Μια σημαντική αλλαγή στον τρόπο απονομής των επικουρικών συντάξεων προωθεί το υπουργείο Εργασίας, με στόχο να δώσει τέλος στην πολύχρονη ταλαιπωρία δεκάδων χιλιάδων συνταξιούχων που περιμένουν ακόμα και τέσσερα χρόνια για να λάβουν τη σύνταξή τους. Η νέα νομοθετική διάταξη αφορά ειδικότερα τους ασφαλισμένους με διαδοχική ασφάλιση, δηλαδή εκείνους που έχουν εργαστεί και έχουν ένσημα σε περισσότερα από ένα επικουρικά ταμεία κατά τη διάρκεια της επαγγελματικής τους σταδιοδρομίας.
Τι αλλάζει στην πράξη
Η βασική καινοτομία που εισάγει η νέα ρύθμιση είναι απλή αλλά καθοριστικής σημασίας: η επικουρική σύνταξη, όταν υπάρχει διαδοχικός χρόνος επικουρικής ασφάλισης, θα απονέμεται πλέον από το τελευταίο Ταμείο στο οποίο υπαγόταν ο ασφαλισμένος πριν από τη συνταξιοδότηση. Με απλά λόγια, το τελευταίο επικουρικό ταμείο θα είναι υπεύθυνο να «τρέξει» την αίτηση και να εκδώσει την απόφαση, ανεξάρτητα από το πού ο ασφαλισμένος έχει συγκεντρώσει τα περισσότερα ένσημα.
Η αλλαγή αυτή μπορεί να φαίνεται τεχνική, αλλά στην πράξη σημαίνει τεράστια διαφορά για τους δικαιούχους. Η βασική επιδίωξη της κυβέρνησης είναι να πάψει η διαδοχική ασφάλιση να λειτουργεί ως «εμπόδιο» στην απονομή της επικουρικής σύνταξης. Ο ασφαλιστικός χρόνος θα αντιμετωπίζεται πλέον ενιαία, ώστε η διαδικασία να γίνεται πιο γρήγορη, πιο ξεκάθαρη και πιο λειτουργική.
Το πρόβλημα που υπήρχε μέχρι σήμερα
Μέχρι σήμερα, το ισχύον καθεστώς λειτουργούσε με διαφορετική λογική: αρμόδιος φορέας για την απονομή θεωρούνταν εκείνος στον οποίο ο ασφαλισμένος είχε τον μεγαλύτερο χρόνο ασφάλισης και στον οποίο πληρούσε τις προϋποθέσεις. Η διαδικασία αυτή όμως αποδεικνυόταν ιδιαίτερα χρονοβόρα, καθώς για να προσδιοριστεί ποιος φορέας «κρατά» τον περισσότερο χρόνο, απαιτούνταν εσωτερική αλληλογραφία μεταξύ των υπηρεσιών επικουρικής ασφάλισης, ανταλλαγή στοιχείων και πολλαπλές διασταυρώσεις.
Στην πράξη, πριν ξεκινήσει καν η ουσιαστική επεξεργασία της αίτησης, χανόταν πολύτιμος χρόνος μόνο για να αποφασιστεί σε ποιο τμήμα θα χρεωθεί ο φάκελος. Αυτός ο γραφειοκρατικός μηχανισμός είχε ως αποτέλεσμα οι επικουρικές συντάξεις με διαδοχική ασφάλιση να καθυστερούν σημαντικά περισσότερο από τις «απλές» επικουρικές, όπου ο χρόνος ασφάλισης έχει διανυθεί σε ένα μόνο Ταμείο.
Καθυστερήσεις που φτάνουν τα τέσσερα χρόνια
Τα στοιχεία που έρχονται στο φως είναι αποκαλυπτικά για το μέγεθος του προβλήματος. Σε αρκετές περιπτώσεις, οι καθυστερήσεις στην απονομή επικουρικών συντάξεων φτάνουν ακόμη και τα τέσσερα χρόνια, ενώ ο μέσος χρόνος αναμονής για περιπτώσεις με δύο επικουρικά ταμεία αγγίζει περίπου τα δύο χρόνια.
Το πρόβλημα αποτυπώνεται ανάγλυφα και στον αριθμό των εκκρεμών αιτήσεων. Υπολογίζεται ότι περίπου 43.000 αιτήσεις επικουρικής σύνταξης βρίσκονται σήμερα σε αναμονή, με τις 33.000 από αυτές να καθυστερούν για πολλούς μήνες ή ακόμη και χρόνια. Σημαντικό μέρος αυτών των καθυστερήσεων σχετίζεται άμεσα με το γεγονός ότι υπάρχει χρόνος διαδοχικής ασφάλισης που δεν έχει συνυπολογιστεί εγκαίρως, ενώ οι υποθέσεις αυτές απαιτούν πολύ περισσότερη διαχείριση και ελέγχους, επιβαρύνοντας τις υπηρεσίες.
Πώς θα λειτουργεί το νέο σύστημα
Με τη νέα διάταξη, τα χρονοβόρα στάδια της εσωτερικής αλληλογραφίας μεταξύ φορέων καταργούνται εντελώς. Η αίτηση θα παραμένει στο τελευταίο Ταμείο και η απονομή θα γίνεται από εκεί, χωρίς να χρειάζεται πλέον να αναζητηθεί ποιος φορέας διαθέτει τον μεγαλύτερο χρόνο ασφάλισης.
Παράλληλα, ο χρόνος διαδοχικής ασφάλισης σε επικουρικά ταμεία θα αντιμετωπίζεται ως ενιαίος μέσα στον Κλάδο Επικουρικής Ασφάλισης του e-ΕΦΚΑ, γεγονός που αναμένεται να απλοποιήσει σημαντικά τη διαδικασία και να μειώσει δραματικά τον χρόνο αναμονής για χιλιάδες συνταξιούχους.
Το πάγωμα των αυξήσεων παραμένει
Παρά τη θετική εξέλιξη στο μέτωπο της απονομής, αξίζει να σημειωθεί ότι στον πάγο θα παραμείνουν και φέτος οι αυξήσεις στις επικουρικές συντάξεις. Η μη καταβολή αυξήσεων στις επικουρικές από το 2010 αφορά περίπου 1,3 εκατομμύρια συνταξιούχους και οφείλεται στη ρήτρα μηδενικού ελλείμματος που επιβλήθηκε από τον νόμο Κατρούγκαλου το 2016, η οποία απαγορεύει να δοθούν αυξήσεις παρά μόνον όταν ο κλάδος επικουρικής ασφάλισης εμφανίζει πλεόνασμα.
Πρόκειται για ένα ζήτημα που η κυβέρνηση αναγνωρίζει, αλλά η αντιμετώπισή του συνδέεται στενά με τη δημοσιονομική κατάσταση του συστήματος επικουρικής ασφάλισης. Η κληρονομιά του νόμου Κατρούγκαλου συνεχίζει να δεσμεύει τα χέρια της κυβέρνησης σε αυτό το πεδίο, παρά τις προσπάθειες εκσυγχρονισμού σε άλλα μέτωπα του ασφαλιστικού.
Η νέα ρύθμιση αναμένεται να ψηφιστεί σύντομα και να τεθεί σε εφαρμογή άμεσα, φέρνοντας ανακούφιση σε χιλιάδες ασφαλισμένους που περιμένουν επί μακρόν τη σύνταξή τους.
