Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή δεν σκορπά μόνο θάνατο και καταστροφή – σαρώνει και τις παγκόσμιες αγορές με ταχύτητα που ξεπερνά κάθε πρόβλεψη. Η Δευτέρα 2 Μαρτίου ξημέρωσε με εφιαλτικές εικόνες στα χρηματιστήρια, ενώ η Goldman Sachs χτύπησε καμπανάκι για ενεργειακό σοκ που μπορεί να φέρει τα πάνω-κάτω στην Ευρώπη – και κατ’ επέκταση στην Ελλάδα.
Πανικός στην Κωνσταντινούπολη: Βουτιά 5,32% και πενθήμερη αναστολή short selling
Το Χρηματιστήριο της Κωνσταντινούπολης κατέρρευσε στο άνοιγμα της εβδομάδας, με τον δείκτη BIST 100 να υποχωρεί κατά 5,32% και να πέφτει στις 12.987 μονάδες, διασπώντας καθοδικά το κρίσιμο ψυχολογικό όριο των 13.000 μονάδων. Η πτώση ήρθε αμέσως μετά το Σαββατοκύριακο-εφιάλτη, με τις εξελίξεις στο Ιράν να σπέρνουν πανικό στους επενδυτές.
Οι ρυθμιστικές αρχές της Τουρκίας αντέδρασαν αστραπιαία. Το τουρκικό Συμβούλιο Κεφαλαιαγοράς (SPK) ενεργοποίησε μηχανισμούς έκτακτης ανάγκης και ανακοίνωσε πενθήμερη αναστολή των ανοικτών πωλήσεων (short selling) από τις 2 έως τις 6 Μαρτίου 2026, σε μια κίνηση που στοχεύει στον περιορισμό της κερδοσκοπικής πίεσης.
«Αποφασίστηκε η απαγόρευση των συναλλαγών ανοιχτής πώλησης σε μετοχές του Χρηματιστηρίου της Κωνσταντινούπολης, προκειμένου να διασφαλιστεί η αξιόπιστη, διαφανής και σταθερή λειτουργία των κεφαλαιαγορών», αναφέρει η επίσημη ανακοίνωση του SPK.
Η τουρκική αγορά, ήδη ευάλωτη λόγω των χρόνιων μακροοικονομικών προβλημάτων της χώρας, δέχεται πλέον και τον πλήρη αντίκτυπο της γεωπολιτικής κρίσης στην «αυλή» της. Με το Ιράν – γείτονα της Τουρκίας – να βομβαρδίζεται αδιάκοπα και τους Στενά του Ορμούζ να απειλούνται με κλείσιμο, η Άγκυρα βρίσκεται στο μάτι του κυκλώνα.
Goldman Sachs: Σενάριο-εφιάλτης με άλμα 130% στο φυσικό αέριο
Την ίδια ώρα, η Goldman Sachs δημοσίευσε ανάλυση που προκαλεί ανατριχίλα στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Σύμφωνα με τους αναλυτές της αμερικανικής τράπεζας, οι τιμές του φυσικού αερίου στην Ευρώπη ενδέχεται να υπερδιπλασιαστούν σε περίπτωση που η ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ διακοπεί για ένα μήνα.
Τα νούμερα είναι τρομακτικά: η Goldman Sachs εκτιμά ότι μια τέτοια διακοπή θα εκτίναζε τις ευρωπαϊκές τιμές φυσικού αερίου κατά 130%, στα 25 δολάρια ανά mmBtu. Σε ακόμη χειρότερο σενάριο, με παρατεταμένο αποκλεισμό πέραν των δύο μηνών, οι τιμές θα μπορούσαν να ξεπεράσουν τα 100 ευρώ ανά μεγαβατώρα – επίπεδα που θα σήμαιναν ενεργειακή κρίση τύπου 2022 στην Ευρώπη.
Το κρίσιμο στοιχείο: περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), κυρίως από το Κατάρ, διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ. Με το Ιράν να έχει ήδη απειλήσει με κλείσιμο του στρατηγικού περάσματος και δεκάδες δεξαμενόπλοια να είναι εγκλωβισμένα στην περιοχή, το σενάριο δεν είναι πλέον θεωρητικό.
Τι σημαίνει για την Ελλάδα
Η Ελλάδα βρίσκεται σε ιδιαίτερα ευάλωτη θέση. Η χώρα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από εισαγωγές LNG μέσω του τερματικού σταθμού της Ρεβυθούσας, ενώ σημαντικό μέρος του φυσικού αερίου που τροφοδοτεί τα ελληνικά νοικοκυριά και τις βιομηχανίες προέρχεται από το Κατάρ – δηλαδή περνά ακριβώς από τα Στενά του Ορμούζ.
Ταυτόχρονα, η ελληνική ναυτιλία, με δεκάδες πλοία εγκλωβισμένα στον Περσικό Κόλπο, αντιμετωπίζει πρωτοφανείς κινδύνους. Τα ασφάλιστρα πολέμου έχουν εκτοξευθεί, ενώ δύο επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια ελληνικών συμφερόντων σημειώθηκαν μόλις το τελευταίο 24ωρο.
Η κυβέρνηση παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις. Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έχει σήμερα τηλεδιάσκεψη με τους επικεφαλής των ελληνικών πρεσβειών σε Ιράν και Μέση Ανατολή, ενώ η ΔΙΜΕΑ έχει ξεκινήσει σαρωτικούς ελέγχους στα πρατήρια καυσίμων για την αποτροπή κερδοσκοπίας.
Τα Χρηματιστήρια στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα παραμένουν κλειστά, τα αεροδρόμια λειτουργούν με ελάχιστες πτήσεις και η τιμή του πετρελαίου Brent έχει ήδη εκτοξευθεί στα 82 δολάρια το βαρέλι. Η Goldman Sachs σημειώνει πάντως ότι οι ΗΠΑ, χάρη στην ενεργειακή τους αυτάρκεια, θα δεχθούν περιορισμένο αντίκτυπο – σε αντίθεση με τη γηραιά ήπειρο.
Η ερχόμενη εβδομάδα θα είναι καθοριστική. Αν ο πόλεμος συνεχίσει να κλιμακώνεται – και ο Τραμπ μίλησε για τέσσερις εβδομάδες επιχειρήσεων – τα σενάρια της Goldman Sachs μπορεί να φανούν συντηρητικά. Η Ευρώπη, και ιδιαίτερα η Νοτιοανατολική Μεσόγειος, βρίσκεται μπροστά σε μια ενεργειακή πραγματικότητα που θυμίζει δυσοίωνα τον χειμώνα του 2022.
