Η οικονομική πίεση στα ελληνικά νοικοκυριά έχει φτάσει σε ανησυχητικά επίπεδα, σύμφωνα με τη νέα έρευνα του Ινστιτούτου Μικρών Επιχειρήσεων (ΙΜΕ) της ΓΣΕΒΕΕ για το 2025. Τα στοιχεία της 14ης κατά σειρά ετήσιας μελέτης για το εισόδημα και τις δαπάνες διαβίωσης των νοικοκυριών σκιαγραφούν μια δραματική εικόνα που επηρεάζει πλέον όχι μόνο τα χαμηλά, αλλά και τα μεσαία εισοδηματικά στρώματα.
Το κεντρικό εύρημα της έρευνας είναι σοκαριστικό: έξι στα δέκα νοικοκυριά δηλώνουν ότι το μηνιαίο τους εισόδημα δεν επαρκεί μέχρι το τέλος του μήνα, καλύπτοντας κατά μέσο όρο μόλις 18 ημέρες. Αυτό αποτελεί αρνητικό ρεκόρ στην ιστορία των ερευνών του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ και αντικατοπτρίζει τη συνεχιζόμενη και εντεινόμενη πίεση που δέχονται οι ελληνικές οικογένειες.
Περικοπές σε βασικές ανάγκες και οικονομική ανασφάλεια
Η έρευνα αποκαλύπτει ότι το 54% των νοικοκυριών αναγκάζεται να κάνει περικοπές ακόμη και για βασικές ανάγκες, ενώ ένα σημαντικό ποσοστό 12,1% δηλώνει ότι τα εισοδήματά του δεν επαρκούν ούτε για τα απολύτως αναγκαία. Αυτά τα στοιχεία δείχνουν ότι οι ελληνικές οικογένειες έχουν εισέλθει σε μια φάση όπου ακόμη και οι βασικές ανάγκες επιβίωσης τίθενται σε αμφισβήτηση.
Η οικονομική ανασφάλεια γίνεται ακόμη πιο εμφανής όταν εξετάζουμε την ικανότητα των νοικοκυριών να αντιμετωπίσουν έκτακτες δαπάνες. Το 55,7% των νοικοκυριών δεν μπορεί ή δυσκολεύεται πολύ να αντιμετωπίσει ένα έκτακτο έξοδο μόλις 500 ευρώ. Αυτό το ποσό, που για πολλούς μπορεί να φαίνεται σχετικά μικρό, αποτελεί ανυπέρβλητο εμπόδιο για περισσότερα από τα μισά ελληνικά νοικοκυριά.
Παράλληλα, η αδυναμία αποταμίευσης έχει γίνει σχεδόν καθολική. Τα νοικοκυριά όχι μόνο δεν μπορούν να αποταμιεύσουν για το μέλλον, αλλά αγωνίζονται καθημερινά να καλύψουν τις τρέχουσες ανάγκες τους. Η κατάσταση αυτή δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο οικονομικής αστάθειας που επηρεάζει όχι μόνο το παρόν αλλά και τις μελλοντικές προοπτικές των οικογενειών.
Πληθωριστικές πιέσεις και επέκταση στα μεσαία στρώματα
Ένα από τα πιο ανησυχητικά στοιχεία της έρευνας είναι ότι οι οικονομικές δυσκολίες δεν περιορίζονται πλέον στα χαμηλά εισοδήματα, αλλά επεκτείνονται και στα μεσαία στρώματα. Οι πληθωριστικές πιέσεις λειτουργούν σωρευτικά και εξαντλούν τις αντοχές των νοικοκυριών σε όλα τα εισοδηματικά επίπεδα.
Η ακρίβεια σε κρίσιμους τομείς όπως τα τρόφιμα, η ενέργεια και τα καύσιμα συνεχίζει να συμπιέζει το διαθέσιμο εισόδημα. Αυτό οδηγεί σε περιορισμό δαπανών για τομείς που παλαιότερα θεωρούνταν βασικοί για την ποιότητα ζωής, όπως η ψυχαγωγία και η ένδυση. Η αλλαγή αυτή στις καταναλωτικές συνήθειες αντικατοπτρίζει μια ευρύτερη υποχώρηση του βιοτικού επιπέδου.
Παράλληλα, οι ανισότητες παραμένουν έντονες, με τα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα και τα μονοπρόσωπα νοικοκυριά να αντιμετωπίζουν τις μεγαλύτερες δυσκολίες. Αυτό δημιουργεί ένα διαχωρισμένο κοινωνικό τοπίο όπου οι ευάλωτες ομάδες γίνονται ακόμη πιο ευάλωτες.
Απαισιοδοξία για το μέλλον και αναζήτηση λύσεων
Η έρευνα καταγράφει επίσης ενισχυμένη απαισιοδοξία για το μέλλον, με σχεδόν ένα στα δύο νοικοκυριά να εκτιμά ότι η οικονομική του κατάσταση θα χειροτερέψει τον επόμενο χρόνο. Αυτή η απαισιόδοξη προοπτική επηρεάζει όχι μόνο τις καταναλωτικές αποφάσεις αλλά και τη συνολική ψυχολογία της κοινωνίας.
Σε αυτό το πλαίσιο, το ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ αξιολογεί ως ανεπαρκή τα υφιστάμενα μέτρα αντιμετώπισης της ακρίβειας και προτείνει λύσεις δομικού χαρακτήρα. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η αύξηση των μισθών, οι φορολογικές ελαφρύνσεις και ο έλεγχος των τιμών – μέτρα που στοχεύουν να ενισχύσουν ουσιαστικά το εισόδημα και την οικονομική ασφάλεια των νοικοκυριών.
Η έρευνα του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ αποτελεί ένα σημαντικό καμπανάκι κινδύνου για την κατάσταση των ελληνικών νοικοκυριών. Τα ευρήματα δείχνουν ότι η οικονομική κρίση έχει εξελιχθεί από ένα πρόβλημα που επηρέαζε κυρίως τα χαμηλότερα εισοδήματα σε μια ευρεία κοινωνική πρόκληση που απαιτεί άμεσες και αποτελεσματικές παρεμβάσεις πολιτικής.
