Σε μια κρίσιμη στιγμή για την κυβερνητική παράταξη, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης επιλέγει να επαναφέρει τη συζήτηση για τη συνταγματική αναθεώρηση στο προσκήνιο, προσπαθώντας να αλλάξει την πολιτική ατζέντα και να τονώσει το μεταρρυθμιστικό προφίλ της Νέας Δημοκρατίας. Η κίνηση αυτή έρχεται σε μια περίοδο που τα δημοσκοπικά ποσοστά της κυβερνητικής παράταξης παραμένουν στην περιοχή του 25%, ενώ η κοινωνική δυσαρέσκεια για την ακρίβεια και οι προσδοκίες για νέες πολιτικές εξελίξεις δημιουργούν πρόσθετες πιέσεις.
Η κυβερνητική ομάδα που θα αναλάβει την προετοιμασία της πρότασης περιλαμβάνει εμπειρογνώμονες με συμπυκνωμένη γνώση στο συνταγματικό δίκαιο. Κομβικό ρόλο διαδραματίζει ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης, που έχει εμπειρία από την αναθεώρηση του 2019, καθώς και ο γενικός γραμματέας του πρωθυπουργικού γραφείου Στέφανος Κουτνατζής. Εισηγητής της ΝΔ στην επιτροπή της Βουλής θα είναι ο πρώην υπουργός Ευριπίδης Στυλιανίδης, ενώ σημαντικό ρόλο θα έχει και ο Θεόδωρος Ρουσόπουλος.
Ευρεία ατζέντα με «βαριά» θέματα
Σύμφωνα με τον κυβερνητικό σχεδιασμό, η πρόταση της ΝΔ θα είναι εκτεταμένη, καλύπτοντας πάνω από 70 άρθρα του Συντάγματος. Στο επίκεντρο της αναθεώρησης βρίσκονται κρίσιμα ζητήματα που αφορούν τη λειτουργία του κράτους και την προσαρμογή του στις απαιτήσεις του 21ου αιώνα.
Ένα από τα πιο συζητημένα σημεία είναι η άρση της μονιμότητας στο δημόσιο τομέα μέσω της αναθεώρησης του άρθρου 103. Η κίνηση αυτή αναμένεται να προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από τα συνδικάτα του δημοσίου και τα κόμματα της αντιπολίτευσης, καθώς θίγει έναν από τους θεμελιώδεις πυλώνες της εργασιακής ασφάλειας των δημοσίων υπαλλήλων.
Εξίσου σημαντική είναι η πρόταση για αναθεώρηση του άρθρου 16, που αφορά την ίδρυση ιδιωτικών πανεπιστημίων. Η κίνηση αυτή φαίνεται να έχει ωριμάσει μετά την έγκριση από το Συμβούλιο της Επικρατείας του νόμου για τα μη κρατικά, μη κερδοσκοπικά πανεπιστήμια, δημιουργώντας το κατάλληλο έδαφος για συνταγματική κατοχύρωση.
Θεσμικές αλλαγές και σύγχρονες προκλήσεις
Στην ατζέντα της αναθεώρησης περιλαμβάνεται επίσης η αλλαγή του άρθρου 86 για την ευθύνη των υπουργών, θέμα που έχει γίνει ιδιαίτερα επίκαιρο μετά την τραγωδία των Τεμπών και τις εξελίξεις στον ΟΠΕΚΕΠΕ. Η κυβέρνηση επιδιώκει να διευκρινίσει και να ενισχύσει τους μηχανισμούς ευθύνης των κυβερνητικών στελεχών.
Σημαντικές αλλαγές προτείνονται και στον τρόπο εκλογής της ηγεσίας της Δικαιοσύνης μέσω του άρθρου 90, με στόχο την ενίσχυση της ανεξαρτησίας των δικαστικών λειτουργών. Παράλληλα, προβλέπεται η αλλαγή του άρθρου 30 για την εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας για μία και μοναδική εξαετή θητεία.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην προσαρμογή του Συντάγματος στις σύγχρονες προκλήσεις. Νέα άρθρα θα αφορούν την Τεχνητή Νοημοσύνη, την Κλιματική Αλλαγή και την προστασία του περιβάλλοντος μέσω της αναθεώρησης του άρθρου 24. Επιπλέον, προβλέπεται η κατοχύρωση κανόνων δημοσιονομικής ισορροπίας και βιωσιμότητας, καθώς και της υποχρέωσης του κράτους να μεριμνά για την προσιτή στέγη.
Το στοίχημα της συναίνεσης
Η επιτυχία της κυβερνητικής πρωτοβουλίας εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την εξεύρεση των απαραίτητων συναινέσεων με κόμματα της αντιπολίτευσης, κυρίως με το ΠΑΣΟΚ. Για την αναθεώρηση των άρθρων απαιτούνται 180 ψήφοι στην επόμενη, αναθεωρητική Βουλή, γεγονός που καθιστά αναγκαία τη διακομματική συνεργασία.
Ο χρονοδιάγραμμα προβλέπει την ολοκλήρωση και παρουσίαση της πρότασης της ΝΔ μέσα στον Μάρτιο, ενώ η κοινοβουλευτική διαδικασία αναμένεται να ξεκινήσει τον επόμενο μήνα με τη σύσταση της Προαναθεωρητικής Επιτροπής. Στο πλαίσιο αυτό, θα αποσταλεί επιστολή σε όλους τους βουλευτές της ΝΔ, ζητώντας τους να καταθέσουν προτάσεις και ιδέες μέχρι τέλος Φεβρουαρίου.
Η κίνηση του Μητσοτάκη για επιτάχυνση της συνταγματικής αναθεώρησης αποτελεί ένα σημαντικό πολιτικό στοίχημα που μπορεί να επηρεάσει καθοριστικά την πολιτική ατζέντα και τη δυναμική της κυβερνητικής παράταξης. Η έκβαση της πρωτοβουλίας θα κριθεί τόσο από την ικανότητα της κυβέρνησης να πείσει για την αναγκαιότητα των αλλαγών, όσο και από τη διάθεση των κομμάτων της αντιπολίτευσης να συνεισφέρουν σε μια διαδικασία που θα διαμορφώσει το συνταγματικό πλαίσιο της χώρας για τα επόμενα χρόνια.
