Η επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο έχει προκαλέσει σεισμικές αλλαγές στις διατλαντικές σχέσεις, με τους Ευρωπαίους πολίτες να εκφράζουν ανοιχτά την ανησυχία τους για τις προθέσεις του Αμερικανού προέδρου. Σύμφωνα με νέα δημοσκόπηση που δημοσιεύθηκε στο γαλλικό περιοδικό “Le Grand Continent”, μια μικρή αλλά σημαντική πλειοψηφία των Ευρωπαίων πολιτών θεωρεί πλέον τον Τραμπ “εχθρό της Ευρώπης”.
Η έρευνα του ινστιτούτου Cluster 17, που πραγματοποιήθηκε σε δείγμα 7.498 ατόμων από επτά χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αποκαλύπτει ένα ανησυχητικό κλίμα δυσπιστίας. Το 51% των ερωτηθέντων χαρακτηρίζει τον Τραμπ ως εχθρικό προς την Ευρώπη, έναντι μόλις 8% που τον θεωρεί “φίλο της Ευρώπης”, ενώ το 39% κρατά ουδέτερη στάση.
Η σκιά της Γροιλανδίας πάνω από τις διατλαντικές σχέσεις
Η δημοσκόπηση διενεργήθηκε μεταξύ 13 και 19 Ιανουαρίου, ακριβώς τη χρονική περίοδο που οι δηλώσεις του Τραμπ για την επιθυμία του να αποκτήσει τη Γροιλανδία είχαν προκαλέσει διπλωματικό σεισμό. Οι απειλές αυτές, παρότι αργότερα ο Αμερικανός πρόεδρος φάνηκε να υπαναχωρεί, άφησαν ανεξίτηλα ίχνη στη συλλογική συνείδηση των Ευρωπαίων.
Η έρευνα καλύπτει τη Γαλλία, το Βέλγιο, τη Γερμανία, την Ιταλία, την Ισπανία, τη Δανία και την Πολωνία, με τη συμμετοχή περισσότερων από 1.000 ατόμων από κάθε χώρα. Το πιο εντυπωσιακό εύρημα είναι ότι σε έξι από τις επτά χώρες επικρατεί η άποψη ότι ο Τραμπ είναι εχθρικός προς την Ευρώπη.
Στη Δανία, που βρέθηκε στο επίκεντρο της διαμάχης για τη Γροιλανδία, το 58% των πολιτών θεωρεί τον Τραμπ εχθρό, ποσοστό που αντικατοπτρίζει την οργή για τις απειλές εναντίον της κυριαρχίας τους. Αντίστοιχα υψηλά ποσοστά καταγράφονται στην Ισπανία (58%) και στη Γαλλία (55%), ενώ ακόμη και σε παραδοσιακά φιλοαμερικανικές χώρες όπως η Γερμανία και η Ιταλία, η δυσπιστία προς τον Τραμπ είναι εμφανής.
Η πολωνική εξαίρεση και οι γεωπολιτικές ισορροπίες
Η μόνη χώρα που αποτελεί εξαίρεση είναι η Πολωνία, όπου μόλις το 28% θεωρεί τον Τραμπ εχθρικό. Αυτό το εύρημα δεν προκαλεί έκπληξη, καθώς η Πολωνία, που συνορεύει με τη Ρωσία, παραδοσιακά αντιμετωπίζει τις ΗΠΑ ως απαραίτητο προστάτη έναντι των ρωσικών απειλών. Το 48% των Πολωνών ερωτηθέντων κρατά ουδέτερη στάση, αντανακλώντας τη στρατηγική σημασία που αποδίδει η χώρα στη διατλαντική συμμαχία.
Αυτή η γεωγραφική διαφοροποίηση στις απόψεις αναδεικνύει τις πολύπλοκες ισορροπίες που χαρακτηρίζουν την ευρωπαϊκή στάση απέναντι στην Αμερική. Οι χώρες που αισθάνονται άμεσα απειλούμενες από τη Ρωσία τείνουν να διατηρούν πιο στενούς δεσμούς με την Ουάσινγκτον, ενώ οι δυτικοευρωπαϊκές χώρες εκφράζουν πιο ανοιχτά την αμηχανία τους.
Διλήμματα και προκλήσεις για την ευρωπαϊκή στρατηγική
Πέρα από τη γενική στάση προς τον Τραμπ, η δημοσκόπηση αποκαλύπτει και τα διλήμματα που αντιμετωπίζει η Ευρώπη στη διαμόρφωση της μελλοντικής της στρατηγικής. Οι Ευρωπαίοι πολίτες εμφανίζονται διχασμένοι ως προς τη στάση που θα πρέπει να κρατήσει η ΕΕ έναντι των ΗΠΑ: το 46% τάσσεται υπέρ της “εναντίωσης”, το 44% υπέρ του “συμβιβασμού”, ενώ μόλις το 10% επιθυμεί την “ευθυγράμμιση”.
Ακόμη πιο εντυπωσιακό είναι το γεγονός ότι μια συντριπτική πλειοψηφία 73% των ερωτηθέντων εκτιμά ότι η ΕΕ “θα πρέπει να βασίζεται στον εαυτό της χωρίς να υπολογίζει στη στήριξη των ΗΠΑ” για την άμυνά της. Αντίθετα, μόλις το 22% πιστεύει ότι η Ευρώπη “μπορεί ακόμη να βασίζεται στις ΗΠΑ”.
Αυτά τα ευρήματα αντικατοπτρίζουν μια βαθιά αλλαγή στη συλλογική συνείδηση των Ευρωπαίων, που φαίνεται να κινούνται προς μια περισσότερο αυτόνομη και ανεξάρτητη στρατηγική άμυνας. Η εποχή της τυφλής εμπιστοσύνης στην αμερικανική ομπρέλα ασφαλείας φαίνεται να παρέρχεται, με τους Ευρωπαίους να αναζητούν νέα μοντέλα στρατηγικής αυτονομίας.
Ταυτόχρονα, ευρωπαίοι διπλωμάτες παραδέχονται ανοιχτά την αβεβαιότητα που χαρακτηρίζει τις σχέσεις με τον Τραμπ. “Είμαστε μόνο ένα tweet μακριά από την επόμενη κρίση ΗΠΑ-Ευρώπης”, σχολιάζει χαρακτηριστικά ένας ανώτερος ευρωπαίος διπλωμάτης, αναδεικνύοντας τον απρόβλεπτο χαρακτήρα της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής υπό την ηγεσία του Τραμπ.
Παρά την προσωρινή αποκλιμάκωση των τελευταίων ημερών, οι ευρωπαίοι ηγέτες αντιλαμβάνονται ότι βρίσκονται σε μια νέα εποχή διατλαντικών σχέσεων, χαρακτηριζόμενη από αστάθεια και απρόβλεπτες εξελίξεις. Η ενότητα της Ευρώπης, όπως τόνισαν στην πρόσφατη έκτακτη σύνοδο κορυφής στις Βρυξέλλες, αποτελεί το μοναδικό αντίδοτο στις προκλήσεις που έρχονται.
Η δημοσκόπηση αυτή δεν αποτελεί απλώς μια στιγμιότυπη καταγραφή της κοινής γνώμης, αλλά έναν καθρέφτη των βαθύτερων ανησυχιών που διαπερνούν την ευρωπαϊκή κοινωνία. Ο δρόμος προς μια νέα ισορροπία στις διατλαντικές σχέσεις φαίνεται μακρύς και γεμάτος παγίδες, με την Ευρώπη να αναζητά τη θέση της σε έναν ταχέως μεταβαλλόμενο κόσμο.
