Σε κρίσιμη καμπή μπαίνουν οι διαπραγματεύσεις για τη διαμόρφωση της νέας Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) μετά το 2028, με την ελληνική κυβέρνηση να κινητοποιεί όλους τους διπλωματικούς μηχανισμούς προκειμένου να διασφαλίσει τη διατήρηση ή και την ενίσχυση των διαθέσιμων πόρων για τον πρωτογενή τομέα της χώρας.
Οι εξελίξεις αυτές εντάσσονται στο πλαίσιο των ευρύτερων διαπραγματεύσεων για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι οποίες θα καθορίσουν τόσο τις συνολικές δημοσιονομικές ισορροπίες όσο και τις πολιτικές προτεραιότητες της επόμενης προγραμματικής περιόδου.
Διατήρηση των πόρων σε υψηλά επίπεδα
Σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις που διατυπώνονται στο πλαίσιο των εν εξελίξει συζητήσεων, η Ελλάδα βρίσκεται σε ευνοϊκή θέση για τη διατήρηση των πόρων της νέας ΚΑΠ σε επίπεδα αντίστοιχα με εκείνα της τρέχουσας προγραμματικής περιόδου, τα οποία ανέρχονται συνολικά σε 19,3 δισεκατομμύρια ευρώ.
Η αρχική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προβλέπει ελάχιστο δεσμευμένο ποσό ύψους 293,7 δισεκατομμυρίων ευρώ για την ΚΑΠ της επόμενης περιόδου, στοιχείο που διασφαλίζει ότι η αγροτική πολιτική παραμένει διακριτή και προστατευμένη εντός του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού.
Στο πλαίσιο αυτής της πρόβλεψης, η αρχική κατανομή για τη χώρα μας διαμορφώνεται σε 14,6 δισεκατομμύρια ευρώ, υπό την προϋπόθεση ότι το ποσό θα επιβεβαιωθεί στην τελική συμφωνία των κρατών-μελών. Πρόσθετες δυνατότητες χρηματοδότησης εκτιμάται ότι προκύπτουν από τη μεσοπρόθεσμη αναθεώρηση του Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου, μέσω της οποίας θα μπορούσαν να κατευθυνθούν στον ελληνικό πρωτογενή τομέα επιπλέον πόροι ύψους περίπου 2,8 δισεκατομμυρίων ευρώ.
Συντονισμένη διαπραγματευτική στρατηγική
Η διαπραγμάτευση για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο βρίσκεται ακόμη σε αρχικό στάδιο, με την κυβέρνηση να προχωρά στη συγκρότηση διυπουργικής επιτροπής για τον συντονισμό της ελληνικής θέσης. Το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων θα εκπροσωπηθεί από τον γενικό γραμματέα Αγροτικής Πολιτικής και Διεθνών Σχέσεων, Αντώνη Φιλιππή, καθώς και από τη γενική γραμματέα Ενωσιακών Πόρων και Υποδομών, Αργυρώ Ζέρβα.
Όπως δηλώνει η κ. Ζέρβα, τα πρώτα αποτελέσματα της συντεταγμένης και μεθοδικής διεκδίκησης των εθνικών θέσεων είναι ήδη ορατά, καθώς διασφαλίζεται αφενός η κατοχύρωση σημαντικών πόρων που «κλειδώνουν» σε παρεμβάσεις της ΚΑΠ και αφετέρου πρόσθετες χρηματοδοτικές δυνατότητες μέσω των βελτιωμένων προτάσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Νέα αρχιτεκτονική και προκλήσεις
Δεδομένου ότι η αρχιτεκτονική της νέας ΚΑΠ προβλέπει την κατάργηση των δύο πυλώνων, βασικός στόχος της ελληνικής πλευράς είναι η διασφάλιση των καλύτερων δυνατών όρων τόσο για τις άμεσες ενισχύσεις προς τους παραγωγούς όσο και για τα μέτρα αγροτικής ανάπτυξης.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στον δεύτερο πυλώνα, ο οποίος στηρίζει κρίσιμες παρεμβάσεις για τη βιωσιμότητα των αγροτικών περιοχών, όπως το πρόγραμμα LEADER, η αγροτική ανάπτυξη και τα συστήματα γνώσης και καινοτομίας AKIS. Σημαντικό ρόλο αναμένεται να διαδραματίσει και το πρόσθετο περιθώριο χρηματοδότησης υπέρ των αγροτικών περιοχών, μέσω των Εθνικών και Περιφερειακών Εταιρικών Σχεδίων, το οποίο εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί σε ποσοστό περίπου 10%.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στη δυνατότητα πρόωρης αξιοποίησης πόρων μέσω της ενδιάμεσης αναθεώρησης του Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου ακόμη και από το 2028, δυνατότητα που έχει ανακοινωθεί από την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει υπολογίσει ότι η πρόσθετη αυτή ευρωπαϊκή ενίσχυση ανέρχεται συνολικά σε περίπου 45 δισεκατομμύρια ευρώ, με την Ελλάδα να αντιστοιχεί σε περίπου 2,8 δισεκατομμύρια ευρώ συνολικά.
Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έχει χαρακτηρίσει την εν λόγω πρωτοβουλία «ουσιαστικό βήμα στήριξης των Ελλήνων και Ευρωπαίων αγροτών», τονίζοντας ότι πρόκειται για μια πρόταση που δείχνει πως η φωνή της Ελλάδας στην Ευρώπη ακούγεται πιο δυνατά και πιο καθαρά. Όπως έχει επισημάνει, για την κυβέρνηση το παρόν και το μέλλον του πρωτογενούς τομέα αποτελεί εθνική προτεραιότητα.
Η τελική διαμόρφωση του νέου Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου αναμένεται να ολοκληρωθεί το δεύτερο εξάμηνο του 2027. Η εξέλιξη των διαπραγματεύσεων καθιστά κρίσιμη τη διατήρηση μιας σταθερής και τεκμηριωμένης διαπραγματευτικής παρουσίας, προκειμένου η χώρα να αξιοποιήσει πλήρως τις δυνατότητες που διαμορφώνονται για τον ελληνικό πρωτογενή τομέα.
