Λίγους μήνες πριν από τη σέντρα του Παγκοσμίου Κυπέλλου 2026, ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έφερε τα πάνω κάτω και στο ποδόσφαιρο. Η συμμετοχή του Ιράν στη μεγαλύτερη ποδοσφαιρική διοργάνωση του πλανήτη τίθεται πλέον υπό σοβαρή αμφισβήτηση, καθώς οι δραματικές γεωπολιτικές εξελίξεις δημιουργούν πρωτοφανή αβεβαιότητα.
«Είναι απίθανο να προσβλέπουμε στο Μουντιάλ»
Η εθνική ομάδα του Ιράν είχε προγραμματίσει τη φάση των ομίλων – στην τέταρτη διαδοχική παρουσία της σε Μουντιάλ – με αγώνες απέναντι στη Νέα Ζηλανδία και το Βέλγιο στο Λος Άντζελες, καθώς και κόντρα στην Αίγυπτο στο Σιάτλ. Παρά τον βομβαρδισμό τριών πυρηνικών εγκαταστάσεων από τις Ηνωμένες Πολιτείες το περασμένο καλοκαίρι, η ιρανική ομοσπονδία δεν είχε αποσύρει τη συμμετοχή της.
Ωστόσο, τώρα τα δεδομένα άλλαξαν ριζικά. Ο πρόεδρος της ιρανικής ομοσπονδίας ποδοσφαίρου, Μεχντί Τατζ, φέρεται να δήλωσε στην κρατική τηλεόραση: «Με όσα συνέβησαν και με την επίθεση των Ηνωμένων Πολιτειών, είναι απίθανο να μπορούμε να προσβλέπουμε στο Παγκόσμιο Κύπελλο. Την απόφαση, όμως, πρέπει να τη λάβουν οι αθλητικές αρχές». Μετά τη δολοφονία του Ανώτατου Ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ και εν μέσω έντονης πολιτικής αστάθειας στο εσωτερικό της χώρας, είναι πρακτικά αδύνατο να προβλεφθεί όχι μόνο ποια απόφαση θα ληφθεί, αλλά και από ποιον θα ληφθεί.
Υπαρξιακή σύγκρουση, όχι περιορισμένο επεισόδιο
Η δρ. Σανάμ Βακίλ, διευθύντρια του Προγράμματος Μέσης Ανατολής και Βόρειας Αφρικής στο Chatham House, έδωσε τη δική της εκτίμηση: «Για την Τεχεράνη δεν πρόκειται για έναν σύντομο πόλεμο 12 ημερών ή για έναν περιορισμένο κύκλο κλιμάκωσης. Πρόκειται για μια υπαρξιακή σύγκρουση που αφορά την επιβίωση του καθεστώτος και είναι απίθανο να λήξει σύντομα». Η ανάλυση αυτή δείχνει πως η κατάσταση δεν πρόκειται να ομαλοποιηθεί τους επόμενους μήνες – και αυτό βάζει φωτιά στα σενάρια αποχώρησης.
Τι θα γίνει αν αποσυρθεί το Ιράν
Η FIFA ανακοίνωσε ότι παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις. Ο γενικός γραμματέας, Ματίας Γκράφστρεμ, δήλωσε: «Στόχος μας είναι να έχουμε ένα ασφαλές Παγκόσμιο Κύπελλο με τη συμμετοχή όλων». Ωστόσο, ανεπίσημα αξιωματούχοι παραδέχονται ότι η πιθανότητα αποχώρησης δεν είναι πλέον μηδενική.
Σύμφωνα με τα επικρατέστερα σενάρια, σε περίπτωση αποχώρησης του Ιράν, τη θέση του θα μπορούσε να καταλάβει μια άλλη ομάδα της Ασιατικής Συνομοσπονδίας. Το Ιράκ – που ενδέχεται να διεκδικήσει πρόκριση μέσω διηπειρωτικών αγώνων – ή τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα θεωρούνται φαβορί για αντικατάσταση.
Η σκιά του Τραμπ πάνω από τη διοργάνωση
Η πολιτική διάσταση της υπόθεσης εντείνεται από το γεγονός ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, υπέγραψε πέρυσι εκτελεστικό διάταγμα που απαγορεύει την είσοδο πολιτών από 12 χώρες, μεταξύ αυτών και το Ιράν, επικαλούμενος λόγους εθνικής ασφάλειας. Οι ποδοσφαιριστές και τα τεχνικά επιτελεία εξαιρούνται, αλλά η ατμόσφαιρα είναι ήδη εξαιρετικά φορτισμένη.
Εφόσον η ιρανική ομάδα αγωνιστεί τελικά, τα μέτρα ασφαλείας γύρω από τους αγώνες της και την προγραμματισμένη βάση προετοιμασίας στην Αριζόνα θα είναι δρακόντεια. Ήδη στο Μουντιάλ του 2022 στο Κατάρ, οι αγώνες της ιρανικής ομάδας διεξήχθησαν υπό αυξημένη επιτήρηση, εν μέσω μαζικών αντικυβερνητικών διαδηλώσεων.
«Αχαρτογράφητα νερά» για τη FIFA
Ο Νικ ΜακΓκίχαν, από την οργάνωση FairSquare που ασχολείται με τα ανθρώπινα δικαιώματα στον αθλητισμό, ήταν ξεκάθαρος: «Βρισκόμαστε σε αχαρτογράφητα νερά. Απομένουν μόλις τρεις μήνες για την έναρξη του Μουντιάλ και η διοργανώτρια χώρα έχει εμπλακεί σε πόλεμο με συμμετέχουσα χώρα. Αν το Ιράν αποσύρει την ομάδα του – ένα απολύτως πιθανό ενδεχόμενο – η FIFA ίσως ανακουφιστεί, δεδομένου του κινδύνου διαδηλώσεων και αναταραχών».
Η διοργάνωση συμπίπτει επίσης με τον εορτασμό των 250 ετών από τη Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας των ΗΠΑ, ενώ ο Τραμπ αναμένεται να έχει έντονη παρουσία σε πολλούς αγώνες. Παράλληλα, υπάρχουν ανησυχίες για ζητήματα ασφάλειας στις 11 αμερικανικές πόλεις που θα φιλοξενήσουν αγώνες.
Το «Βραβείο Ειρήνης» που πήρε ο Τραμπ
Αξίζει να σημειωθεί ότι τον περασμένο Δεκέμβριο, η FIFA απένειμε στον Τραμπ το πρώτο της «Βραβείο Ειρήνης», υποστηρίζοντας ότι διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο σε μια συμφωνία κατάπαυσης πυρός στη Μέση Ανατολή. Έκτοτε, οι ΗΠΑ έχουν αναλάβει στρατιωτικές επιχειρήσεις σε τρία ξεχωριστά μέτωπα – Βενεζουέλα, Νιγηρία και τώρα Ιράν.
Η επιλογή της FIFA να συνδεθεί τόσο στενά με τον Αμερικανό πρόεδρο έχει προκαλέσει σφοδρές αντιδράσεις διεθνώς. Στη Βρετανία διατυπώνονται αιτήματα για επανεξέταση της συμμετοχής των ΗΠΑ σε μεγάλες διοργανώσεις, ενώ στη Γερμανία συζητείται ανοιχτά το ενδεχόμενο μποϊκοτάζ του Μουντιάλ. Η FIFA επιμένει στην πολιτική ουδετερότητα, αλλά η πραγματικότητα δείχνει ότι ο αθλητισμός και η γεωπολιτική είναι πλέον αδιαχώριστα.
Το μόνο βέβαιο είναι ότι μέσα σε μόλις 48 ώρες, το ήδη σύνθετο πολιτικό σκηνικό γύρω από το Παγκόσμιο Κύπελλο 2026 έχει γίνει ακόμη πιο περίπλοκο – και η αντίστροφη μέτρηση τρέχει.
