Η τιμή του αργού πετρελαίου Brent εκτινάχθηκε κατά περίπου 10%, φθάνοντας κοντά στα 80 δολάρια το βαρέλι στις εξωχρηματιστηριακές συναλλαγές της Κυριακής, καθώς τα αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα στο Ιράν – και κυρίως ο θάνατος του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ – εκτόξευσαν τους γεωπολιτικούς κινδύνους σε επίπεδα που δεν έχουμε δει εδώ και δεκαετίες. Ταυτόχρονα, η ελληνική κυβέρνηση ενεργοποίησε άμεσα μηχανισμούς ελέγχου για να αποτρέψει κερδοσκοπικές αυξήσεις στα πρατήρια καυσίμων.
Σενάρια τρόμου: Brent στα 100 δολάρια;
Σύμφωνα με το Reuters, αναλυτές προειδοποιούν ότι εάν η κρίση επιδεινωθεί ή παραταθεί, οι τιμές θα μπορούσαν να κινηθούν ακόμα και προς τα 100 δολάρια το βαρέλι. Καθοριστικός παράγοντας παραμένει το ενδεχόμενο κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ, από όπου διακινείται πάνω από το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου.
Ο Ajay Parmar, διευθυντής Ενέργειας και Διύλισης στην ICIS, τόνισε πως «οι στρατιωτικές επιθέσεις στηρίζουν από μόνες τους τις τιμές, όμως το κρίσιμο ζήτημα είναι το κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ». Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Rystad Energy, το άνοιγμα των αγορών τη Δευτέρα μπορεί να οδηγήσει τις τιμές σε άνοδο κατά περίπου 20 δολάρια, προς τα 92 δολάρια το βαρέλι.
Αναλυτές της RBC Capital Markets και της Barclays διατυπώνουν ανάλογες εκτιμήσεις, προειδοποιώντας ότι μια γενικευμένη ή μακράς διάρκειας σύγκρουση θα ωθούσε το Brent σαφώς πάνω από τα 100 δολάρια.
Bloomberg: «Δεν έρχεται πετρελαϊκό σοκ τύπου 1973»
Παρά τις ανησυχίες, η ανάλυση του Bloomberg και συγκεκριμένα του ειδικού αναλυτή Javier Blas προσφέρει μια πιο μετριοπαθή εικόνα. Όπως εξηγεί, ακόμη και οι πιο απαισιόδοξοι μιλούν για πιθανή άνοδο στα 100 δολάρια – πολύ κάτω από τα 139 δολάρια του 2022 μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία ή τα 147,50 δολάρια του 2008, που ήταν η υψηλότερη τιμή όλων των εποχών.
«Μπορεί να υπάρξει μια ισχυρή ταλάντωση, ίσως ένας σεισμός, αλλά η οικονομία δεν οδεύει προς ύφεση όπως το 1973-74», αναφέρει ο Blas, εξηγώντας πως κύριος λόγος είναι η «επανάσταση» του σχιστολιθικού πετρελαίου στις ΗΠΑ, η οποία δίνει στην υπερδύναμη πολύ ισχυρότερη θέση στον έλεγχο των τιμών σε σχέση με τις προηγούμενες δεκαετίες.
ΟΠΕΚ+: Αύξηση παραγωγής 206.000 βαρελιών
Μέσα σε αυτό το κλίμα αβεβαιότητας, ο ΟΠΕΚ+ συμφώνησε σε αύξηση παραγωγής κατά 206.000 βαρέλια ημερησίως από τον Απρίλιο, με τη Σαουδική Αραβία και τη Ρωσία στο τιμόνι. Ωστόσο, το ποσοστό αυτό αντιπροσωπεύει λιγότερο από 0,2% της παγκόσμιας ζήτησης, ποσότητα που κρίνεται ανεπαρκής για να εξισορροπήσει πιθανές απώλειες σε περίπτωση κλεισίματος των Στενών.
Η κρίση έχει ήδη ωθήσει κυβερνήσεις και διυλιστήρια στην Ασία να επανεξετάζουν τα αποθέματα και τις εναλλακτικές οδούς εφοδιασμού, ενώ οι περισσότερες εταιρείες δεξαμενόπλοιων, πετρελαϊκοί κολοσσοί και εμπορικοί οίκοι ανέστειλαν τη μεταφορά αργού, καυσίμων και LNG μέσω των Στενών του Ορμούζ.
ΔΙΜΕΑ: 200+ έλεγχοι σε πρατήρια – «Καμία ανοχή στην κερδοσκοπία»
Στην Ελλάδα, η Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή (ΔΙΜΕΑ) τέθηκε σε αυξημένη επιφυλακή, ενεργοποιώντας εκτεταμένο σχέδιο ελέγχων σε πρατήρια καυσίμων σε ολόκληρη τη χώρα. Από το μεσημέρι του Σαββάτου, η Αρχή παρακολουθεί σε πραγματικό χρόνο την εξέλιξη των τιμών βενζίνης και πετρελαίου, καθώς και τη διαθεσιμότητά τους στην αγορά.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της ανακοίνωσης, πάνω από 200 έλεγχοι σε πρατήρια καυσίμων έχουν ήδη πραγματοποιηθεί μόνο μέσα στο Σαββατοκύριακο, με τη ρητή δέσμευση ότι «δεν θα γίνει ανεκτή καμία μορφή κερδοσκοπίας». Από τη Δευτέρα, οι έλεγχοι εντείνονται περαιτέρω, με ενισχυμένα κλιμάκια και διευρυμένη παρουσία σε όλη τη χώρα.
Τι σημαίνει για τον Έλληνα καταναλωτή
Οι εξελίξεις αυτές έχουν άμεσο αντίκτυπο στην τσέπη κάθε Έλληνα. Σύμφωνα με εκτιμήσεις αναλυτών στη Wall Street Journal, μια ευρύτερη ή μεγαλύτερης διάρκειας σύγκρουση θα μπορούσε να ωθήσει τις τιμές σημαντικά υψηλότερα, με πιθανή προσθήκη 0,6 έως 0,7 ποσοστιαίων μονάδων στον παγκόσμιο πληθωρισμό.
Στα ελληνικά πρατήρια, οι τιμές αναμένεται να αρχίσουν να ανεβαίνουν ήδη από τη Δευτέρα, καθώς τα διυλιστήρια θα αντικατοπτρίσουν τις νέες τιμές στις χονδρικές τιμολογήσεις. Ωστόσο, η ταχεία αντίδραση της κυβέρνησης μέσω της ΔΙΜΕΑ στοχεύει στο να αποτρέψει υπερβολικές αυξήσεις πριν καν φτάσει ακριβότερο πετρέλαιο στα πρατήρια.
Το πετρέλαιο δεν είναι μόνο καύσιμο για τις μεταφορές. Είναι βασικό στοιχείο για τη μεταποίηση, τα πετροχημικά, τη γεωργία και την εφοδιαστική – πράγμα που σημαίνει ότι μια σημαντική αύξηση των τιμών θα επηρεάσει ολόκληρη την αλυσίδα εφοδιασμού, από τα τρόφιμα μέχρι τα βιομηχανικά αγαθά.
Κρίσιμη η Δευτέρα
Η Δευτέρα αναμένεται κρίσιμη για τις παγκόσμιες αγορές. Τα χρηματιστήρια θα αντιδράσουν στις εξελίξεις του Σαββατοκύριακου, ενώ οι τιμές πετρελαίου στις κανονικές συνεδριάσεις θα δώσουν μια πιο καθαρή εικόνα για το πού κατευθύνεται η αγορά. Η ρευστότητα παραμένει τεράστια και, όπως σημειώνουν αναλυτές, όλα εξαρτώνται από τον τρόπο με τον οποίο η Τεχεράνη θα ανταποκριθεί στις αμερικανο-ισραηλινές επιθέσεις τις επόμενες ώρες.
