Η συμμετοχή του Ιράν στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 2026, που θα διεξαχθεί σε ΗΠΑ, Μεξικό και Καναδά, τίθεται πλέον σε σοβαρή αμφισβήτηση. Η κλιμάκωση της στρατιωτικής σύγκρουσης μεταξύ ΗΠΑ-Ισραήλ και Ιράν έχει δημιουργήσει ένα πρωτοφανές γεωπολιτικό σκηνικό, που καθιστά εξαιρετικά δύσκολη — αν όχι αδύνατη — τη συμμετοχή της ιρανικής εθνικής ομάδας στη μεγαλύτερη αθλητική διοργάνωση του πλανήτη.
Μια χώρα σε πόλεμο δεν παίζει μπάλα
Τα τελευταία 24ωρα, με τις αμερικανικές και ισραηλινές δυνάμεις να πραγματοποιούν εκτεταμένες στρατιωτικές επιχειρήσεις εναντίον ιρανικών στόχων, η κατάσταση στην περιοχή έχει ξεφύγει πλήρως από κάθε πλαίσιο διπλωματικής αντιπαράθεσης. Το Ιράν βρίσκεται αντιμέτωπο με μαζικές βομβαρδιστικές επιδρομές, η αεροπορική κυκλοφορία στην ευρύτερη Μέση Ανατολή έχει παραλύσει, ενώ τα ιρανικά αντίποινα — με πλήγματα σε εγκαταστάσεις LNG στο Κατάρ και drones εναντίον βρετανικών βάσεων στην Κύπρο — δείχνουν ότι η σύγκρουση κλιμακώνεται αντί να αποκλιμακωθεί.
Σε αυτό το πλαίσιο, η FIFA αντιμετωπίζει ένα πρωτοφανές δίλημμα: μπορεί μια χώρα που βρίσκεται σε ενεργό πόλεμο με τη διοργανώτρια χώρα (ΗΠΑ) να συμμετάσχει στο Μουντιάλ που φιλοξενεί η ίδια; Η απάντηση, τόσο από πρακτικής όσο και από πολιτικής σκοπιάς, φαίνεται αρνητική.
Τα ιστορικά προηγούμενα: Όταν το ποδόσφαιρο υποκλίνεται στη γεωπολιτική
Δεν θα ήταν η πρώτη φορά που μια χώρα αποκλείεται από το Παγκόσμιο Κύπελλο λόγω πολέμου ή κυρώσεων. Η ιστορία του ποδοσφαίρου είναι γεμάτη τέτοια παραδείγματα:
Δυτική Γερμανία και Ιαπωνία (1950): Μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, και οι δύο χώρες αποκλείστηκαν από το Μουντιάλ της Βραζιλίας λόγω των διεθνών κυρώσεων που τους είχαν επιβληθεί. Η Γερμανία επέστρεψε θριαμβευτικά το 1954, κερδίζοντας μάλιστα τον τίτλο στο «Θαύμα της Βέρνης».
Γιουγκοσλαβία (1994): Η ομοσπονδιακή ομάδα αποκλείστηκε από το Μουντιάλ των ΗΠΑ λόγω κυρώσεων του ΟΗΕ, σχετικών με τους αιματηρούς πολέμους στα Βαλκάνια. Μια ταλαντούχα γενιά ποδοσφαιριστών, με παίκτες όπως ο Στόγιτς και ο Σάβιτσεβιτς, δεν πάτησε ποτέ σε εκείνο το τουρνουά.
Ρωσία (2022): Μετά την εισβολή στην Ουκρανία, η FIFA και η UEFA αποφάσισαν τον αποκλεισμό της Ρωσίας από τα προκριματικά του Μουντιάλ 2022 στο Κατάρ. Η απόφαση ήρθε μέσα σε λίγες ημέρες από την έναρξη του πολέμου και εφαρμόστηκε ομόφωνα.
Η ιρανική εθνική: Μια ομάδα χωρίς πατρίδα;
Το Ιράν, που είχε ήδη προκριθεί στο Μουντιάλ 2026 μέσω των ασιατικών προκριματικών, διαθέτει μια αξιόλογη ομάδα με παίκτες σε κορυφαίους ευρωπαϊκούς συλλόγους. Ωστόσο, ακόμα και αν δεν υπάρξει επίσημη απόφαση αποκλεισμού από τη FIFA, τα πρακτικά εμπόδια είναι ανυπέρβλητα: πώς θα ταξιδέψει μια ιρανική αποστολή στις ΗΠΑ εν μέσω πολέμου; Πώς θα εκδοθούν βίζες; Πώς θα διασφαλιστεί η ασφάλεια παικτών και αξιωματούχων;
Παράλληλα, δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι το ίδιο το ιρανικό καθεστώς θα επιθυμούσε τη συμμετοχή της ομάδας σε τουρνουά που διοργανώνεται στο έδαφος του «κύριου εχθρού». Η συμβολική διάσταση ενός τέτοιου μποϊκοτάζ δεν θα πρέπει να υποτιμηθεί.
Το Μουντιάλ 2026 αλλάζει μορφή
Η πιθανή απουσία του Ιράν αλλάζει τις ισορροπίες στον όμιλό του και δημιουργεί ερωτήματα για τη FIFA: θα πρέπει να βρεθεί αντικαταστάτρια χώρα; Θα αναδιαρθρωθούν οι όμιλοι; Τα προηγούμενα δείχνουν ότι η FIFA συνήθως αφήνει κενή τη θέση της αποκλεισμένης χώρας, αν και στο πρωτοφανές αυτό σενάριο ενός Μουντιάλ με 48 ομάδες, τα πράγματα μπορεί να εξελιχθούν διαφορετικά.
Όσο ο πόλεμος συνεχίζεται, το ποδόσφαιρο — όπως πάντα — αποδεικνύει ότι δεν υπάρχει σε κενό αέρος. Οι γεωπολιτικές εντάσεις έχουν πάντα τον τρόπο τους να εισβάλλουν στο γήπεδο, υπενθυμίζοντας σε όλους ότι πίσω από κάθε ματς υπάρχουν ανθρώπινες ιστορίες, πολιτικές αποφάσεις και — δυστυχώς — πόλεμοι.
