Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης σηματοδότησε επίσημα την έναρξη του διαλόγου για τη Συνταγματική Αναθεώρηση, με ένα μήνυμα που φιλοδοξεί να ξεπεράσει τις κομματικές διαιρέσεις και να οδηγήσει σε μια «γενναία και τολμηρή αναθεώρηση» του θεμελιώδους νόμου της χώρας.
«Είναι αλήθεια ότι επί 50 χρόνια το Σύνταγμα του 1975 εξασφάλισε ομαλότητα και πολιτική σταθερότητα», δήλωσε ο πρωθυπουργός, προσθέτοντας ωστόσο ότι «δεν παύει να ανήκει στον 20ό αιώνα». Η δήλωση αυτή συνοψίζει το βασικό επιχείρημα της κυβέρνησης για την αναγκαιότητα του εγχειρήματος.
Τέσσερις άξονες αλλαγών
Στο μήνυμά του προς τους πολίτες, ο Κυριάκος Μητσοτάκης παρουσίασε τέσσερις κεντρικούς άξονες που θα διέπουν την πρόταση της Νέας Δημοκρατίας:
Πρώτον, η αναθεώρηση του άρθρου 86 του Συντάγματος, που αφορά την ευθύνη των υπουργών. Ο πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι πιστεύει «βαθιά στην αποφασιστικότερη συμμετοχή τακτικών δικαστών σε υποθέσεις τυχόν ποινικής ευθύνης υπουργών», μια θέση που υποστηρίζει, όπως είπε, εδώ και 20 χρόνια.
Δεύτερον, η άρση του «αναχρονιστικού μονοπωλίου στην τριτοβάθμια εκπαίδευση» μέσω της τροποποίησης του άρθρου 16. Η αλλαγή αυτή θα επιτρέψει την ίδρυση μη κρατικών πανεπιστημίων, μια μεταρρύθμιση που έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στο παρελθόν.
Τρίτον, η καθιέρωση μίας και μόνο εξαετούς θητείας για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, αποφεύγοντας έτσι τις «μικροκομματικές σκοπιμότητες» που μπορεί να προκύψουν από τη δυνατότητα επανεκλογής.
Τέταρτον, η μεγαλύτερη συμμετοχή των δικαστών στην επιλογή της ηγεσίας των ανώτατων δικαστηρίων, ως «πρόσθετη θωράκιση της ανεξαρτησίας της Δικαιοσύνης».
Σύγχρονες προκλήσεις και δημοσιονομικές εγγυήσεις
Πέραν των συγκεκριμένων αλλαγών, ο πρωθυπουργός τόνισε την ανάγκη το Σύνταγμα να προσαρμοστεί στις σύγχρονες προκλήσεις, όπως η τεχνητή νοημοσύνη και η κλιματική κρίση. Στην επιστολή του προς τους βουλευτές της ΝΔ, αναφέρει χαρακτηριστικά ότι το ισχύον Σύνταγμα «αγνοεί την τεχνητή νοημοσύνη ενώ υποεκτιμά επιτακτικές προκλήσεις όπως η αναζήτηση προσιτής στέγης».
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ανάγκη θέσπισης δικλίδων ασφαλείας για τη δημοσιονομική ισορροπία. Ο Μητσοτάκης υπογράμμισε ότι η αναθεώρηση πρέπει να εγγυηθεί «τη μόνιμη δημοσιονομική ισορροπία, τη συνεπή κυβερνητική δράση αλλά και την ορθότητα των κομματικών υποσχέσεων», ώστε η χώρα να μην «διολισθήσει ποτέ ξανά στα επικίνδυνα μονοπάτια του λαϊκισμού».
Η αναφορά αυτή στον λαϊκισμό φαίνεται να στοχεύει στην περίοδο της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ και τις οικονομικές δυσκολίες που ακολούθησαν, αν και ο πρωθυπουργός δεν έκανε ρητή αναφορά.
Διαδικασία και χρονοδιάγραμμα
Σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα που ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός, οι βουλευτές της ΝΔ καλούνται να υποβάλουν τις προτάσεις τους μέχρι το τέλος του μήνα, ώστε η τελική εισήγηση να κατατεθεί τον Μάρτιο. Τον Απρίλιο αναμένεται να ξεκινήσει η κοινοβουλευτική διαδικασία.
Ο Μητσοτάκης κάλεσε όλα τα κόμματα σε «έναν εποικοδομητικό προβληματισμό με θετικές προτάσεις και αίσθηση της κοινής ευθύνης». Η επίκληση της συναίνεσης δεν είναι τυχαία, καθώς για την αναθεώρηση του Συντάγματος απαιτείται ενισχυμένη πλειοψηφία στη Βουλή.
Το μήνυμα του πρωθυπουργού κλείνει με την ευχή η διαδικασία να αποτελέσει «μια απάντηση στην τοξικότητα και τη στείρα κομματική περιχαράκωση που διακρίνει το πολιτικό μας σύστημα», μια δήλωση που αντικατοπτρίζει την προσπάθεια να προσδώσει στο εγχείρημα χαρακτήρα εθνικής συμφωνίας.
Η πρωτοβουλία της κυβέρνησης έρχεται σε μια περίοδο που η χώρα αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις, από τη δημογραφική κρίση μέχρι τις γεωπολιτικές εξελίξεις. Κατά πόσο θα καταφέρει να συσπειρώσει τις πολιτικές δυνάμεις γύρω από ένα κοινό όραμα, παραμένει να φανεί στους επόμενους μήνες.
