Το “112” της Ευρώπης χτυπά συναγερμό
Το ευρωπαϊκό «112» ηχεί πλέον καθημερινά στις Βρυξέλλες και τις πρωτεύουσες των «27», προειδοποιώντας για χαμηλά βαρομετρικά που έρχονται από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού. Η επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο έχει δημιουργήσει μια κατάσταση έκτακτης ανάγκης που απαιτεί άμεσες και ριζικές αποφάσεις από την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Ο πρώην διοικητής της ΕΚΤ και πρωθυπουργός της Ιταλίας, Μάριο Ντράγκι, δεν άφησε περιθώρια για παρερμηνείες: «Η Ευρώπη κινδυνεύει να υποβιβαστεί, να διχαστεί και να αποβιομηχανοποιηθεί». Η προειδοποίησή του αντηχεί σε όλη την ήπειρο, καθώς οι απειλές του Τραμπ για επιβολή δασμών, οι αξιώσεις για τη Γροιλανδία και οι πιέσεις προς τους ευρωπαίους συμμάχους δημιουργούν ένα πρωτοφανές κλίμα αβεβαιότητας.
Οι πρώτες τέσσερις εβδομάδες του 2026 υπήρξαν ιδιαίτερα δύσκολες. Ο Τραμπ φαίνεται να αντιμετωπίζει τους δασμούς ως εργαλείο εκφοβισμού, απειλώντας με νέους δασμούς οκτώ ευρωπαϊκές χώρες εάν δεν υποστηρίξουν τις αξιώσεις του για τη Γροιλανδία. Μάλιστα, προειδοποίησε ακόμη και τη Βρετανία ότι θα ήταν «πολύ επικίνδυνο» να εμβαθύνει τους επιχειρηματικούς δεσμούς με την Κίνα.
Στρατηγική αυτοεπιβεβαίωσης και ενιαία αγορά
Η απάντηση της Ευρώπης έρχεται με τη μορφή έκτακτης συνόδου κορυφής στις 12 Φεβρουαρίου στο Βέλγιο. Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, τονίζει στην επιστολή-πρόσκληση προς τους ηγέτες της ΕΕ ότι «στο τρέχον γεωπολιτικό περιβάλλον, η ενίσχυση της Ενιαίας Αγοράς αποτελεί περισσότερο παρά ποτέ έναν επείγοντα στρατηγικό στόχο».
Ο Επίτροπος για ζητήματα βιομηχανίας της ΕΕ, Στεφάν Σεζουρνέ, προωθεί το όραμα του «Made in Europe», καλώντας για τη δημιουργία ευρωπαϊκών «πρωταθλητών» σε όλους τους τομείς. Το κάλεσμά του δεν αποτελεί απλώς μια γαλλική πρωτοβουλία, αλλά αντικατοπτρίζει τις ανησυχίες εκατοντάδων μεγάλων και μεσαίων ομίλων, καθώς και εκπροσώπων συνδικαλιστικών ομοσπονδιών.
Παρά τον εκκωφαντικό θόρυβο που δημιουργούν οι δηλώσεις Τραμπ, οι αναλυστές εκτιμούν ότι ο αμερικανός πρόεδρος έχει υποχωρήσει όταν συνάντησε σοβαρή αντίσταση. Η αντίδραση της Κομισιόν στις απειλές για δασμούς και η σθεναρή στάση των ευρωπαίων στο ζήτημα της Γροιλανδίας φαίνεται να έφερε αποτελέσματα, με τον Τραμπ να αποσύρει τις απειλές του για χρήση στρατιωτικής βίας.
Το μέλλον του ΝΑΤΟ και η γαλλική πυρηνική ομπρέλα
Η κρίση στις σχέσεις ΗΠΑ-Ευρώπης έχει επηρεάσει και το μέλλον της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας. Ο Κρίστοφ Χόισγκεν, πρώην στενός σύμβουλος της Μέρκελ και μόνιμος αντιπρόσωπος της Γερμανίας στα Ηνωμένα Έθνη, πιστεύει ότι η συνέπεια των απειλών του Τραμπ είναι να εστιάσουν οι Ευρωπαίοι στην ενίσχυση του ευρωπαϊκού πυλώνα εντός του ΝΑΤΟ.
Ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα είναι η πρότασή του για την αντιμετώπιση της εξάρτησης από την αμερικανική πυρηνική ομπρέλα. Ο Χόισγκεν προτείνει την υιοθέτηση της γαλλικής πρότασης για επέκταση της ομπρέλας αποτροπής που παρέχει το γαλλικό πυρηνικό οπλοστάσιο «Force de Frappe» πέραν των γαλλικών συνόρων, συμπεριλαμβάνοντας και άλλες ενδιαφερόμενες χώρες.
Η φετινή 62η Διάσκεψη του Μονάχου για την Ασφάλεια αναμένεται να αποτελέσει βήμα αυτοεπιβεβαίωσης της Ευρώπης, με στόχο τη δημιουργία μιας συμμαχίας χωρών που έχουν δεσμευτεί στην πολυμέρεια.
Η Ευρώπη βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Οι προκλήσεις που έρχονται από τον «τραμπισμό» απαιτούν άμεσες αποφάσεις και στρατηγική ενότητα. Το ερώτημα που θα κρίνει το μέλλον είναι απλό αλλά καθοριστικό: συμφωνούν οι Ευρωπαίοι για το τι θέλουν και πώς θα το πετύχουν, ή αντιμετωπίζουν τελικά την ίδια την ΕΕ ως «βαρίδι»; Η απάντηση θα δοθεί στις επόμενες εβδομάδες, καθώς η ήπειρος αναζητεί πυξίδα και πολιτική βούληση για να υλοποιήσει τις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις σε όλα τα επίπεδα: πολιτική, διπλωματία, άμυνα και οικονομία.
