Αισιοδοξία από την ΕΚΤ εν μέσω γεωπολιτικών ανακατατάξεων
Στο τελευταίο πάνελ του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ στο Νταβός, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Κριστίν Λαγκάρντ εξέφρασε διαφωνία με τις ζοφερές προβλέψεις για το μέλλον της παγκόσμιας οικονομίας. Η Γαλλίδα οικονομολόγος αντέκρουσε τις απόψεις του πρωθυπουργού του Καναδά Μαρκ Κάρνεϊ, ο οποίος είχε προηγουμένως κηρύξει το τέλος του διεθνούς συστήματος κανόνων υπό την αμερικανική ηγεμονία.
«Από οικονομική και από επιχειρηματική άποψη, εξαρτιόμαστε ο ένας από τον άλλον», τόνισε η Λαγκάρντ, υπογραμμίζοντας ότι οι δεσμοί μεταξύ των οικονομιών παραμένουν ισχυροί παρά τις γεωπολιτικές εντάσεις. Η πρόεδρος της ΕΚΤ επεσήμανε ότι οι προμηθευτές συχνά βρίσκονται σε θέση ισχύος, ενώ από την πλευρά της προσφοράς και της ζήτησης υπάρχουν πολλαπλές δυνατότητες που πρέπει να διερευνηθούν.
Οι δηλώσεις της Λαγκάρντ έρχονται σε αντίθεση με την ανάλυση του Κάρνεϊ, ο οποίος είχε χαρακτηρίσει την τρέχουσα περίοδο όχι ως «προσωρινή αναστάτωση» αλλά ως οριστική κατάρρευση του συστήματος της Δύσης. Ο Καναδός πρωθυπουργός είχε συγκρίνει την παρούσα κατάσταση με την ιστορική κατάρρευση του κομμουνιστικού κόσμου το 1990, προβλέποντας παρόμοια εξέλιξη για το δυτικό σύστημα το 2025.
Νέες συμμαχίες και εμπορικές στρατηγικές
Παρά την αισιοδοξία της Λαγκάρντ, οι εξελίξεις στο διεθνές εμπόριο επιβεβαιώνουν σημαντικές αλλαγές στις παραδοσιακές συμμαχίες. Ο Καναδάς έχει ήδη προχωρήσει σε στρατηγική διαφοροποίησης του εμπορίου του, υπογράφοντας συμφωνίες ελεύθερου εμπορίου με την Ευρωπαϊκή Ένωση και άλλες δώδεκα οικονομίες που αντιπροσωπεύουν 1,2 δισεκατομμύρια πληθυσμό.
Η αντίδραση αυτή προήλθε από τον «εκβιαστικό πόλεμο» των ΗΠΑ κατά των συμμάχων τους, όπως τον χαρακτήρισε ο Κάρνεϊ. Οι δηλώσεις του Τραμπ για «ενσωμάτωση» του Καναδά ως 51ης πολιτείας των ΗΠΑ, σε συνδυασμό με την επιβολή υψηλών δασμών επικαλούμενος λόγους «εθνικής ασφάλειας», οδήγησαν σε δραστικές αντίμετρα.
Ο Καναδάς απάντησε στοχευμένα, διακόπτοντας την πώληση «βαριού» πετρελαίου στις ΗΠΑ – ένα προϊόν που διαθέτουν μόνο οι Καναδάς, η Βενεζουέλα και η Ρωσία. Το αποτέλεσμα ήταν η αδράνεια των διυλιστηρίων του Τέξας, γεγονός που επηρέασε άμεσα την αμερικανική ενεργειακή στρατηγική.
Προς μια νέα οικονομική τάξη
Οι εξελίξεις αυτές αντικατοπτρίζουν μια βαθύτερη αλλαγή στη παγκόσμια οικονομία. Η νέα βασική αντίθεση, όπως αναλύεται από οικονομολόγους, εντοπίζεται μεταξύ των «κρατών του ηλεκτρισμού» και των «κρατών του πετρελαίου». Η Κίνα προηγείται στην πρώτη κατηγορία, μετατρέποντας την πράσινη μετάβαση σε βιομηχανική και τεχνολογική δύναμη, ενώ οι ΗΠΑ έχουν γίνει κυριολεκτικά η «οικονομία του πετρελαίου» μαζί με τη Ρωσία.
Η Ευρώπη, παρότι πρωτοπόρος στην πράσινη μετάβαση, υστερεί στη βιομηχανική διάσταση. Ωστόσο, οι νέες εμπορικές συμφωνίες μεταξύ Καναδά-ΕΕ και άλλων οικονομιών που είναι δεσμευμένες στην πράσινη μετάβαση, αποκτούν σημαντική γεωπολιτική διάσταση.
Παρά τις διαφορετικές προσεγγίσεις μεταξύ Λαγκάρντ και Κάρνεϊ, και οι δύο συμφωνούν ότι το διεθνές οικονομικό τοπίο υφίσταται ριζικές αλλαγές. Η διαφορά τους εντοπίζεται στο αν αυτές οι αλλαγές αποτελούν εξέλιξη του υπάρχοντος συστήματος ή την κατάρρευσή του. Η απάντηση θα καθορίσει τη στρατηγική των κυβερνήσεων και των επιχειρήσεων τα επόμενα χρόνια, καθώς οι ενδιάμεσες χώρες αναζητούν τον δικό τους δρόμο σε έναν κόσμο όπου οι παραδοσιακές συμμαχίες αναδιαμορφώνονται ριζικά.
