Όταν η Τέχνη Γίνεται Πολιτικός Καθρέφτης
Σε μια εποχή που το ελληνικό πολιτικό σύστημα βιώνει βαθιά ρευστοποίηση και κατακερματισμό, η τέχνη προσφέρει έναν μοναδικό φακό ανάλυσης. Κλασικά θεατρικά έργα, αγαπημένες ταινίες και λογοτεχνικά αριστουργήματα αποκτούν νέα σημασία, καθώς οι ήρωές τους αντικατοπτρίζουν με εκπληκτική ακρίβεια τα διλήμματα και τις αντιφάσεις των σύγχρονων Ελλήνων πολιτικών.
Δεν είναι τυχαίο ότι σε περιόδους πολιτικής αναταραχής, η τέχνη αποκτά προφητικό χαρακτήρα. Η σημερινή παράδοξη στιγμή του ελληνικού πολιτεύματος – με την υποεκπροσώπηση των πολιτών, τα κόμματα εν αναμονή και τη γενικότερη αστάθεια – βρίσκει τις απαντήσεις της σε έργα που γράφτηκαν δεκαετίες ή ακόμα και αιώνες νωρίτερα.
Η Νέα Δημοκρατία και το σύνδρομο του “Die Hard” παρουσιάζει έναν εντυπωσιακό παραλληλισμό. Όπως ο Μπρους Γουίλις στην ταινία του 1988, η κυβερνώσα παράταξη αντέχει παρά τη φθορά των επτά ετών διακυβέρνησης. Παρά τις δημοσκοπικές μετρήσεις που δεν της εξασφαλίζουν αυτοδυναμία, η ΝΔ συνεχίζει να παλεύει με αντιπάλους που δεν είναι “της πλάκας”. Το Κέντρο παραμένει όμηρος στα χέρια άλλων δυνάμεων, και αν δεν το απελευθερώσει, ενδέχεται να χάσει το κλειδί της επανεκλογής.
Το ΠΑΣΟΚ στον Βυσσινόκηπο του Τσέχοφ
Ο “Βυσσινόκηπος” του Αντόν Τσέχοφ αποτελεί τον τέλειο μετασχηματισμό της κατάστασης του ΠΑΣΟΚ. Η ρωσική αριστοκρατική οικογένεια του έργου, που δεν κατανοεί τις αλλαγές που έρχονται και αδυνατεί να κρατήσει ένα κομμάτι γης, μοιάζει ανατριχιαστικά με τους σημερινούς “βαρώνους” της κεντροαριστεράς.
Οι ηγέτες του ΠΑΣΟΚ φαίνεται να μην αντιλαμβάνονται ότι η κεντροαριστερή δεξαμενή δεν είναι ατέλειωτη στη χώρα. Η κλεψύδρα του χρόνου δεν έχει αμέτρητη σκόνη για να δικαιολογήσει την αργή ανασυγκρότηση. Το πολιτικό οικόπεδο είναι μικρό και εύκολα κατακτάται από άλλες δυνάμεις, αν δεν υπάρξει άμεση και αποφασιστική δράση.
Παράλληλα, ο ΣΥΡΙΖΑ βιώνει το δικό του υπαρξιακό δράμα, που θυμίζει το “Περιμένοντας τον Γκοντό” του Σάμιουελ Μπέκετ. Οι δύο μυστηριώδεις άνδρες του έργου, Εστραγκόν και Βλαντιμίρ, περιμένουν έναν άνδρα που δεν έρχεται ποτέ. Στην Κουμουνδούρου, αντίθετα με τους μπεκετικούς ήρωες, ξέρουν ποιος είναι ο Γκοντό τους: τον λένε Αλέξη Τσίπρα.
Το ερώτημα δεν είναι απλώς πότε θα επιστρέψει και με τι περιεχόμενο, αλλά αν θα συμπορευτούν μαζί του εκ νέου. Μια άποψη εντός του κόμματος θέλει τον ΣΥΡΙΖΑ να προχωρήσει σε συμπράξεις με προοδευτικές δυνάμεις πριν τον ερχομό του “Γκοντό”, ώστε να μην μπορεί να τους αγνοήσει στον νέο του σχεδιασμό.
Νέοι Παίκτες και Παλιές Ιστορίες
Η Μαρία Καρυστιανού αντιμετωπίζει το σύνδρομο του “Δράκου” του Νίκου Κούνδουρου. Όπως ο Ντίνος Ηλιόπουλος στην ταινία του 1956, που μοιάζει εκπληκτικά με έναν διαβόητο κακοποιό, η Καρυστιανού γίνεται αντικείμενο προβολών και προσδοκιών από φίλους και εχθρούς. Οι φίλοι βλέπουν σε αυτήν τον πυροδότη ανατροπής του πολιτικού σκηνικού, ενώ οι εχθροί την εγγράφουν ήδη στα δεξιά του πολιτικού άξονα.
Η Ζωή Κωνσταντοπούλου, από την πλευρά της, ενσαρκώνει τις “Μεγάλες Προσδοκίες” του Καρόλου Ντίκενς. Γύρω της έχουν οργανωθεί φαντασιώσεις από τους προσκείμενους κύκλους, που τη θέλουν να διεμβολίζει το ρεύμα του αντισυστημισμού και να κατορθώνει υψηλές εκλογικές επιδόσεις λόγω του σκληρού κοινοβουλευτικού της στυλ.
Το ΚΚΕ παραμένει σταθερό στις θέσεις του, αλλά αν ο Δημήτρης Κουτσούμπας είχε πέσει σε λήθαργο και ξυπνώντας έβλεπε τον Τραμπ να βρίζει το ΝΑΤΟ, θα ήταν σαν την ταινία “Good Bye Lenin!” – μια νοσταλγική ή σαρκαστική ανατομία ενός συστήματος που αλλάζει γύρω του.
Η τέχνη, όταν είναι γνήσια και έκκεντρη, αγγίζει τις αλήθειες ακόμη και εκτός της εποχής που γεννήθηκε. Αυτή η κατάδυση σε κλασικά έργα μας φωτίζει καλύτερα τις αντιφάσεις και τα παράξενα της πολιτικής εν Ελλάδι, ακόμη και με όρους γκροτέσκου. Η σκηνή αποκαλύπτεται σε όλο της το εύρος όταν την προσεγγίζουμε λοξά, μέσω της τέχνης πάντα.
