Η τελευταία ευκαιρία για ειρήνη χάθηκε σε μια αίθουσα διαπραγματεύσεων στη Γενεύη, μέσα σε ατμόσφαιρα έντασης και αμοιβαίων κατηγοριών. Νέα στοιχεία που αποκαλύπτει το NBC News ρίχνουν φως στο παρασκήνιο των δραματικών ωρών που προηγήθηκαν της αμερικανοϊσραηλινής επίθεσης στο Ιράν, αναδεικνύοντας πώς ένας διπλωματικός «καυγάς» έγινε η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι.
Η κρίσιμη συνάντηση της Πέμπτης
Σύμφωνα με ανώτερο Αμερικανό αξιωματούχο που μίλησε στο NBC News, η συνάντηση της αμερικανικής αντιπροσωπείας με την ιρανική πλευρά στη Γενεύη την Πέμπτη εξελίχθηκε σε πεδίο σκληρής αντιπαράθεσης. Βασικό αντικείμενο ήταν το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης — ένα ζήτημα που αποτελεί εδώ και χρόνια αγκάθι στις σχέσεις Ουάσιγκτον-Τεχεράνης.
Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, φέρεται να ύψωσε τη φωνή του απευθυνόμενος τόσο στον ειδικό απεσταλμένο του Ντόναλντ Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ, όσο και στον γαμπρό του Αμερικανού προέδρου, Τζάρεντ Κούσνερ. Η αφορμή ήταν η στάση της αμερικανικής πλευράς απέναντι στο ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα.
«Αναφαίρετο δικαίωμα» εναντίον «αναφαίρετου δικαιώματος»
Ο Αραγτσί επέμεινε ότι το Ιράν διαθέτει «αναφαίρετο δικαίωμα» στον εμπλουτισμό ουρανίου, σηκώνοντας τους τόνους σε σημείο που η ατμόσφαιρα στην αίθουσα έγινε ηλεκτρισμένη. Η αντίδραση του Γουίτκοφ ήταν εξίσου αιχμηρή: οι Ηνωμένες Πολιτείες, είπε, έχουν «αναφαίρετο δικαίωμα» να σταματήσουν το Ιράν.
Σε μια στιγμή που αποτυπώνει το αδιέξοδο, ο Αμερικανός απεσταλμένος φέρεται να είπε στον Αραγτσί: «Αν προτιμάτε, μπορώ να φύγω» — μια φράση που σηματοδότησε ουσιαστικά την κατάρρευση κάθε διπλωματικού διαύλου.
Η ενημέρωση Τραμπ και η «αμηχανία»
Μετά τη λήξη της άκαρπης συνάντησης, οι Γουίτκοφ και Κούσνερ ενημέρωσαν τον πρόεδρο Τραμπ για όσα διαδραματίστηκαν. Σύμφωνα με τον ίδιο αξιωματούχο, ο Τραμπ εξέφρασε «αμηχανία» για την αποτυχία των διαπραγματεύσεων — μια αντίδραση που, σε συνδυασμό με τη μακρά σειρά αποτυχημένων προσπαθειών, φαίνεται να τον οδήγησε στην τελική απόφαση.
Λιγότερο από 48 ώρες μετά τις φωνές στη Γενεύη, τα ξημερώματα του Σαββάτου, ο Τραμπ ανακοίνωσε μέσω βίντεο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι «μεγάλες πολεμικές επιχειρήσεις» κατά του Ιράν είχαν ξεκινήσει. Η κοινή αμερικανοϊσραηλινή επίθεση, που οδήγησε μεταξύ άλλων στον θάνατο του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, ήταν πλέον γεγονός.
Από τη διπλωματία στον πόλεμο
Η αποκάλυψη του NBC News αναδεικνύει πώς οι παρατεταμένες και αποτυχημένες διαπραγματεύσεις άφησαν τον Τραμπ «απογοητευμένο και πεπεισμένο ότι μια διπλωματική λύση δεν ήταν εφικτή». Το χάσμα μεταξύ των δύο πλευρών αποδείχθηκε αγεφύρωτο, με το Ιράν να μην δείχνει καμία διάθεση υποχώρησης στο πυρηνικό ζήτημα.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η αμερικανική πλευρά είχε αφήσει ανοιχτά τα κανάλια επικοινωνίας μέχρι την τελευταία στιγμή, με τη συνάντηση στη Γενεύη να αποτελεί ουσιαστικά την τελευταία προσπάθεια αποφυγής της στρατιωτικής σύγκρουσης. Η αποτυχία αυτής της προσπάθειας σφράγισε την τύχη εκατομμυρίων ανθρώπων στη Μέση Ανατολή.
Η ιστορία αυτή υπενθυμίζει πόσο εύθραυστη μπορεί να είναι η ειρήνη — και πώς μερικές φωνές σε μια αίθουσα διαπραγματεύσεων μπορούν να ανοίξουν τον δρόμο για βομβαρδισμούς σε μια ολόκληρη χώρα.
