Η εκδήλωση πολεμικών επιχειρήσεων των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν έφερε σεισμό στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας. Οι τιμές του πετρελαίου εκτοξεύθηκαν κατά 13% με την έναρξη των συναλλαγών στις ασιατικές αγορές τη Δευτέρα 2 Μαρτίου, σε μια ανοδική κίνηση που μεταφράζεται σε άμεσες συνέπειες για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις στην Ελλάδα.
Τα νούμερα που προκαλούν ανησυχία
Το πετρέλαιο Brent Βόρειας Θάλασσας, το διεθνές σημείο αναφοράς, σημείωσε κατά την έναρξη των ασιατικών αγορών άνοδο έως και 13%, αγγίζοντας τα 82 δολάρια το βαρέλι. Λίγο αργότερα, η τιμή σταθεροποιήθηκε στα 80,16 δολάρια (+9,90%), ενώ η αμερικανική ποικιλία WTI κατέγραψε άνοδο 8,25% στα 72,55 δολάρια.
Πρόκειται για δραματική μεταβολή αν σκεφτεί κανείς ότι στις αρχές του 2026, η τιμή του Brent κινούνταν γύρω στα 61 δολάρια το βαρέλι. Η αύξηση φτάνει πλέον το 34% σε λιγότερο από τρεις μήνες.
Γιατί τα Στενά του Ορμούζ είναι το κλειδί
Ο βασικός λόγος ανησυχίας δεν είναι μόνο η καταστροφή ιρανικής πετρελαϊκής υποδομής. Είναι η θαλάσσια οδός του Ορμούζ, από όπου περνά περίπου το 20% του πετρελαίου που καταναλώνεται παγκοσμίως. Σε περίπτωση που το Ιράν αποφασίσει να αποκλείσει τα στενά – κάτι που έχει απειλήσει επανειλημμένα – οι τιμές θα μπορούσαν να φτάσουν σε δυσθεώρητα ύψη.
Ήδη, παρατηρητές της αγοράς εκτιμούν ότι η γεωπολιτική αβεβαιότητα θα κρατήσει τις τιμές σταθερά πάνω από τα 75 δολάρια για εβδομάδες, ακόμη και αν η σύγκρουση δεν κλιμακωθεί περαιτέρω.
Οι επιπτώσεις στην Ελλάδα
Για τους Έλληνες καταναλωτές, η εκτόξευση των τιμών σημαίνει:
- Ακριβότερα καύσιμα: Η αύξηση της τιμής του αργού μεταφέρεται σταδιακά στις αντλίες, με αναμενόμενες αυξήσεις 5-10 λεπτά ανά λίτρο εντός των επόμενων ημερών.
- Αυξημένο κόστος θέρμανσης: Με τον χειμώνα να μην έχει τελειώσει ακόμη, η τιμή του πετρελαίου θέρμανσης αναμένεται να ακολουθήσει ανοδική πορεία.
- Πληθωριστικές πιέσεις: Τα αυξημένα μεταφορικά κόστη επηρεάζουν τις τιμές σχεδόν όλων των αγαθών, από τρόφιμα μέχρι καταναλωτικά προϊόντα.
- Τουρισμός: Ακριβότερα αεροπορικά εισιτήρια και αυξημένο κόστος μεταφορών θα μπορούσαν να επηρεάσουν τη ζήτηση ενόψει της θερινής σεζόν.
Πτώση στα χρηματιστήρια
Στον αντίποδα, τα χρηματιστήρια αντέδρασαν αρνητικά. Τα futures του S&P 500, του Nasdaq και του Dow Jones υποχώρησαν πάνω από 1%, ενώ μόνο οι μετοχές πετρελαϊκών εταιρειών όπως η Exxon και η Chevron σημείωσαν κέρδη περίπου 2%. Υπενθυμίζεται ότι μόλις την περασμένη Πέμπτη, το ελληνικό χρηματιστήριο είχε υποστεί σημαντική πτώση κάτω από τις 2.300 μονάδες, εν μέρει λόγω της κρίσης στο Ιράν.
Η επόμενη μέρα
Η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά ρευστή. Ο πρόεδρος Τραμπ δήλωσε ότι οι στρατιωτικές επιχειρήσεις θα συνεχιστούν για τουλάχιστον τέσσερις εβδομάδες, ενώ η Χεζμπολάχ εκτόξευσε πυραύλους προς τη Χάιφα, σηματοδοτώντας τη διεύρυνση της σύγκρουσης. Από την πλευρά του, ο ΥΠΕΞ του Ομάν τόνισε ότι «η πόρτα της διπλωματίας παραμένει ανοικτή», δίνοντας μια αμυδρή ελπίδα αποκλιμάκωσης.
Για την ελληνική οικονομία, η μεγάλη ανησυχία δεν αφορά μόνο τη σημερινή αύξηση. Αν ο πόλεμος διαρκέσει εβδομάδες ή μήνες, η σωρευτική επίδραση στο κόστος ενέργειας μπορεί να ανατρέψει τις αισιόδοξες προβλέψεις για ανάπτυξη και πληθωρισμό το 2026.
