Η κυβέρνηση προχωρά σε μια από τις σημαντικότερες θεσμικές πρωτοβουλίες της τρέχουσας θητείας, με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη να αναμένεται τη Δευτέρα να ανακοινώσει τις προτάσεις για συνταγματική αναθεώρηση και την επέκταση του δικαιώματος της επιστολικής ψήφου στους Έλληνες του εξωτερικού.
Οι δύο μεγάλες μεταρρυθμίσεις που θέτει στο τραπέζι η κυβέρνηση στοχεύουν στον εκσυγχρονισμό του θεσμικού πλαισίου της χώρας και την ενίσχυση της δημοκρατικής συμμετοχής, καλώντας παράλληλα την αντιπολίτευση σε συναίνεση για την υλοποίησή τους.
Πέντε άρθρα του Συντάγματος προς αναθεώρηση
Σύμφωνα με τις κυβερνητικές προτάσεις, πέντε κεντρικά άρθρα του Συντάγματος θα τεθούν προς αναθεώρηση, καλύπτοντας ένα ευρύ φάσμα τομέων από την παιδεία μέχρι τη λειτουργία της Δικαιοσύνης.
Το άρθρο 16, που αφορά την παιδεία, αναμένεται να τροποποιηθεί προκειμένου να επιτρέπει την ίδρυση μη κρατικών μη κερδοσκοπικών πανεπιστημίων, μια πρόταση που έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στο παρελθόν από τμήματα της αντιπολίτευσης και της ακαδημαϊκής κοινότητας.
Στον περιβαλλοντικό τομέα, το άρθρο 24 θα ενισχυθεί με στόχο την καλύτερη προστασία του περιβάλλοντος, ενώ σημαντικές αλλαγές προβλέπονται και στη λειτουργία των θεσμών. Συγκεκριμένα, το άρθρο 30 θα αναθεωρηθεί σχετικά με την εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας, το άρθρο 86 για την ευθύνη των υπουργών και το άρθρο 90 για την εκλογή της ηγεσίας στη Δικαιοσύνη.
Παράλληλα, αναμένεται να προταθεί η συνταγματική κατοχύρωση της αξιολόγησης στο Δημόσιο, συνδεόμενη με τη μονιμότητα των δημοσίων υπαλλήλων, με στόχο τη διασφάλιση της αποτελεσματικότητας χωρίς να θίγεται η προστασία τους.
Επιστολική ψήφος: Διευκόλυνση για τον απόδημο Ελληνισμό
Η δεύτερη μεγάλη πρωτοβουλία αφορά την επέκταση του δικαιώματος της επιστολικής ψήφου στους Έλληνες του εξωτερικού για τις εθνικές εκλογές του 2027. Η κυβερνητική πρόταση περιλαμβάνει τη δημιουργία ειδικής Ιατρικής Περιφέρειας Απόδημου Ελληνισμού, ενώ το σχετικό νομοσχέδιο βρίσκεται ήδη σε δημόσια διαβούλευση μέχρι τις 16 Φεβρουαρίου.
Στόχος της ρύθμισης είναι η διευκόλυνση των εκλογέων, καθώς η φυσική παρουσία σε εκλογικά τμήματα απαιτεί τουλάχιστον 40 ψηφοφόρους προκειμένου να διασφαλίζεται η μυστικότητα της ψήφου. Με την επιστολική ψήφο, χιλιάδες Έλληνες του εξωτερικού θα μπορούν να συμμετέχουν στις εκλογικές διαδικασίες χωρίς τα εμπόδια της γεωγραφικής απόστασης.
Ωστόσο, για την εφαρμογή του μέτρου απαιτείται αυξημένη πλειοψηφία 200 βουλευτών, γεγονός που καθιστά αναγκαία τη συναίνεση τμημάτων της αντιπολίτευσης. Στις 5 Φεβρουαρίου έχει προγραμματιστεί νέα συνεδρίαση της διακομματικής επιτροπής, όπου θα συζητηθούν οι λεπτομέρειες της πρότασης.
Αλλαγές στον εκλογικό νόμο και τέλος στον μαξιμαλισμό
Στο πλαίσιο των θεσμικών μεταρρυθμίσεων, η κυβέρνηση προωθεί και αλλαγές στον εκλογικό νόμο. Οι έδρες Επικρατείας επανέρχονται στις 12, ενώ το όριο εισόδου στη Βουλή παραμένει στο 3%, διατηρώντας έτσι την ισορροπία μεταξύ αντιπροσωπευτικότητας και σταθερότητας.
Σημαντική είναι η κυβερνητική πρόταση για τον τερματισμό του “μαξιμαλισμού και της πλειοδοσίας προγραμμάτων” των κομμάτων. Προς αυτή την κατεύθυνση, εξετάζεται ακόμη και η υποχρεωτική κοστολόγηση των προγραμμάτων, μέτρο που θα μπορούσε να φέρει μεγαλύτερη διαφάνεια και ρεαλισμό στις προεκλογικές δεσμεύσεις.
Οι προτάσεις που θα παρουσιάσει ο πρωθυπουργός τη Δευτέρα αναμένεται να προκαλέσουν έντονο πολιτικό διάλογο, καθώς αγγίζουν θεμελιώδεις πτυχές της συνταγματικής τάξης και της εκλογικής διαδικασίας. Η επιτυχία τους θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από την ικανότητα της κυβέρνησης να πείσει την αντιπολίτευση για τη σημασία και την αναγκαιότητα των προτεινόμενων αλλαγών, ιδιαίτερα σε έναν τομέα όπου η συναίνεση παραδοσιακά αποτελεί προαπαιτούμενο για ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις.
