Νέα εποχή για τις διαθήκες με την ψηφιακή πλατφόρμα
Η δημοσίευση διαθηκών μπαίνει σε νέα εποχή με τη λειτουργία της ψηφιακής πλατφόρμας diathikes.gr, που μεταφέρει τη διαδικασία από τα δικαστήρια στα συμβολαιογραφικά γραφεία. Η αλλαγή αυτή έχει ως στόχο τη μείωση των ουρών και των πολύμηνων αναμονών που ταλαιπωρούσαν τους πολίτες, φέρνοντας παράλληλα έσοδα στα δημόσια ταμεία από την ταχύτερη τακτοποίηση των κληρονομικών θεμάτων.
Η νέα διαδικασία εφαρμόστηκε αρχικά για υποθέσεις με ληξιαρχική πράξη θανάτου από 1ης Νοεμβρίου 2025, αλλά στη συνέχεια επεκτάθηκε αναδρομικά για όλες τις διαθήκες, ανεξάρτητα από τον χρόνο θανάτου του κληρονομουμένου. Αυτό έγινε προκειμένου να αποφορτιστούν τα δικαστήρια από τις χιλιάδες εκκρεμείς αιτήσεις.
Σε διαδικτυακή παρουσίαση που διήρκεσε τρεις ώρες, περισσότεροι από 1.200 συμβολαιογράφοι από όλη τη χώρα έθεσαν πάνω από 500 ερωτήσεις, αποδεικνύοντας την ανάγκη για διευκρινίσεις στη νέα διαδικασία. Μέσα σε ένα Σαββατοκύριακο οι αιτήσεις μπορεί να φτάσουν τις 300, γεγονός που δείχνει τον όγκο των υποθέσεων που διαχειρίζονται πλέον οι συμβολαιογράφοι.
Πρακτικός οδηγός για πολίτες και κληρονόμους
Η κατάθεση διαθήκης είναι αυστηρά προσωπική υπόθεση – δεν υπάρχει περίπτωση κατάθεσης με πληρεξούσιο ή κομιστή. Ο διαθέτης πρέπει να την καταθέτει αυτοπροσώπως και ο ίδιος να την ανακαλεί.
Για την έναρξη της διαδικασίας δημοσίευσης απαιτείται πρωτίστως η ληξιαρχική πράξη θανάτου. Στη συνέχεια, ο συμβολαιογράφος δημοσιεύει τη διαθήκη στην πλατφόρμα χωρίς υπαίτια καθυστέρηση, ενώ δεν είναι αναγκαία η παρουσία του αιτούντος.
Το κόστος της διαδικασίας είναι συγκεκριμένο: 35 ευρώ για τη δημοσίευση διαθήκης και 45 ευρώ για το πρακτικό δημοσίευσης. Αρχικά το πιστοποιητικό εκδιδόταν σε δύο μέρες, αλλά λόγω του αυξημένου όγκου πλέον χρειάζονται πέντε εργάσιμες ημέρες μετά την πληρωμή του παραβόλου.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στη συμπλήρωση των αιτήσεων, καθώς τα πιο συνηθισμένα λάθη αφορούν το μικρό όνομα του θανόντος και την ημερομηνία θανάτου, προκαλώντας καθυστερήσεις στην έκδοση του πιστοποιητικού.
Ειδικές περιπτώσεις και διευκρινίσεις
Για τις ιδιόγραφες διαθήκες ισχύουν ειδικοί κανόνες. Η κήρυξή τους ως κύριας είναι υποχρεωτική όταν τιμάται εξωτικό πρόσωπο ή όταν προσκομίζεται μετά από διετία από τον θάνατο. Σε αυτές τις περιπτώσεις διατάσσεται γραφολογική πραγματογνωμοσύνη.
Σημαντική διευκρίνιση αφορά τα πιστοποιητικά: Για θανάτους από 1η Νοεμβρίου 2025 και μετά αρκεί ένα πιστοποιητικό από τον συμβολαιογράφο. Για προγενέστερους θανάτους απαιτείται επιπλέον πιστοποιητικό από το Πρωτοδικείο, μέχρι τις 16 Σεπτεμβρίου 2026 οπότε θα ενωθούν τα αρχεία.
Η πλατφόρμα διαθέτει προστατευτικούς μηχανισμούς – σε περίπτωση ανάκλησης διαθήκης “χτυπά κόκκινο” και δεν επιτρέπει την ολοκλήρωση της δημοσίευσης. Επίσης, δημοσιεύονται μόνο πρωτότυπα διαθήκες και όχι φωτοτυπίες, ακόμα και επικυρωμένες.
Για τους Έλληνες του εξωτερικού πραγματοποιείται πλήρης διασύνδεση του Μητρώου Διαθηκών με τα προξενεία, διευκολύνοντας την τακτοποίηση των κληρονομικών θεμάτων από τον τόπο κατοικίας τους.
Τέλος, οι διαθήκες σε άλλη γλώσσα πρέπει να είναι επίσημα μεταφρασμένες από πιστοποιημένο δικηγόρο ή τη μεταφραστική υπηρεσία του υπουργείου Εξωτερικών, καθώς ο συμβολαιογράφος δεν μπορεί να αναλάβει τη μετάφραση ακόμα και αν γνωρίζει άριστα τη γλώσσα.
Η ψηφιακή επανάσταση στις διαθήκες αποτελεί σημαντικό βήμα εκσυγχρονισμού της δικαιοσύνης, εξοικονομώντας χρόνο και κόπο στους πολίτες ενώ διασφαλίζει την ασφάλεια και την ταχύτητα των διαδικασιών.
