Σε μια εξέλιξη που αλλάζει δραματικά τον γεωπολιτικό χάρτη της Μέσης Ανατολής, τα έξι αραβικά κράτη του Κόλπου εξέδωσαν κοινή ανακοίνωση-κόλαφο εναντίον του Ιράν, διατηρώντας ανοικτό το ενδεχόμενο στρατιωτικών αντιποίνων για τις πυραυλικές επιθέσεις που δέχθηκαν τις τελευταίες ώρες.
Κοινή ανακοίνωση-βόμβα από το Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου
Η Σαουδική Αραβία, το Κατάρ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Ομάν, το Μπαχρέιν και το Κουβέιτ – δηλαδή το σύνολο των μελών του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (ΣΣΚ) – προχώρησαν σε έκτακτη υπουργική συνεδρίαση και εξέδωσαν κοινή ανακοίνωση που δεν αφήνει κανένα περιθώριο αμφισβήτησης για τις προθέσεις τους.
Σύμφωνα με το κείμενο, τα κράτη του Κόλπου χαρακτηρίζουν τα ιρανικά πλήγματα «αδικαιολόγητα» και τονίζουν ότι «θα λάβουν όλα τα απαραίτητα μέτρα για να προασπίσουν την ασφάλεια και τη σταθερότητά τους και για να προστατεύσουν τα εδάφη, τους πολίτες και τους κατοίκους τους», μη εξαιρουμένου του ενδεχομένου «ανταπόδοσης της επίθεσης».
Πρόκειται για μια φράση που στη διπλωματική γλώσσα της περιοχής ισοδυναμεί με ανοικτή απειλή πολέμου – κάτι πρωτοφανές στις σχέσεις μεταξύ αραβικών κρατών και Ιράν τις τελευταίες δεκαετίες.
Γιατί η ιρανική επίθεση στον Κόλπο αλλάζει τα δεδομένα
Η απόφαση του Ιράν να εξαπολύσει πυραύλους και drones εναντίον αμερικανικών βάσεων σε χώρες του Κόλπου, ως αντίποινα για τους βομβαρδισμούς ΗΠΑ και Ισραήλ στην ιρανική επικράτεια, αποδείχθηκε ίσως το μεγαλύτερο στρατηγικό λάθος της Τεχεράνης. Αντί να απομονώσει τους αντιπάλους της, κατάφερε να ενώσει εναντίον της ακόμα και κράτη που παραδοσιακά κρατούσαν ισορροπίες.
Οι επιθέσεις έπληξαν τη βάση του αμερικανικού Πέμπτου Στόλου στο Μπαχρέιν, στόχους στα Εμιράτα – συμπεριλαμβανομένου του εμβληματικού ξενοδοχείου Burj Al Arab – καθώς και υποδομές στο Κουβέιτ και το Κατάρ. Τα Εμιράτα ανέστειλαν προσωρινά τις πτήσεις, ενώ στο Ντουμπάι σημειώθηκαν σκηνές πανικού με τουρίστες και εκπατρισμένους να αναζητούν τρόπο φυγής.
Ομάν: «Η πόρτα της διπλωματίας παραμένει ανοικτή»
Σε μια ελαφρώς πιο συμφιλιωτική νότα, ο υπουργός Εξωτερικών του Ομάν, Μπαντρ Αλμπουσάιντι, δήλωσε ότι «η πόρτα της διπλωματίας παραμένει ανοικτή», αναφέροντας ότι υπήρξε «αληθινή πρόοδος» στις έμμεσες συνομιλίες πριν από το ξέσπασμα των εχθροπραξιών. Το Ομάν, που παραδοσιακά λειτουργεί ως διαμεσολαβητής μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσιγκτον, φαίνεται να προσπαθεί να διατηρήσει ένα κανάλι επικοινωνίας ακόμα και μέσα στο χάος.
Ωστόσο, η αισιοδοξία μοιάζει περιορισμένη. Με τον Χαμενεΐ νεκρό, τη μεταβατική ηγεσία του Ιράν να αναζητά ταυτότητα και τα ιρανικά αντίποινα να κλιμακώνονται, η διπλωματική λύση απομακρύνεται.
Τι σημαίνει για την Ελλάδα και τη Μεσόγειο
Η πιθανή στρατιωτική εμπλοκή των αραβικών κρατών στη σύγκρουση θα μεγεθύνει δραματικά τις επιπτώσεις για ολόκληρη τη Μεσόγειο – και κατ’ επέκταση για την Ελλάδα. Τα Στενά του Ορμούζ, από τα οποία διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου, βρίσκονται ήδη σε κατάσταση αποκλεισμού. Ελληνόκτητα δεξαμενόπλοια έχουν αποτελέσει στόχο επιθέσεων, ενώ δεκάδες Έλληνες ναυτικοί παραμένουν εγκλωβισμένοι στον Περσικό Κόλπο.
Η τιμή του πετρελαίου εκτινάχθηκε ήδη κατά 13%, φτάνοντας τα 82 δολάρια το βαρέλι – και αναλυτές προειδοποιούν ότι μια πλήρης κλιμάκωση θα μπορούσε να φέρει τη τιμή πάνω από τα 100 δολάρια, με αλυσιδωτές συνέπειες στα καύσιμα, τα τρόφιμα και τον πληθωρισμό στην Ελλάδα.
Ο Τραμπ «βλέπει» νέους ηγέτες για το Ιράν
Την ίδια ώρα, ο πρόεδρος Τραμπ δήλωσε ότι «έχει τρεις πολύ καλούς υποψήφιους» για τη μεταπολεμική ηγεσία του Ιράν, συγκρίνοντας την Τεχεράνη με τη Βενεζουέλα και αφήνοντας ανοικτό το ενδεχόμενο αλλαγής καθεστώτος «από τον ίδιο τον ιρανικό λαό». Παράλληλα, εκτίμησε ότι ο πόλεμος θα διαρκέσει «τέσσερις ή πέντε εβδομάδες» – πρόβλεψη που πολλοί αναλυτές θεωρούν υπεραισιόδοξη.
Η Χεζμπολάχ ανοίγει νέο μέτωπο
Σε ακόμα πιο ανησυχητική εξέλιξη, η Χεζμπολάχ εξαπέλυσε τη νύχτα «ομοβροντία πυραύλων και σμήνος drones» κατά του Ισραήλ, ανακοινώνοντας επίσημα την είσοδό της στον πόλεμο. Ο ισραηλινός στρατός απάντησε με μαζικούς βομβαρδισμούς σε ολόκληρο τον Λίβανο, ενώ εξέδωσε εντολές εκκένωσης για σχεδόν 50 πόλεις και χωριά. Στη Βηρυτό, οι κάτοικοι ξύπνησαν από ισχυρές εκρήξεις λίγο πριν τις 03:00 τα ξημερώματα.
Χαρακτηριστική είναι η αντίδραση του Λιβανέζου πρωθυπουργού Ναουάφ Σαλάμ, ο οποίος χαρακτήρισε τα πυρά της Χεζμπολάχ «ανεύθυνη και ύποπτη ενέργεια που θέτει σε κίνδυνο την ασφάλεια του Λιβάνου» – σε μια σπάνια δημόσια ρήξη μεταξύ κυβέρνησης και Χεζμπολάχ.
Τι έρχεται
Η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά ρευστή. Με πολλαπλά μέτωπα ανοικτά – Ιράν, Λίβανος, Κόλπος, Κύπρος – η Μέση Ανατολή βρίσκεται σε σημείο καμπής. Αν τα αραβικά κράτη μεταφράσουν τις απειλές τους σε πράξεις, η σύγκρουση θα λάβει διαστάσεις που κανείς δεν μπορεί να προβλέψει. Η ελληνική κυβέρνηση παρακολουθεί τις εξελίξεις σε συνεχή επικοινωνία με τους συμμάχους, ενώ η ΚΥΣΕΑ βρίσκεται σε μόνιμη ετοιμότητα.
