Τα σεισμικά κύματα του πολέμου στη Μέση Ανατολή χτύπησαν σήμερα με ιδιαίτερη ένταση τις αγορές της γειτονικής Τουρκίας, με το Χρηματιστήριο της Κωνσταντινούπολης να καταγράφει πτώση-σοκ 5,32% από το άνοιγμα της Δευτέρας, αναγκάζοντας τις ρυθμιστικές αρχές να λάβουν δραστικά μέτρα. Παράλληλα, η Goldman Sachs εκπέμπει ηχηρό σήμα κινδύνου για εκτόξευση των τιμών φυσικού αερίου στην Ευρώπη κατά 130%, ενώ η Σαουδική Αραβία αναγκάστηκε να κλείσει ένα από τα μεγαλύτερα διυλιστήρια στον κόσμο μετά από ιρανικό χτύπημα.
Πανικός στο Borsa Istanbul: Ο δείκτης BIST 100 κατέρρευσε
Ο δείκτης BIST 100 υποχώρησε σήμερα κατά 5,32%, πέφτοντας στις 12.987 μονάδες και διασπώντας καθοδικά το κρίσιμο ψυχολογικό όριο των 13.000 μονάδων. Την προηγούμενη εβδομάδα η αγορά είχε κλείσει με μετριοπαθείς απώλειες 1,16% στις 13.717 μονάδες, ωστόσο η κλιμάκωση του πολέμου στο Ιράν κατά το Σαββατοκύριακο πυροδότησε κύμα ρευστοποιήσεων που ξεπέρασε κάθε πρόβλεψη.
Η πίεση στις τιμές εντάθηκε από τις πρώτες κιόλας συναλλαγές, αναγκάζοντας τις ρυθμιστικές αρχές να ενεργοποιήσουν μηχανισμούς έκτακτης ανάγκης. Το Συμβούλιο Κεφαλαιαγοράς (SPK) ανακοίνωσε αμέσως πενθήμερη αναστολή των ανοικτών πωλήσεων (short selling), η οποία θα ισχύσει έως τις 6 Μαρτίου 2026.
«Προκειμένου να διασφαλιστεί η αξιόπιστη, διαφανής και σταθερή λειτουργία των κεφαλαιαγορών και να προστατευθούν τα δικαιώματα και τα συμφέροντα των επενδυτών», αναφέρει η επίσημη ανακοίνωση του SPK, σηματοδοτώντας τον βαθμό ανησυχίας που επικρατεί στην Άγκυρα.
Γιατί η Τουρκία πλήττεται ιδιαίτερα
Η γεωγραφική εγγύτητα της Τουρκίας με το Ιράν, σε συνδυασμό με τους βαθιούς εμπορικούς και ενεργειακούς δεσμούς μεταξύ των δύο χωρών, καθιστά την τουρκική οικονομία ιδιαίτερα ευάλωτη. Η Τουρκία εισάγει σημαντικές ποσότητες φυσικού αερίου από το Ιράν, ενώ η αναστάτωση στις θαλάσσιες οδούς του Κόλπου απειλεί άμεσα τον ενεργειακό εφοδιασμό της χώρας. Παράλληλα, η πολιτική αβεβαιότητα στην ευρύτερη περιοχή – με τα αντίποινα του Ιράν σε έξι αραβικές χώρες, τη Χεζμπολάχ να ανοίγει μέτωπο στον Λίβανο και τα drones να χτυπούν βρετανικές βάσεις στην Κύπρο – ωθεί τους επενδυτές σε μαζική φυγή από τις αναδυόμενες αγορές.
Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η Τουρκία αντιμετωπίζει ήδη σοβαρές εγχώριες οικονομικές προκλήσεις, με τον πληθωρισμό να παραμένει σε υψηλά επίπεδα και τη λίρα υπό πίεση. Ο συνδυασμός εσωτερικών αδυναμιών και εξωτερικών σοκ δημιουργεί ένα εκρηκτικό μείγμα.
Goldman Sachs: Σενάριο-εφιάλτης για το φυσικό αέριο
Σε αυτό το ασταθές κλίμα, η Goldman Sachs έρχεται να προσθέσει έναν ακόμη λόγο ανησυχίας. Σε ανάλυσή της που δημοσιεύθηκε χθες, η αμερικανική τράπεζα προειδοποιεί ότι μια διακοπή ενός μήνα στη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ θα εκτίναζε τις ευρωπαϊκές τιμές φυσικού αερίου κατά 130%, φτάνοντας τα 25 δολάρια ανά mmBtu.
Οι αναλυτές, μεταξύ αυτών ο Daan Struyven, επισημαίνουν ότι περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) – με σημαντικές ποσότητες από το Κατάρ – διέρχεται από αυτό το κρίσιμο θαλάσσιο πέρασμα. Σε ακόμη πιο δυσμενές σενάριο, όπου η παύση παραταθεί πέραν των δύο μηνών, οι ευρωπαϊκές τιμές ενδέχεται να ξεπεράσουν τα 100 ευρώ ανά μεγαβατώρα.
Το εντυπωσιακό, σύμφωνα με τη Goldman Sachs, είναι ότι οι αγορές δεν έχουν ακόμη ενσωματώσει πλήρως αυτόν τον κίνδυνο. Τα ασφάλιστρα κινδύνου παραμένουν περιορισμένα, κάτι που σημαίνει ότι αν η κατάσταση επιδεινωθεί, η αναπροσαρμογή θα είναι βίαιη και ξαφνική.
Ιρανικό χτύπημα στο Ras Tanura: Κλείνει ένα από τα μεγαλύτερα διυλιστήρια του κόσμου
Ταυτόχρονα, σήμερα αποκαλύφθηκε ότι ο πετρελαϊκός κολοσσός Aramco προχώρησε σε προληπτικό κλείσιμο του διυλιστηρίου Ras Tanura, ενός από τα μεγαλύτερα στη Μέση Ανατολή, μετά από επίθεση με drones στο πλαίσιο των ιρανικών αντιποίνων. Το συγκρότημα αποτελεί κρίσιμο τερματικό σταθμό για τις εξαγωγές σαουδαραβικού αργού, και η αναστολή λειτουργίας του πυροδότησε νέα κύματα ανησυχίας στις αγορές ενέργειας.
Η επίθεση στο Ras Tanura εντάσσεται σε ένα ευρύτερο κύμα ιρανικών πληγμάτων σε στόχους στο Αμπού Ντάμπι, το Ντουμπάι, την Ντόχα, τη Μανάμα και το Ομάν. Δεν είναι η πρώτη φορά: τον Σεπτέμβριο του 2019, πρωτοφανείς επιθέσεις σε μονάδες της Aramco είχαν θέσει προσωρινά εκτός λειτουργίας πάνω από το ήμισυ της σαουδαραβικής παραγωγής αργού, προκαλώντας παγκόσμιο σοκ στις αγορές.
Τι σημαίνει αυτό για την Ελλάδα και την Ευρώπη
Για την Ελλάδα, που εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από εισαγωγές LNG – μεταξύ άλλων από το Κατάρ μέσω των Στενών του Ορμούζ – η κατάσταση αποτελεί σοβαρή πηγή ανησυχίας. Αν η προειδοποίηση της Goldman Sachs επιβεβαιωθεί, τα νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις θα αντιμετωπίσουν νέα εκτόξευση του ενεργειακού κόστους, ακριβώς τη στιγμή που οι τιμές ρεύματος είχαν μόλις αρχίσει να υποχωρούν.
Η ελληνική κυβέρνηση, που βρίσκεται ήδη σε κόκκινο συναγερμό λόγω του πολέμου, καλείται πλέον να αντιμετωπίσει και αυτή την πολυεπίπεδη οικονομική απειλή. Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έχει σήμερα τηλεδιάσκεψη με τους επικεφαλής των ελληνικών πρεσβειών στο Ιράν και τη Μέση Ανατολή, ενώ τα σχέδια εκκένωσης Ελλήνων από τον Κόλπο βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη.
Η σημερινή ημέρα αποτελεί μια ξεκάθαρη υπενθύμιση ότι ο πόλεμος δεν είναι απλώς ένα γεωπολιτικό γεγονός σε μακρινά μέρη – χτυπά απευθείας τις τσέπες, τις αγορές και τις προοπτικές ολόκληρων χωρών. Και η Τουρκία, που βρίσκεται στην πρώτη γραμμή αυτής της θύελλας, ίσως δείχνει αυτό που περιμένει και τους υπόλοιπους.
