Σημαντική στροφή στη διπλωματική κρίση που είχε προκύψει γύρω από τη Γροιλανδία σηματοδότησε η συνάντηση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, στο περιθώριο του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ στο Νταβός. Το ζήτημα της παραμονής της Γροιλανδίας υπό δανική κυριαρχία δεν συζητήθηκε καθόλου, όπως ξεκαθάρισε ο Ρούτε σε τηλεοπτική του συνέντευξη.
Αντίθετα, οι δύο ηγέτες επικεντρώθηκαν στη διαμόρφωση ενός νέου πλαισίου συνεργασίας που αφορά την ασφάλεια ολόκληρης της Αρκτικής περιοχής, με έμφαση στην αντιμετώπιση των αυξανόμενων δραστηριοτήτων Κίνας και Ρωσίας στην περιοχή. Ο Τραμπ προχώρησε παράλληλα σε αιφνίδια υπαναχώρηση από τις απειλές επιβολής δασμών που είχε χρησιμοποιήσει ως μοχλό πίεσης, ενώ απέκλεισε για πρώτη φορά τη χρήση στρατιωτικής βίας.
Συνεργασία στον “Χρυσό Θόλο” και την εξόρυξη
Σύμφωνα με όσα αποκάλυψε ο Τραμπ σε συνέντευξή του στο CNBC, το νέο σχέδιο προβλέπει εκτενή συνεργασία ανάμεσα στις ΗΠΑ και τους Ευρωπαίους συμμάχους τους. Η συμφωνία περιλαμβάνει την κοινή ανάπτυξη της αντιπυραυλικής ασπίδας “Χρυσός Θόλος” και τη συμμετοχή στα δικαιώματα εξόρυξης ορυκτών στη Γροιλανδία.
“Θα συμμετάσχουν στον ‘Χρυσό Θόλο’ και θα συμμετάσχουν στα δικαιώματα εξόρυξης ορυκτών, όπως κι εμείς”, δήλωσε χαρακτηριστικά ο Αμερικανός πρόεδρος. Ερωτηθείς για τη διάρκεια αυτής της συμφωνίας, απάντησε με έμφαση: “Για πάντα”. Παρά την αισιοδοξία του, ο ίδιος παραδέχτηκε ότι η συμφωνία “είναι λίγο περίπλοκη”, χωρίς να υπεισέλθει σε περαιτέρω λεπτομέρειες.
Ο Ρούτε από την πλευρά του εμφανίστηκε πιο συγκρατημένος, τονίζοντας ότι απομένει ακόμη πολλή δουλειά πριν επιτευχθεί ουσιαστική συμφωνία. “Έχουμε μια καλή συμφωνία για να αρχίσουμε ουσιαστικά να εργαζόμαστε πάνω σε αυτά τα ζητήματα”, ανέφερε, επαναλαμβάνοντας ότι οι διαβουλεύσεις βρίσκονται ακόμη σε πρώιμο στάδιο.
Επαναβεβαίωση της συμμαχικής αλληλεγγύης
Πέραν του ζητήματος της Γροιλανδίας, η συνάντηση στο Νταβός αποτέλεσε ευκαιρία για τον Ρούτε να απαντήσει στις αμφιβολίες που είχε εκφράσει ο Τραμπ σχετικά με την αξιοπιστία των ευρωπαϊκών συμμάχων. “Μπορείτε να είστε απόλυτα σίγουρος ότι εάν ποτέ οι Ηνωμένες Πολιτείες δεχτούν επίθεση, οι σύμμαχοί σας θα είναι στο πλευρό σας. Αυτό είναι απόλυτη εγγύηση”, τόνισε ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ.
Ο Ρούτε φάνηκε ιδιαίτερα επηρεασμένος από τις προηγούμενες δηλώσεις του Τραμπ, λέγοντας χαρακτηριστικά: “Με στενοχωρεί αν νομίζετε ότι δεν είναι έτσι”. Για να ενισχύσει τα λεγόμενά του, παρέπεμψε στην επέμβαση των συμμάχων του ΝΑΤΟ στο Αφγανιστάν μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001, ως απόδειξη της συμμαχικής αλληλεγγύης προς τις ΗΠΑ.
Ο Τραμπ είχε δηλώσει στις αρχές του μήνα ότι “αμφιβάλλει” για το αν οι συμμαχικές χώρες του ΝΑΤΟ “θα είναι εκεί για εμάς αν τις έχουμε πραγματικά ανάγκη”, προσθέτοντας: “Εμείς θα είμαστε πάντα εκεί για το ΝΑΤΟ, ακόμα κι αν αυτό δεν είναι εκεί για εμάς”.
Στρατηγική σημασία της Αρκτικής
Η μετατόπιση του επίκεντρου των συζητήσεων από το ζήτημα της κυριαρχίας στην ευρύτερη ασφάλεια της Αρκτικής αντικατοπτρίζει τις αυξανόμενες γεωπολιτικές ανησυχίες για την περιοχή. Όπως εξήγησε ο Ρούτε, το βάρος των συζητήσεων δόθηκε στο τι μπορεί να κάνει συλλογικά το ΝΑΤΟ προκειμένου να διασφαλίσει την ασφάλεια ολόκληρης της Αρκτικής περιοχής.
“Είναι ιδιαίτερα επικεντρωμένος στο τι χρειάζεται να κάνουμε για να διασφαλίσουμε ότι αυτή η τεράστια περιοχή της Αρκτικής, όπου αυτή τη στιγμή συντελούνται αλλαγές και όπου οι Κινέζοι και οι Ρώσοι είναι όλο και πιο δραστήριοι, θα προστατευθεί”, τόνισε ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ.
Η Αρκτική έχει αποκτήσει ιδιαίτερη στρατηγική σημασία τα τελευταία χρόνια, τόσο λόγω της κλιματικής αλλαγής που ανοίγει νέους ναυτιλιακούς διαδρόμους, όσο και λόγω του τεράστιου ορυκτού πλούτου της περιοχής. Η Γροιλανδία, ως η μεγαλύτερη νήσος του κόσμου, κατέχει κεντρική θέση σε αυτό το γεωστρατηγικό σκηνικό.
Η νέα προσέγγιση φαίνεται να προσφέρει μια πιο ρεαλιστική λύση στο αδιέξοδο που είχε δημιουργηθεί, επιτρέποντας στις ΗΠΑ να διασφαλίσουν τα στρατηγικά τους συμφέροντα στην περιοχή χωρίς να θέσουν σε κίνδυνο τις σχέσεις τους με τη Δανία και την ευρύτερη Ευρώπη. Παράλληλα, οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι αποκτούν πρόσβαση σε προηγμένη αμυντική τεχνολογία και οικονομικές ευκαιρίες, ενώ διατηρείται το status quo όσον αφορά την κυριαρχία.
