Οι ΗΠΑ έθεσαν πρωτοφανές τελεσίγραφο στο Ιράν κατά τη διάρκεια των συνομιλιών στη Γενεύη, ζητώντας την πλήρη καταστροφή των τριών κύριων πυρηνικών εγκαταστάσεων της χώρας και την παράδοση ολόκληρου του αποθέματος εμπλουτισμένου ουρανίου στις Ηνωμένες Πολιτείες, σύμφωνα με αποκαλυπτικό δημοσίευμα της Wall Street Journal.
Οι αμερικανικές απαιτήσεις
Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους που μίλησαν υπό το καθεστώς ανωνυμίας, οι απεσταλμένοι των ΗΠΑ, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, έθεσαν ως βασική προϋπόθεση για οποιαδήποτε συμφωνία την καταστροφή των πυρηνικών εγκαταστάσεων στο Φορντό, τη Νατάνζ και το Ισφαχάν. Παράλληλα, ζήτησαν η όποια πυρηνική συμφωνία να είναι μόνιμη, χωρίς ημερομηνία λήξης, σε πλήρη αντίθεση με το Κοινό Ολοκληρωμένο Σχέδιο Δράσης (JCPOA) που είχε διαπραγματευτεί η κυβέρνηση Ομπάμα.
Οι συνομιλίες, που διήρκεσαν έως αργά το βράδυ της Τετάρτης, δεν κατέληξαν σε συμφωνία. Το Ιράν απέρριψε κατηγορηματικά τόσο τη μεταφορά αποθεμάτων ουρανίου στο εξωτερικό, όσο και τον τερματισμό του εμπλουτισμού και την αποσυναρμολόγηση των πυρηνικών εγκαταστάσεών του.
Στρατιωτικές προετοιμασίες σε εξέλιξη
Παράλληλα με τη διπλωματία, η Ουάσιγκτον εντείνει τις στρατιωτικές της προετοιμασίες στην περιοχή. Τουλάχιστον δύο δωδεκάδες μαχητικά αεροσκάφη διέσχισαν τον Ατλαντικό Ωκεανό από τις ΗΠΑ, σύμφωνα με δεδομένα παρακολούθησης πτήσεων, και αναμένεται να ενταχθούν σε μοίρες που έχουν ήδη τοποθετηθεί σε βάσεις στο Ισραήλ, την Ιορδανία και άλλες χώρες της Μέσης Ανατολής.
Ένα επιπλέον αντιτορπιλικό, το USS John Finn, εντάχθηκε στην αρμάδα 11 πολεμικών πλοίων που ήδη επιχειρούν στη βόρεια Αραβική Θάλασσα, τον Κόλπο του Ομάν και τον Περσικό Κόλπο. Μεταξύ αυτών βρίσκονται το αεροπλανοφόρο USS Abraham Lincoln, επτά αντιτορπιλικά και τρία παράκτια πολεμικά πλοία.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η κίνηση του αεροπλανοφόρου USS Gerald R. Ford, το οποίο βρισκόταν στη Σούδα της Κρήτης και ξεκίνησε να πλέει στην ανατολική Μεσόγειο, τοποθετούμενο σε θέση για πιθανές επιθέσεις. Το Ford διαθέτει δεκάδες μαχητικά αεροσκάφη και αεροσκάφη ηλεκτρονικού πολέμου, ενώ συνοδεύεται από αντιτορπιλικά ικανά να εκτοξεύσουν πυραύλους κρουζ Tomahawk.
Η απειλή του Τραμπ
Οι αμερικανικές απαιτήσεις ήρθαν στον απόηχο της ομιλίας του προέδρου Τραμπ για την Κατάσταση της Ένωσης, κατά την οποία προειδοποίησε ότι το Ιράν συνεχίζει να επιδιώκει την απόκτηση πυρηνικών όπλων και βαλλιστικών πυραύλων ικανών να πλήξουν αμερικανικό έδαφος. Ο πρόεδρος Τραμπ έχει ξεκαθαρίσει ότι θα αναλάβει στρατιωτική δράση εάν δεν επιτευχθεί διπλωματική λύση.
«Αυτή μπορεί να είναι η τελευταία ευκαιρία για να επιτευχθεί μια συμφωνία. Εάν αυτό αποτύχει, οι ΗΠΑ θα διευθετήσουν με στρατιωτικά μέσα ό,τι δεν μπορούν να επιλύσουν μέσω της διπλωματίας»
δήλωσε ο Saeid Golkar, αναπληρωτής καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Τενεσί και ειδικός σε θέματα στρατιωτικής φύσεως του Ιράν.
Εσωτερικές αντιδράσεις στις ΗΠΑ
Στο εσωτερικό των ΗΠΑ, Ρεπουμπλικάνοι νομοθέτες εκφράζουν σκεπτικισμό ακόμη και για πιθανές παραχωρήσεις. Ο γερουσιαστής Λίντσεϊ Γκράχαμ δήλωσε ξεκάθαρα:
«Αν εξεταστεί το ενδεχόμενο να επιτραπεί στο Ιράν έστω και πολύ μικρός εμπλουτισμός για λόγους διατήρησης προσχημάτων, τότε καμία συμφωνία»
.
Ένα ακόμη σημείο τριβής αφορά στην άρση των κυρώσεων. Οι ΗΠΑ φαίνεται να προσφέρουν περιορισμένη ελάφρυνση, ενώ η Τεχεράνη επιδιώκει ουσιαστική ανακούφιση της οικονομίας της, η οποία έχει βρεθεί στο επίκεντρο μαζικών διαδηλώσεων.
Η αντίδραση του Ιράν
Η Τεχεράνη έχει προειδοποιήσει ότι θα αντιμετωπίσει οποιαδήποτε επίθεση, όσο περιορισμένη κι αν είναι, ως έναυσμα για ολοκληρωτική απάντηση. Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, δήλωσε: «Είναι σαφές ότι επιδιώκουν διηπειρωτικούς βαλλιστικούς πυραύλους. Και η επιμονή του Ιράν να μην συζητά το θέμα αποτελεί μεγάλο πρόβλημα».
Ωστόσο, ο υπουργός Εξωτερικών του Ομάν, που λειτουργεί ως μεσολαβητής, δήλωσε ότι οι δύο πλευρές έχουν σημειώσει πρόοδο και πιθανότατα θα συναντηθούν ξανά, με τεχνικές διαπραγματεύσεις να προγραμματίζονται στη Βιέννη την επόμενη εβδομάδα. Η κατάσταση, πάντως, παραμένει εξαιρετικά εύθραυστη.
