Η ψυχική υγεία των νεότερων γενεών αποτελεί πλέον προτεραιότητα για την επιστημονική κοινότητα, καθώς νέα ερευνητικά δεδομένα αποκαλύπτουν ανησυχητικές τάσεις στις διαγνώσεις ψυχωτικών διαταραχών. Μια πρωτοφανούς κλίμακας μελέτη από τον Καναδά έρχεται να επιβεβαιώσει τις ανησυχίες των ειδικών, καταγράφοντας σημαντική αύξηση των νέων περιστατικών σε παιδιά, εφήβους και νεαρούς ενήλικες.
Η έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό CMAJ, ανέλυσε στοιχεία από περισσότερα από 12 εκατομμύρια άτομα που γεννήθηκαν στο Οντάριο μεταξύ 1960 και 2009. Από το τεράστιο αυτό δείγμα, 152.587 άτομα διαγνώστηκαν με κάποια μορφή ψυχωτικής διαταραχής κατά την περίοδο 1997–2023, επιτρέποντας στους ερευνητές να συγκρίνουν διαφορετικές γενιές και να εντοπίσουν ανησυχητικά μοτίβα.
Δραματική αύξηση στις νεότερες ηλικίες
Τα αποτελέσματα της μελέτης είναι εντυπωσιακά: η ετήσια συχνότητα εμφάνισης ψυχωτικών διαταραχών αυξήθηκε κατά 60% στα άτομα ηλικίας 14 έως 20 ετών, ενώ παράλληλα παρέμεινε σταθερή ή ακόμη και μειώθηκε στις ηλικίες 21 έως 50 ετών. Αυτή η αντίθεση υπογραμμίζει τη σοβαρότητα του φαινομένου που αφορά αποκλειστικά τις νεότερες ηλικιακές ομάδες.
Η αύξηση των νέων περιστατικών έγινε ιδιαίτερα εμφανής σε άτομα που γεννήθηκαν από τη δεκαετία του 1980 και εξής. Ενδεικτικό είναι το γεγονός ότι όσοι γεννήθηκαν την περίοδο 2000–2004 εμφάνισαν 70% υψηλότερο ποσοστό νέων διαγνώσεων σε σύγκριση με τη γενιά που γεννήθηκε μεταξύ 1975–1979.
Εξίσου ανησυχητικό είναι και το γεγονός ότι ο συνολικός αριθμός ατόμων που διαγνώστηκαν με ψυχωτική διαταραχή μέχρι την ηλικία των 30 ετών αυξήθηκε κατά 37,5% για τη γενιά 1990–1994, σε σύγκριση με εκείνη των γεννημένων το 1975–1979. Το εύρημα αυτό υποδεικνύει σαφή μετατόπιση της ηλικίας εμφάνισης των διαταραχών προς νεότερα έτη.
Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο
Η ανάλυση των δεδομένων αποκάλυψε συγκεκριμένα χαρακτηριστικά των ατόμων που εμφανίζουν αυξημένο κίνδυνο. Η αύξηση των διαγνώσεων παρατηρήθηκε τόσο σε άνδρες όσο και σε γυναίκες, με τους άνδρες ωστόσο να παραμένουν συνολικά σε υψηλότερο κίνδυνο. Ιδιαίτερα αυξημένα ποσοστά καταγράφηκαν σε άτομα με μη συναισθηματικού τύπου ψυχωτικές διαταραχές, όπως η σχιζοφρένεια.
Οι περιπτώσεις αυτές αφορούσαν συχνότερα κατοίκους περιοχών χαμηλού εισοδήματος, μακροχρόνιους κατοίκους του Καναδά και άτομα με προϋπάρχουσα επαφή με υπηρεσίες ψυχικής υγείας ή χρήσης ουσιών. Αυτά τα στοιχεία υποδεικνύουν τη σύνθετη φύση του προβλήματος, όπου κοινωνικοοικονομικοί παράγοντες διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο.
Αξίζει να σημειωθεί ότι αντίστοιχες τάσεις έχουν καταγραφεί και σε πρόσφατες μελέτες από τη Δανία και την Αυστραλία, οι οποίες επίσης διαπίστωσαν αύξηση των διαγνώσεων σχιζοφρένειας σε νεότερες ηλικιακές ομάδες, γεγονός που υποδηλώνει ότι πρόκειται για ένα παγκόσμιο φαινόμενο και όχι για τοπικό πρόβλημα.
Αναζητώντας τα αίτια
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η αύξηση των περιστατικών πιθανότατα οφείλεται σε έναν περίπλοκο συνδυασμό παραγόντων. Στους κύριους παράγοντες κινδύνου συμπεριλαμβάνεται η μεγαλύτερη ηλικία των γονέων κατά τη γέννηση, το κοινωνικοοικονομικό στρες που αυξάνεται συνεχώς, καθώς και οι αρνητικές εμπειρίες στην παιδική ηλικία.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η αυξημένη χρήση ουσιών από νέους ανθρώπους, συμπεριλαμβανομένων της κάνναβης, των διεγερτικών, των παραισθησιογόνων και των συνθετικών ναρκωτικών, ιδίως τις τελευταίες δύο δεκαετίες. Αυτός ο παράγοντας μπορεί να συνδέεται άμεσα με την αύξηση των ψυχωτικών επεισοδίων, καθώς πολλές από αυτές τις ουσίες έχουν αποδεδειγμένες ψυχοτρόπες επιδράσεις.
Η επιστημονική κοινότητα υπογραμμίζει την επείγουσα ανάγκη για έγκαιρη διάγνωση, αποτελεσματική πρόληψη και σημαντική ενίσχυση των υπηρεσιών ψυχικής υγείας, με ιδιαίτερη έμφαση σε παιδιά, εφήβους και νέους ενήλικες. Η έγκαιρη παρέμβαση αποτελεί κλειδί για τη βελτίωση της πρόγνωσης και την πρόληψη της επιδείνωσης των συμπτωμάτων.
Τα ευρήματα αυτής της εκτεταμένης μελέτης αποτελούν σήμα κινδύνου για τα συστήματα υγείας παγκοσμίως, καθώς η αύξηση των ψυχωτικών διαταραχών στις νεότερες γενιές απαιτεί άμεση και συντονισμένη δράση από όλους τους εμπλεκόμενους φορείς.
