Η διπλωματία δεν περιορίζεται μόνο στις αίθουσες των διαπραγματεύσεων και τα επίσημα πρωτόκολλα. Όπως αποδεικνύεται από πρόσφατες εξελίξεις, ο αθλητισμός έχει εξελιχθεί σε ένα από τα πιο αποτελεσματικά διπλωματικά όπλα της σύγχρονης εποχής, ικανό να επηρεάζει διεθνείς σχέσεις και να αλλάζει πολιτικές στάσεις.
Το πρόσφατο παράδειγμα του Ντόναλντ Τραμπ είναι χαρακτηριστικό. Ο Αμερικανός πρόεδρος, παρά τις αρχικές απειλές για στρατιωτικές και οικονομικές επιθέσεις εναντίον χωρών όπως το Ιράν, η Νορβηγία, η Γαλλία, η Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Ολλανδία, τελικά υποχώρησε. Ο λόγος; Όλες αυτές οι χώρες έχουν εξασφαλίσει συμμετοχή στο Παγκόσμιο Κύπελλο της Βόρειας Αμερικής, μια διοργάνωση στην οποία ο Τραμπ ποντάρει πολλά για την ενίσχυση της αμερικανικής οικονομίας και του δικού του προφίλ.
Το ποδόσφαιρο ως γεωπολιτικό εργαλείο
Τα 78 από τα 104 προγραμματισμένα παιχνίδια της διοργάνωσης θα φιλοξενηθούν σε αμερικανικά γήπεδα, με εκατομμύρια φιλάθλους από όλο τον κόσμο να αναμένεται να ταξιδέψουν στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η οικονομική σημασία αυτής της εκδήλωσης είναι τόσο μεγάλη που ακόμα και οι πιο σκληρές πολιτικές θέσεις μπορούν να αλλάξουν.
Την ίδια στρατηγική είχε ακολουθήσει και ο Βλαντιμίρ Πούτιν κατά τη διάρκεια των Χειμερινών Ολυμπιακών Αγώνων του 2022 στο Πεκίνο. Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία άρχισε τέσσερις ημέρες μετά την ολοκλήρωση της διοργάνωσης, προφανώς για να μη δεχτούν πλήγμα οι Αγώνες και οι φίλοι του ρώσου προέδρου. Χαρακτηριστική ήταν και η κίνηση του Πούτιν κατά την παρέλαση των αθλητών στην τελετή έναρξης: όταν έφτασαν μπροστά του οι ουκρανοί αθλητές, έκλεισε τα μάτια του για να μην τους βλέπει, προανηγγέλλοντας έμμεσα τα όσα θα ακολουθούσαν.
Οι Ευρωπαίοι, από την πλευρά τους, δεν έμειναν αδρανείς. Σε πρόσφατη συνάντηση υψηλόβαθμων στελεχών του ευρωπαϊκού ποδοσφαίρου στη Βουδαπέστη, με αφορμή τον εορτασμό για τη συμπλήρωση 125 χρόνων από την ίδρυση της ουγγρικής ποδοσφαιρικής ομοσπονδίας, συζητήθηκε η ιδέα του μποϊκοτάζ του Μουντιάλ. Η απλή φημολογία για πιθανό μποϊκοτάζ ήταν αρκετή για να φτάσει στην άλλη άκρη του Ατλαντικού και να επηρεάσει τις αποφάσεις του Τραμπ.
Η δύναμη των ευρωπαϊκών διοργανώσεων
Παράλληλα, η UEFA μπορεί να καμαρώνει για την επιτυχία του νέου format του Champions League. Το περίφημο ελβετικό μοντέλο με την ενιαία βαθμολογία και τη league phase των οκτώ αγωνιστικών έχει δημιουργήσει μια απίθανη κούρσα ανταγωνισμού. Σήμερα, πέντε ημέρες πριν από την τελευταία αγωνιστική, υπάρχουν μόλις 6 από τις 36 ομάδες που δεν έχουν βαθμολογικό άγχος για τον επίλογο.
Αυτή η αλλαγή έχει αποδείξει ότι ο αθλητισμός μπορεί να προσελκύσει το παγκόσμιο ενδιαφέρον με τρόπο που καμία άλλη δραστηριότητα δεν μπορεί. Η συμμετοχή του Ολυμπιακού στη διοργάνωση, για παράδειγμα, έχει κινητοποιήσει εκατομμύρια φιλάθλους στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, δημιουργώντας μια διπλωματική “μαλακή δύναμη” που επεκτείνεται πέρα από τα σύνορα.
Η διπλωματία του αθλητισμού, στην οποία επενδύει ο Τραμπ από την πρώτη ημέρα της δεύτερης θητείας του, ίσως τελικά να είναι πιο ισχυρή από όσο κάποιοι πιστεύουν – και συνήθως είναι αυτοί που αντιπαθούν τα σπορ. Όταν οι πολιτικές και οικονομικές πιέσεις αποτυγχάνουν, ο αθλητισμός μπορεί να ανοίξει πόρτες και να χτίσει γέφυρες που φαίνονταν αδύνατες.
Από το Παγκόσμιο Κύπελλο μέχρι το Champions League, από τους Ολυμπιακούς Αγώνες μέχρι τα εθνικά πρωταθλήματα, ο αθλητισμός συνεχίζει να αποδεικνύει ότι μπορεί να επηρεάσει την παγκόσμια πολιτική με τρόπους που οι παραδοσιακοί διπλωμάτες δεν είχαν φανταστεί. Και αυτό είναι κάτι που όλοι οι ηγέτες – από τον Τραμπ μέχρι τον Πούτιν – έχουν κατανοήσει πολύ καλά.
