Διπλωματικός “τυφώνας” στο Νταβός
Ο Ντόναλντ Τραμπ έφτασε στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ του Νταβός φορτωμένος με απειλές και ultimatum, μετατρέποντας το ετήσιο συνέδριο σε πεδίο γεωπολιτικών συγκρούσεων. Στο επίκεντρο των πιέσεων βρίσκονται περίπου 60 χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, τις οποίες καλεί να υπογράψουν για τη συμμετοχή τους στο λεγόμενο “Συμβούλιο Ειρήνης” – έναν νέο διεθνή θεσμό που θα λειτουργεί υπό την απόλυτη κηδεμονία των ΗΠΑ.
Η ελληνική κυβέρνηση βρίσκεται σε δύσκολη θέση, καθώς αναγκάζεται να ισορροπήσει ανάμεσα στη διατήρηση των στρατηγικών σχέσεων με την Ουάσιγκτον και τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τη συμμετοχή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Κυβερνητικές πηγές χαρακτηρίζουν τη συμμετοχή στο Συμβούλιο Ειρήνης “σύνθετο νομικά ζήτημα”, το οποίο εξετάζεται σε συνεννόηση με τους ευρωπαίους εταίρους.
Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, προσερχόμενος στο προεδρικό Μέγαρο για συνάντηση με τον Κωνσταντίνο Τασούλα, έδωσε το στίγμα του κυβερνητικού προβληματισμού μιλώντας για “τα νέα ταραγμένων θαλασσών και ωκεανών” και την “ιστορικότητα των στιγμών”. Η επιλογή των λέξεων αντικατοπτρίζει την αμηχανία που επικρατεί στους κυβερνητικούς κύκλους απέναντι στις “πρωτοφανείς προκλήσεις για το διεθνές γεωπολιτικό πλαίσιο”.
Η Ευρώπη αντεπιτίθεται
Παράλληλα, η κρίση της Γροιλανδίας έχει βάλει “φωτιά” στο ευρωπαϊκό παρασκήνιο. Ο Τραμπ απείλησε με δασμούς τη Δανία και επτά άλλες χώρες-συμμάχους του ΝΑΤΟ, επειδή έστειλαν συμβολικά στρατιωτικά αποσπάσματα στη Γροιλανδία, θέτοντας deadline την 1η Φεβρουαρίου για την “παράδοση” του νησιού στις ΗΠΑ.
Η ευρωπαϊκή απάντηση δεν άργησε να έρθει. Οι χώρες της ΕΕ εξετάζουν τεράστιο πακέτο αντιποίνων ύψους 93 δισεκατομμυρίων ευρώ στις εισαγωγές από τις ΗΠΑ, ενώ στο τραπέζι βρίσκεται και το “Αντικαταναγκαστικό Μέσο” – ένα εργαλείο που δεν έχει ποτέ χρησιμοποιηθεί και θα μπορούσε να περιορίσει δραστικά την πρόσβαση αμερικανικών εταιρειών στην ευρωπαϊκή αγορά.
Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν έδωσε τον τόνο της ευρωπαϊκής στάσης δηλώνοντας στο Νταβός ότι “προτιμούμε σεβασμό από τους νταήδες” και “το κράτος δικαίου αντί για τη βαρβαρότητα”. Η Γαλλία ήδη ανακοίνωσε ότι δεν θα δεχθεί την πρόσκληση του Τραμπ για συμμετοχή στο “Συμβούλιο Ειρήνης”, ακολουθώντας το παράδειγμα της Γερμανίας.
Η ελληνική διλημματική
Για την Ελλάδα, η κατάσταση είναι ιδιαίτερα πολύπλοκη. Ως εκλεγμένο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, η χώρα οφείλει να κινηθεί εντός του πλαισίου των Ηνωμένων Εθνών, όπως τονίζουν κυβερνητικές πηγές. Ταυτόχρονα, η Αθήνα παραμένει “σταθερά προσηλωμένη στο Διεθνές Δίκαιο και το Δίκαιο της Θάλασσας” – θέσεις στις οποίες στηρίζεται η προσέγγισή της για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις και το Κυπριακό.
Συνεργάτες του πρωθυπουργού υπογραμμίζουν την ανάγκη για “προσοχή και ψυχραιμία”, ενώ κυβερνητικά στελέχη εκτιμούν ότι τελικά η Αθήνα θα συνταχθεί με τις μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες που αρνούνται να υποκύψουν στις αμερικανικές πιέσεις.
Το σχέδιο που συνέταξε ο Λευκός Οίκος για το “Συμβούλιο Ειρήνης” παρέχει στον Τραμπ δικαίωμα βέτο σε όλες τις αποφάσεις, μετατρέποντάς το σε έναν “ΟΗΕ” με όρους “κλαμπ” υπό αμερικανική κηδεμονία. Παρά το γεγονός ότι αρχικά παρουσιάστηκε ως μηχανισμός για την επίβλεψη της ανοικοδόμησης της Γάζας, αμερικανοί αξιωματούχοι διευκρινίζουν ότι “δεν θα περιοριστεί στη Γάζα αλλά θα επεκταθεί σε όλο τον κόσμο”.
Η εξέλιξη της κρίσης αναμένεται να κρίνει όχι μόνο το μέλλον των διατλαντικών σχέσεων αλλά και την ικανότητα της Ευρώπης να διατηρήσει την ενότητά της απέναντι στις αμερικανικές πιέσεις. Για την Ελλάδα, η επιλογή που θα κάνει θα αποτελέσει καθοριστικό δείκτη της διπλωματικής της ωριμότητας σε μια εποχή που το παγκόσμιο σύστημα που οικοδομήθηκε μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο δοκιμάζεται όσο ποτέ άλλοτε.
