Μια πρωτοποριακή μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Journal of the American Heart Association ανατρέπει όσα πιστεύαμε για τις καρδιαγγειακές παθήσεις και τις διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών. Η έρευνα, που παρακολούθησε πάνω από 5.000 άτομα για περισσότερα από 34 χρόνια, αποκαλύπτει ότι οι άνδρες αρχίζουν να αντιμετωπίζουν σοβαρό καρδιαγγειακό κίνδυνο από την ηλικία των 35 ετών, ενώ οι γυναίκες φτάνουν στο ίδιο επίπεδο κινδύνου περίπου επτά χρόνια αργότερα.
Η κρίσιμη ηλικία που αλλάζει τα δεδομένα
Η μελέτη, που διεξήχθη από ερευνητές του Πανεπιστημίου Northwestern στο Σικάγο, εξέτασε συμμετέχοντες που ήταν μεταξύ 18 και 30 ετών όταν ξεκίνησε το 1985-1986. Όλοι ήταν υγιείς και χωρίς καρδιαγγειακή νόσο κατά την έναρξη της έρευνας.
Τα αποτελέσματα είναι εντυπωσιακά: μέχρι τις αρχές της δεκαετίας των 30, άνδρες και γυναίκες είχαν παρόμοιο καρδιαγγειακό κίνδυνο. Ωστόσο, γύρω στην ηλικία των 35 ετών, ο κίνδυνος άρχισε να αποκλίνει δραματικά. Μέχρι την ηλικία των 50 ετών, ο 10ετής κίνδυνος καρδιαγγειακής νόσου ήταν περίπου 6% για τους άνδρες, σε σύγκριση με περίπου 3% για τις γυναίκες.
Όπως εξηγεί η επικεφαλής ερευνήτρια Alexa Freedman, επίκουρη καθηγήτρια προληπτικής ιατρικής: «Οι καρδιακές παθήσεις δεν συμβαίνουν από τη μια μέρα στην άλλη. Αναπτύσσονται με την πάροδο των ετών. Ένα από τα πράγματα που νομίζω ότι οι άνθρωποι συχνά δεν γνωρίζουν είναι ότι αυτές μπορεί να ξεκινήσουν πολύ νωρίς, στα 30 ή τα 40 τους».
Το μυστήριο των βιολογικών διαφορών
Ιδιαίτερα εντυπωσιακά είναι τα ευρήματα για τη στεφανιαία νόσο, όπου η διαφορά μεταξύ ανδρών και γυναικών είναι ακόμη πιο έντονη. Περίπου το 2% των ανδρών είχαν αναπτύξει στεφανιαία νόσο μέχρι την ηλικία των 48 ετών, ενώ οι γυναίκες δεν έφτασαν σε αυτή τη συχνότητα εμφάνισης μέχρι την ηλικία των 58 ετών.
Η μελέτη διαπίστωσε ότι αυτή η διαφορά δεν εξηγείται από παραδοσιακούς παράγοντες κινδύνου όπως η αρτηριακή πίεση, η χοληστερόλη ή το κάπνισμα. Σύμφωνα με τη δρ. Iris Jaffe, εκτελεστική διευθύντρια του Ινστιτούτου Μοριακής Καρδιολογικής Έρευνας στο Ιατρικό Κέντρο Tufts: «Πιστεύω ότι σίγουρα υπάρχει κάποια βιολογική διαφορά μεταξύ ανδρών και γυναικών που εξηγεί μερικά από αυτά, την οποία μόλις τώρα αρχίζουμε να ξύνουμε την επιφάνεια για να κατανοήσουμε».
Αντίθετα, οι ερευνητές δεν βρήκαν καμία ουσιαστική διαφορά μεταξύ των φύλων στον κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου, ενώ η καρδιακή ανεπάρκεια έδειξε μικρή διαφορά, με τους άνδρες να έχουν ελαφρώς υψηλότερο ποσοστό εμφάνισης.
Οι γυναίκες και ο κίνδυνος μετά την εμμηνόπαυση
Παρά τα ευρήματα της μελέτης, οι ειδικοί τονίζουν ότι οι γυναίκες δεν πρέπει να εφησυχάζουν. Η δρ. Sadiya Khan, συν-συγγραφέας της μελέτης και καθηγήτρια καρδιαγγειακής επιδημιολογίας, εξηγεί: «Η υπόθεση εργασίας είναι ότι τα οιστρογόνα μπορούν να προστατεύουν τις γυναίκες, αλλά μετά την εμμηνόπαυση, ο κίνδυνος πλησιάζει. Μετά την εμμηνόπαυση, και ιδιαίτερα κατά την περιεμμηνόπαυση, αυτός ο κίνδυνος μπορεί να επιταχυνθεί».
Η μέση ηλικία εμμηνόπαυσης στις ΗΠΑ είναι τα 52 έτη, γεγονός που σημαίνει ότι οι γυναίκες χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή κατά τη μεταβατική αυτή περίοδο της ζωής τους.
Πρακτικές συμβουλές για την πρόληψη
Η μελέτη δημοσιεύτηκε τη στιγμή που οι κατευθυντήριες γραμμές για τις καρδιαγγειακές παθήσεις στρέφονται προς την έγκαιρη αξιολόγηση του κινδύνου. Οι ενημερωμένες εκτιμήσεις κινδύνου της Αμερικανικής Καρδιολογικής Εταιρείας επιτρέπουν πλέον στους κλινικούς γιατρούς να εκτιμούν τον καρδιαγγειακό κίνδυνο ξεκινώντας από την ηλικία των 30 ετών, αντί για τα 40.
Τα αποτελέσματα εγείρουν επίσης σημαντικά ερωτήματα σχετικά με την πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη. Οι νεαρές ενήλικες γυναίκες τείνουν να έχουν πολύ περισσότερες επισκέψεις προληπτικής φροντίδας από τους άνδρες, κυρίως λόγω της φροντίδας της αναπαραγωγικής τους υγείας.
Όπως σημειώνει η Freedman: «Οι νέοι άνδρες είναι πολύ λιγότερο πιθανό να επισκεφθούν γιατρό για τακτική φροντίδα στα μέσα της δεκαετίας των 30 και των 40, επομένως η αύξηση των επισκέψεων προληπτικής φροντίδας, ιδιαίτερα για τους νέους άνδρες, είναι ένας τρόπος με τον οποίο θα μπορούσαμε να προωθήσουμε την υγεία της καρδιάς».
Οι ειδικοί συνιστούν σε όλους τους νέους ενήλικες να επισκέπτονται γιατρό τουλάχιστον μία φορά το χρόνο και να ελέγχουν την αρτηριακή τους πίεση και τη χοληστερόλη τους. Μεταξύ των βασικών ενεργειών για τη διατήρηση υγιούς καρδιαγγειακής υγείας συγκαταλέγονται η αποφυγή του καπνού, η διαχείριση του βάρους, η καλύτερη διατροφή, η περισσότερη φυσική δραστηριότητα και ο υγιεινός ύπνος.
