Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν βυθίζεται σε πρωτοφανή κρίση λίγες ώρες μετά την επίσημη επιβεβαίωση του θανάτου του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ. Η χώρα βρίσκεται αντιμέτωπη ταυτόχρονα με κενό εξουσίας, αποδεκατισμό της στρατιωτικής ηγεσίας και κλιμάκωση των εχθροπραξιών, σε ένα σκηνικό που αλλάζει ραγδαία από ώρα σε ώρα.
Τριμελές μεταβατικό συμβούλιο αναλαμβάνει την εξουσία
Σύμφωνα με την ιρανική κρατική τηλεόραση, τη μεταβατική διοίκηση της χώρας αναλαμβάνει τριμελές συμβούλιο αποτελούμενο από τον Πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν, τον σκληροπυρηνικό επικεφαλής της δικαστικής εξουσίας Γολαμχοσεΐν Μοχσενί Εζεΐ και έναν νομικό του Συμβουλίου των Φρουρών. Η σύνθεση αυτή προβλέπεται από το ιρανικό Σύνταγμα για περιπτώσεις κενού στη θέση του Ανώτατου Ηγέτη.
Ο Πεζεσκιάν, που θεωρείται ο πιο μετριοπαθής από τους τρεις, δήλωσε ότι «αυτό το μεγάλο έγκλημα δεν θα μείνει ατιμώρητο» και ότι «το αγνό αίμα αυτού του υψηλόβαθμου ηγέτη θα αναβλύσει σαν μια ορμητική πηγή και θα εξαλείψει την αμερικανο-σιωνιστική καταπίεση». Παράλληλα ανακοινώθηκε 40ήμερο εθνικό πένθος και επταήμερη αργία σε ολόκληρη τη χώρα.
Νεκρός ο αρχηγός των Φρουρών της Επανάστασης και ο γραμματέας Άμυνας
Το πλήγμα στην ιρανική στρατιωτική ηγεσία αποδεικνύεται ακόμη βαθύτερο από ό,τι αρχικά εκτιμήθηκε. Το επίσημο ιρανικό πρακτορείο IRNA επιβεβαίωσε σήμερα Κυριακή ότι ο Υποστράτηγος Μοχαμάντ Πακπούρ, αρχηγός των Φρουρών της Επανάστασης (IRGC), σκοτώθηκε στους αμερικανοϊσραηλινούς βομβαρδισμούς. Ο Πακπούρ είχε μόλις αναλάβει την ηγεσία του IRGC τον Ιούνιο, μετά τον θάνατο του προκατόχου του κατά τη διάρκεια του πολέμου των 12 ημερών.
Μαζί του σκοτώθηκε και ο Αλί Σαμχανί, γραμματέας του Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας και κορυφαίος σύμβουλος του Χαμενεΐ σε ζητήματα ασφαλείας. Η εξουδετέρωση σχεδόν ολόκληρης της αμυντικής ηγεσίας του Ιράν μέσα σε 24 ώρες αποτελεί πρωτοφανές πλήγμα για ένα κράτος αυτού του μεγέθους.
Οι Φρουροί απειλούν με «την πιο άγρια επίθεση στην ιστορία»
Παρά τον αποδεκατισμό της ηγεσίας τους, οι Φρουροί της Επανάστασης εξέδωσαν σήμερα δήλωση μέσω Telegram που σηματοδοτεί δραματική κλιμάκωση. «Η πιο άγρια επιθετική επιχείρηση στην ιστορία των Ενόπλων Δυνάμεων της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν θα αρχίσει από τη μια στιγμή στην άλλη εναντίον των κατεχόμενων εδαφών και των βάσεων του αμερικανικού στρατού», ανέφεραν χαρακτηριστικά.
Η απειλή δεν φαίνεται κενή περιεχομένου. Λίγο πριν τις 7 το πρωί της Κυριακής, σειρήνες αεροπορικής επίθεσης ήχησαν ξανά στο κεντρικό Ισραήλ, καθώς οι ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις (IDF) εντόπισαν νέους πυραύλους εκτοξευμένους από ιρανικό έδαφος. Η αναχαίτισή τους ήταν σε εξέλιξη κατά τη στιγμή που γράφονταν αυτές οι γραμμές.
Ο Ρεζά Παχλαβί ζητά αλλαγή καθεστώτος
Εν μέσω αυτού του χάους, ο Ρεζά Παχλαβί, γιος του τελευταίου σάχη του Ιράν, εμφανίστηκε ως πρόσωπο-κλειδί για μια πολιτική μετάβαση. Σε ανάρτησή του στο X δήλωσε ότι «με τον θάνατό του η Ισλαμική Δημοκρατία ουσιαστικά έφτασε στο τέλος της και σύντομα θα βρεθεί στον σκουπιδοτενεκέ της Ιστορίας».
Ο Παχλαβί απηύθυνε έκκληση στις ένοπλες δυνάμεις και τις δυνάμεις ασφαλείας να μην στηρίξουν το καθεστώς, ενώ σε εκτενές άρθρο στην Washington Post πρότεινε σχέδιο μετάβασης που περιλαμβάνει νέο Σύνταγμα, δημοψήφισμα και ελεύθερες εκλογές υπό διεθνή εποπτεία. «Ο δρόμος μας θα είναι διαφανής: θα συνταχθεί νέο Σύνταγμα που θα επικυρωθεί με δημοψήφισμα, το οποίο θα ακολουθήσουν ελεύθερες εκλογές», εξήγησε, σπεύδοντας να διευκρινίσει ότι δεν επιδιώκει την επαναφορά της μοναρχίας αλλά μόνο έναν μεταβατικό ρόλο.
Η μεγάλη ανησυχία: Ποιος ελέγχει τα πυρηνικά;
Το ερώτημα που κυριαρχεί στις διεθνείς αναλύσεις είναι πλέον ένα και μοναδικό: ποιος ελέγχει πραγματικά τα πυρηνικά αποθέματα και το βαλλιστικό πρόγραμμα του Ιράν αυτή τη στιγμή; Με τον Χαμενεΐ νεκρό, τον αρχηγό των Φρουρών νεκρό και τον γραμματέα του Συμβουλίου Ασφαλείας επίσης νεκρό, η αλυσίδα διοίκησης έχει υποστεί πρωτοφανές σοκ.
Η Επιχείρηση «Epic Fury» των ΗΠΑ και η «Βρυχηθμός Λιονταριού» του Ισραήλ στόχευσαν, σύμφωνα με τον Αμερικανό υπουργό Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ, πυρηνικές εγκαταστάσεις και βαλλιστικά προγράμματα. Ωστόσο, η πλήρης αποτίμηση των ζημιών θα απαιτήσει ημέρες – και εν τω μεταξύ, οι ιρανικοί πύραυλοι συνεχίζουν να εκτοξεύονται.
Η περιοχή παραμένει σε κατάσταση μέγιστου συναγερμού, με τα Στενά του Ορμούζ ουσιαστικά κλειστά, δεκάδες χώρες να εκκενώνουν τις πρεσβείες τους και την τιμή του πετρελαίου να πλησιάζει τα 100 δολάρια το βαρέλι. Για την Ελλάδα, οι επιπτώσεις είναι ήδη ορατές στη ναυτιλία, τον τουρισμό και τα καύσιμα, ενώ η ταξιδιωτική οδηγία του ΥΠΕΞ για αποφυγή μετάβασης σε Ισραήλ, Ιράν και Παλαιστίνη παραμένει σε πλήρη ισχύ.
