Η κρίση στη Μέση Ανατολή κλιμακώνεται με αλματώδεις ρυθμούς, καθώς νέες εξελίξεις σημειώνονται ώρα με την ώρα. Την ίδια στιγμή που η Τεχεράνη αντιμετωπίζει τα ισραηλινά και αμερικανικά πλήγματα, η Ευρώπη αναλαμβάνει δράση τόσο στο στρατιωτικό όσο και στο διπλωματικό πεδίο, ενώ η σύγκρουση εξαπλώνεται πλέον και σε αραβικές χώρες.
Η Σαουδική Αραβία στο στόχαστρο του Ιράν
Σε μια εξέλιξη που αλλάζει δραματικά τα δεδομένα στην περιοχή, η Σαουδική Αραβία ανακοίνωσε το Σάββατο ότι το Ιράν εξαπέλυσε επιθέσεις εναντίον της πρωτεύουσάς της, Ριάντ, καθώς και κατά της Ανατολικής Επαρχίας του Βασιλείου. Σύμφωνα με το σαουδαραβικό υπουργείο Εξωτερικών, οι επιθέσεις «αντιμετωπίστηκαν», χωρίς ωστόσο να δοθούν λεπτομέρειες για τη φύση των πληγμάτων ή τυχόν ζημιές.
Η ανακοίνωση του σαουδαραβικού υπουργείου Εξωτερικών ήταν ιδιαίτερα αυστηρή. «Το Βασίλειο εκφράζει την εντονότερη καταδίκη του για τις απροκάλυπτες και δειλές ιρανικές επιθέσεις που στόχευσαν τις περιοχές του Ριάντ και της Ανατολικής Επαρχίας, οι οποίες απωθήθηκαν», αναφέρεται χαρακτηριστικά στο κείμενο.
Η Σαουδική Αραβία προειδοποίησε ότι διατηρεί το δικαίωμα να υπερασπιστεί τον εαυτό της, συμπεριλαμβανομένης της επιλογής ανταποδοτικής απάντησης. Η ιρανική επίθεση πραγματοποιήθηκε παρά το γεγονός ότι το Ριάντ είχε διαμηνύσει πως δεν θα επιτρέψει τη χρήση του εναέριου χώρου του για επιχειρήσεις κατά του Ιράν, κάτι που καθιστά την ενέργεια της Τεχεράνης ακόμη πιο προκλητική.
Ο de facto ηγέτης της χώρας, πρίγκιπας διάδοχος Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, πραγματοποίησε αμέσως τηλεφωνικές επικοινωνίες με τους ηγέτες των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, του Μπαχρέιν, του Κατάρ, του Κουβέιτ και της Ιορδανίας. Κατά τις συνομιλίες, ο πρίγκιπας επιβεβαίωσε την πλήρη αλληλεγγύη του Βασιλείου και τη στήριξή του προς τις αδελφές χώρες, καθώς και την ετοιμότητα να θέσει όλες τις δυνατότητές του στη διάθεσή τους.
Βρετανικά μαχητικά στον ουρανό της Μέσης Ανατολής
Ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ ανακοίνωσε ότι βρετανικά αεροπλάνα «βρίσκονται σήμερα στον ουρανό» της Μέσης Ανατολής, στο πλαίσιο «συντονισμένων περιφερειακών αμυντικών επιχειρήσεων για την προστασία του λαού μας, των συμφερόντων μας και των αξιών μας».
Ο Στάρμερ τόνισε ότι η Βρετανία διαθέτει μια σειρά αμυντικών δυνατοτήτων στην περιοχή, οι οποίες έχουν ενισχυθεί πρόσφατα, και ότι η προστασία των βρετανικών βάσεων και του προσωπικού έχει αυξηθεί στο υψηλότερο δυνατό επίπεδο. Παράλληλα, ανέφερε ότι οι βρετανικές υπηρεσίες προσεγγίζουν ενεργά τους Βρετανούς υπηκόους στην περιοχή για να τους παράσχουν υποστήριξη.
«Είναι ζωτικής σημασίας να αποτρέψουμε περαιτέρω κλιμάκωση και να επιστρέψουμε σε μια διπλωματική διαδικασία», δήλωσε ο Στάρμερ, προσθέτοντας ότι θέλει να δει «ειρήνη και ασφάλεια και προστασία της ζωής των πολιτών». Σε ένα σαφές μήνυμα προς την Τεχεράνη, ο Βρετανός πρωθυπουργός τόνισε ότι το Ιράν «μπορεί να τερματίσει αυτό τώρα», καλώντας το να απόσχει από περαιτέρω επιθέσεις, να εγκαταλείψει το πρόγραμμα όπλων του και να σταματήσει τη βία κατά του ιρανικού λαού.
Κοινό μέτωπο Γαλλίας, Γερμανίας και Βρετανίας
Σε μια κοινή ανακοίνωση που δημοσιοποίησε το Ελιζέ, οι ηγέτες Γαλλίας, Γερμανίας και Βρετανίας υπογράμμισαν την ανάγκη προστασίας των αστικών πληθυσμών στη Μέση Ανατολή. Οι τρεις ηγέτες διευκρίνισαν ότι οι χώρες τους δεν συμμετείχαν στα στρατιωτικά χτυπήματα κατά του Ιράν, αλλά βρίσκονται σε συνεχή επαφή με τους διεθνείς εταίρους τους, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ, του Ισραήλ και κρατών της περιοχής.
Η κοινή ανακοίνωση επισημαίνει ότι οι τρεις χώρες έχουν επισταμένως ζητήσει από το ιρανικό καθεστώς να θέσει τέλος στο πυρηνικό του πρόγραμμα, να περιορίσει το πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων, να σταματήσει τις αποσταθεροποιητικές δραστηριότητες και να θέσει τέλος στην καταπίεση κατά του ίδιου του λαού.
Γαλλία, Γερμανία και Βρετανία καλούν τους Ιρανούς ιθύνοντες να εργαστούν προς την κατεύθυνση μιας κοινά αποδεκτής επίλυσης της κρίσης, μέσω επανέναρξης των διαβουλεύσεων. Η ευρωπαϊκή στάση, αν και διατηρεί σαφή απόσταση από τις στρατιωτικές επιχειρήσεις, δείχνει μια σταθερή θέση υπέρ της αποκλιμάκωσης αλλά και κατά του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος.
Ο Χαμενεΐ ετοιμάζεται να μιλήσει
Εν μέσω των αναφορών ισραηλινών μέσων ενημέρωσης ότι ο Ανώτατος Ηγέτης του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, «πιθανότατα σκοτώθηκε» σε ισραηλινές αεροπορικές επιδρομές, ιρανικά μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν ότι ο Χαμενεΐ πρόκειται να απευθύνει διάγγελμα, σύμφωνα με το ιρανικό τηλεοπτικό δίκτυο Al-Alam. Αν επιβεβαιωθεί η πληροφορία, θα αποτελέσει πλήγμα για τις ισραηλινές αναφορές περί θανάτου του.
Νωρίτερα, ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, δήλωσε στο NBC ότι ο Χαμενεΐ «είναι ακόμα ζωντανός, από όσο γνωρίζω». Ο Αραγτσί παραδέχθηκε ότι δύο διοικητές έχασαν τη ζωή τους στις επιθέσεις, αλλά διαβεβαίωσε ότι «όλοι οι υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι είναι ζωντανοί» και ότι «βρίσκονται στις θέσεις τους». Σημαντική ήταν και η δήλωσή του ότι η Τεχεράνη ενδιαφέρεται για αποκλιμάκωση, θέτοντας ως προϋπόθεση τη διακοπή των επιθέσεων πριν ξεκινήσει οποιοσδήποτε διάλογος.
Μαζική εκκένωση της Τεχεράνης
Στο εσωτερικό του Ιράν, οι εικόνες είναι δραματικές. Σύμφωνα με το ιρανικό κρατικό πρακτορείο IRNA, οι αρχές μετέτρεψαν κεντρικό αυτοκινητόδρομο που συνδέει την πρωτεύουσα με το βόρειο Ιράν σε μονόδρομο, προκειμένου να διευκολύνουν την κυκλοφορία προς τα έξω. Χιλιάδες κάτοικοι εγκαταλείπουν μαζικά την Τεχεράνη, αφού ο ανώτατος φορέας εθνικής ασφάλειας του Ιράν συμβούλεψε τους κατοίκους να εξετάσουν το ενδεχόμενο αποχώρησης για λόγους ασφαλείας.
Στο βόρειο τμήμα της Τεχεράνης, τα σούπερ μάρκετ καταγράφουν αύξηση πελατών που αναζητούν ψωμί και εμφιαλωμένο νερό, ενώ μεγάλες ουρές παρατηρούνται στα βενζινάδικα σε όλη την πόλη. Οι εικόνες παραπέμπουν σε σκηνές πολέμου και θυμίζουν τις πρώτες ημέρες άλλων μεγάλων συρράξεων στη Μέση Ανατολή.
Ο κίνδυνος γενικευμένης σύγκρουσης
Η εξάπλωση των ιρανικών επιθέσεων σε αραβικές χώρες, από τη Σαουδική Αραβία μέχρι τα Εμιράτα και το Μπαχρέιν, δημιουργεί ένα εντελώς νέο τοπίο στη Μέση Ανατολή. Η Τεχεράνη φαίνεται να στοχεύει κάθε κράτος που φιλοξενεί αμερικανικές βάσεις ή παρέχει εναέριο χώρο για επιχειρήσεις κατά του Ιράν.
Η ευρωπαϊκή διπλωματική παρέμβαση, αν και σημαντική, δεν φαίνεται ικανή από μόνη της να αναστρέψει την κλιμάκωση. Η Βρετανία έχει πλέον στρατιωτική παρουσία στην περιοχή, ενώ Γαλλία και Γερμανία προτιμούν τη διπλωματική οδό. Το ερώτημα που κυριαρχεί είναι αν η Τεχεράνη θα δεχθεί τελικά να αποκλιμακώσει ή αν η σύγκρουση θα εξελιχθεί σε κάτι πολύ μεγαλύτερο από ό,τι φαντάζονταν ακόμη και οι πιο απαισιόδοξοι αναλυτές.
