Η πολεμική σύρραξη μεταξύ Ισραήλ, ΗΠΑ και Ιράν δεν αποτελεί μόνο μια γεωπολιτική κρίση εκατοντάδων χιλιομέτρων μακριά από τα ελληνικά σύνορα. Σύμφωνα με ανάλυση του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Πειραιώς (ΕΒΕΠ), οι συνέπειες για την Ελλάδα είναι πολυεπίπεδες και ενδέχεται να γίνουν αισθητές σε βάθος μηνών, αν η σύγκρουση παραταθεί.
Ο πρόεδρος του ΕΒΕΠ, Βασίλης Κορκίδης, σε αποκλειστική δήλωσή του στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, ανέλυσε τις πέντε βασικές διαστάσεις της οικονομικής απειλής που αντιμετωπίζει η χώρα.
Ιστορικά δεδομένα: Τι δείχνει το παρελθόν
Το ΕΒΕΠ επισημαίνει ότι ιστορικά οι πολεμικές εντάσεις στη Μέση Ανατολή έχουν επιφέρει μείωση του παγκόσμιου ΑΕΠ από -0,2% έως και -1%, αύξηση του πληθωρισμού κατά περίπου 1%, ενίσχυση των επιτοκίων και κάμψη των επενδύσεων λόγω αποφυγής ρίσκου. Καθοριστικός παράγοντας, σύμφωνα με την ανάλυση, είναι η διάρκεια και η γεωγραφική διασπορά της σύρραξης.
1. Ενεργειακή ασφάλεια και τιμές πετρελαίου
Η αβεβαιότητα στον Περσικό Κόλπο δημιουργεί συνθήκες απότομης αύξησης τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου, με πιθανή βραχυπρόθεσμη τιμή άνω των 80 δολαρίων ανά βαρέλι. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η απειλή για τα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου. Μια τέτοια εξέλιξη θα επιβάρυνε δραματικά το κόστος καυσίμων για μεταφορές, παραγωγή και θέρμανση, επαναφέροντας ισχυρές πληθωριστικές πιέσεις σε Ευρώπη και Ασία.
Η αύξηση τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου επηρεάζει άμεσα τις οδικές, ακτοπλοϊκές και αεροπορικές μεταφορές, το κόστος παραγωγής και τις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας. Η επιβάρυνση του πληθωρισμού θα είναι αισθητή κυρίως σε τρόφιμα και ενέργεια, δεδομένης της εξάρτησης της χώρας από εισαγωγές.
2. Εμπόριο και ναυτιλία στο κόκκινο
Οι ναυτιλιακές καθυστερήσεις ή ακόμη και αποκλεισμοί στον Περσικό Κόλπο, καθώς και οι επιθέσεις εμπορικών πλοίων στην Ερυθρά Θάλασσα, αυξάνουν ναύλα, ασφάλιστρα και κόστη logistics. Οι εισαγωγές πρώτων υλών, σιτηρών και πετροχημικών επηρεάζονται άμεσα.
Ενδεχόμενες εμπλοκές στα Στενά του Ορμούζ και στην Ερυθρά Θάλασσα οδηγούν σε αναδρομολόγηση πλοίων μέσω του Ακρωτηρίου της Καλής Ελπίδας και καθυστερήσεις στις παραδόσεις. Οι ελληνόκτητες εταιρείες θα δουν αύξηση λειτουργικού κόστους και πιέσεις στις ναυλώσεις, ενώ οι καθυστερήσεις εμπορευμάτων από την Ασία μέσω Σουέζ επηρεάζουν ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα, τη μεταποίηση και το λιανεμπόριο.
3. Πλήγμα στον τουρισμό
Η Ελλάδα ενδέχεται να θεωρηθεί «γειτονική ζώνη αστάθειας», ιδιαίτερα από επισκέπτες εκτός ΕΕ, κυρίως από ΗΠΑ και Ασία. Πιθανές ακυρώσεις κρουαζιέρων και πακέτων πολυπροορισμών που περιλαμβάνουν Ελλάδα, Τουρκία, Ισραήλ και Αίγυπτο, αυξημένα ασφαλιστικά κόστη και επιβάρυνση της τουριστικής εικόνας μπορεί να περιορίσουν τις κρατήσεις, ιδίως σε νησιά της Ανατολικής Μεσογείου.
Αξίζει να σημειωθεί ότι ήδη σήμερα καταγράφηκαν περίπου 20 ακυρώσεις πτήσεων στο αεροδρόμιο «Ελευθέριος Βενιζέλος», ενώ η Aegean προχώρησε σε ακύρωση πτήσεων προς Τελ Αβίβ, Βηρυτό και Ερμπίλ έως και τη Δευτέρα.
4. Χρηματοπιστωτικές αγορές υπό πίεση
Οι αγορές αντιδρούν με πτώση μετοχών, κυρίως σε κλάδους υψηλής ενεργειακής έντασης, άνοδο του χρυσού και του δολαρίου ως «ασφαλή καταφύγια» και πιέσεις στα νομίσματα των αναδυόμενων οικονομιών. Ήδη την Παρασκευή, το ελληνικό χρηματιστήριο είχε βουτήξει κάτω από τις 2.300 μονάδες, εν μέσω φόβων για τις εξελίξεις στο Ιράν.
5. Γεωπολιτική και διπλωματική πίεση
Η Ελλάδα καλείται να διατηρήσει ισορροπία μεταξύ ΗΠΑ, Ισραήλ και αραβικών χωρών, ενισχύοντας ταυτόχρονα τον ρόλο της ως ενεργειακού και γεωπολιτικού κόμβου στην Ανατολική Μεσόγειο. Δεν αποκλείεται αύξηση στρατιωτικής επιτήρησης σε Αιγαίο και Κύπρο, ενώ η γεωπολιτική ένταση οδηγεί σε πτώση επενδύσεων, μείωση τουριστικών ροών και εξαγωγών, πιθανή αντίστροφη μετανάστευση και αυξημένο κόστος για στρατιωτική επιτήρηση.
Τι λέει ο Κορκίδης
«Η επιθυμία όλων είναι να τελειώσει αυτός ο πόλεμος γρήγορα και χωρίς απώλειες άμαχου πληθυσμού τόσο στο Ισραήλ όσο και στο Ιράν. Δυστυχώς όμως την πορεία, την ένταση, τη διάρκεια και την έκβαση των πολεμικών επιχειρήσεων δεν την γνωρίζουμε», δήλωσε ο Βασίλης Κορκίδης στο ΑΠΕ-ΜΠΕ.
«Η παρουσία και εμπλοκή των ΗΠΑ μας οδηγεί περισσότερο στο σενάριο μιας εμπόλεμης περιόδου λίγων ημερών ή εβδομάδων και πως δεν θα υπάρξει γενικευμένος πόλεμος στη Μέση Ανατολή. Ωστόσο, θα υπάρξουν επιπτώσεις, καθώς και εκτιμώμενες οικονομικές απώλειες από την έντονη γεωπολιτική αστάθεια και αβεβαιότητα που έχει δημιουργηθεί.»
Ο πρόεδρος του ΕΒΕΠ τόνισε ότι η Ελλάδα προς το παρόν επηρεάζεται έμμεσα και όχι άμεσα από τις στρατιωτικές επιχειρήσεις, προειδοποιώντας ωστόσο ότι αν η σύγκρουση διαρκέσει τρεις μήνες, τότε οι συνθήκες θα αλλάξουν δραματικά τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Ανατολική Μεσόγειο.
Σε αυτό το πλαίσιο, η κυβέρνηση ήδη κινητοποιήθηκε. Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης συγκάλεσε έκτακτη συνεδρίαση του ΚΥΣΕΑ για σήμερα το απόγευμα, ενώ το Υπουργείο Εξωτερικών ενεργοποίησε τη Μονάδα Διαχείρισης Κρίσεων και εξέδωσε ταξιδιωτική οδηγία προς τους Έλληνες πολίτες να αποφεύγουν τα ταξίδια σε Ισραήλ, Ιράν και Παλαιστινιακά Εδάφη. Παράλληλα, το Λιμενικό Σώμα εξέδωσε έκτακτες οδηγίες προς τα ελληνικά πλοία που βρίσκονται στον Περσικό Κόλπο και τα Στενά του Ορμούζ.
