ο “Χρυσός Θόλος” και οι γεωπολιτικές φιλοδοξίες
Πίσω από τις απειλές για τη Γροιλανδία κρύβεται ένα από τα πιο φιλόδοξα στρατιωτικά προγράμματα της κυβέρνησης Τραμπ: ο λεγόμενος «Χρυσός Θόλος» (Golden Dome). Πρόκειται για ένα σύστημα αντιπυραυλικής άμυνας που στοχεύει να προστατεύσει τις ηπειρωτικές ΗΠΑ από διηπειρωτικούς βαλλιστικούς πυραύλους εξοπλισμένους με πυρηνικές κεφαλές.
Η έμπνευση προέρχεται από το ισραηλινό σύστημα «Iron Dome», αλλά οι διαστάσεις και η πολυπλοκότητα είναι ασύγκριτα μεγαλύτερες. Ο «Χρυσός Θόλος» θα αξιοποιεί προηγμένα οπλικά συστήματα με λέιζερ και θα έχει την ικανότητα εξουδετέρωσης εχθρικών πυραύλων σε τέσσερα στάδια – από πριν την εκτόξευση έως την τελική φάση πλοήγησης προς τον στόχο.
Το κόστος του έργου εκτιμάται μεταξύ 1 και 3,6 τρισεκατομμυρίων δολαρίων σε διάστημα 20 ετών, ενώ ο Τραμπ έχει δεσμευτεί να διαθέσει αρχικά 175 δισεκατομμύρια δολάρια. Επικεφαλής του προγράμματος είναι ο υπαρχηγός των διαστημικών επιχειρήσεων Μάικλ Γκετλάιν.
Η γεωστρατηγική σημασία της Γροιλανδίας έγκειται στο γεγονός ότι διηπειρωτικοί βαλλιστικοί πύραυλοι κατά των ΗΠΑ θα περνούσαν αναγκαστικά πάνω από τον Βόρειο Πόλο. Η τοποθέτηση ραντάρ εντοπισμού και μέσων αναχαίτισης εκεί παρουσιάζει σημαντικό στρατηγικό όφελος.
Το Συμβούλιο Ειρήνης και οι διπλωματικές αντιδράσεις
Παράλληλα με τις στρατιωτικές φιλοδοξίες, ο Τραμπ προωθεί τη δημιουργία ενός «Συμβουλίου Ειρήνης» που παρουσιάζεται ως μηχανισμός επίβλεψης της ανοικοδόμησης της Γάζας. Ωστόσο, ο καταστατικός χάρτης του οργανισμού δεν κάνει καμία άμεση αναφορά στη Γάζα, αλλά προτείνει μια ευρεία εντολή που φαίνεται να αμφισβητεί τα υπάρχοντα διπλωματικά πλαίσια.
Στην κορυφή του Συμβουλίου βρίσκεται ο ίδιος ο Τραμπ ως πρόεδρος, με τελική εξουσία ερμηνείας του καταστατικού χάρτη και δικαίωμα βέτο. Μέλη του εκτελεστικού συμβουλίου είναι ο πρώην Βρετανός πρωθυπουργός Τόνι Μπλερ, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο και ο γαμπρός του Τραμπ Τζάρεντ Κούσνερ.
Προσκλήσεις εστάλησαν σε δεκάδες χώρες, αλλά οι αντιδράσεις ήταν ανάμεικτες. Το Ισραήλ, η Αίγυπτος, το Πακιστάν και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα επιβεβαίωσαν τη συμμετοχή τους, ενώ Γαλλία, Δανία, Νορβηγία και Σουηδία απέρριψαν την πρόσκληση. Η Ελλάδα κλίνει προς το «όχι», συντασσόμενη με άλλες χώρες της ΕΕ που βλέπουν την πρωτοβουλία ως απόπειρα παράκαμψης του ΟΗΕ.
Η νέα στάση των ευρωπαίων λαϊκιστών απέναντι στον Τραμπ αποτυπώνει μια ευρύτερη αλλαγή στη διεθνή πολιτική σκηνή. Οι απειλές κατά παραδοσιακών συμμάχων και οι φιλοδοξίες αναδιάταξης της παγκόσμιας τάξης δημιουργούν νέες συμμαχίες και ρήγματα που ξεπερνούν τις ιδεολογικές διαχωριστικές γραμμές.
