Νέο ενεργειακό μέτωπο ανοίγει ο Βλαντίμιρ Πούτιν, εν μέσω της παγκόσμιας αναταραχής που προκαλεί ο πόλεμος στο Ιράν. Ο Ρώσος πρόεδρος υπαινίχθηκε δημοσίως ότι η Μόσχα θα μπορούσε να σταματήσει εντελώς τις προμήθειες φυσικού αερίου και πετρελαίου προς τις ευρωπαϊκές αγορές – μια δήλωση που, αν υλοποιηθεί, θα προκαλέσει σεισμό στις ενεργειακές αγορές της γηραιάς ηπείρου.
«Υπάρχουν κι άλλες αγορές»
Η δήλωση-βόμβα του Πούτιν ήρθε κατά τη διάρκεια συνάντησής του με τον Ούγγρο υπουργό Εξωτερικών, Πέτερ Σιγιάρτο, ο οποίος βρέθηκε στη Μόσχα με σκοπό να εξασφαλίσει τη συνέχιση της ενεργειακής τροφοδοσίας της χώρας του – μία κίνηση που αναδεικνύει τη σοβαρότητα της κατάστασης.
«Τώρα ανοίγουν κι άλλες αγορές. Και ίσως θα ήταν πιο κερδοφόρο για εμάς να σταματήσουμε να προμηθεύουμε την ευρωπαϊκή αγορά τώρα», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Ρώσος πρόεδρος, προσθέτοντας: «Να προχωρήσουμε σε αυτές τις αγορές που ανοίγουν και να εδραιωθούμε εκεί».
Ωστόσο, ο ίδιος προσπάθησε να μετριάσει τον αντίκτυπο, τονίζοντας ότι «αυτή δεν είναι απόφαση, είναι αυτό που ονομάζεται σκέφτομαι φωναχτά». Παράλληλα όμως πρόσθεσε ότι «σίγουρα θα δώσω εντολή στην κυβέρνηση να εργαστεί σε αυτό το θέμα μαζί με τις εταιρείες μας» – μια φράση που μετατρέπει τη σκέψη σε πολιτική κατεύθυνση.
Η κρίση στο Ιράν αλλάζει τα δεδομένα
Ο χρονισμός της δήλωσης δεν είναι τυχαίος. Με τον πόλεμο στο Ιράν να κλιμακώνεται, τα Στενά του Ορμούζ να αντιμετωπίζουν κινδύνους και τις παγκόσμιες ενεργειακές αγορές σε αναβρασμό, η Ρωσία βλέπει ευκαιρίες σε νέες αγορές – ιδιαίτερα στην Ασία – όπου η ζήτηση για ενέργεια αυξάνεται ραγδαία.
Η κρίση στη Μέση Ανατολή έχει ήδη εκτοξεύσει τις τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου. Η Ευρώπη, η οποία έχει μειώσει δραστικά τις ρωσικές εισαγωγές μετά την εισβολή στην Ουκρανία, αντιμετωπίζει πλέον ένα διπλό σοκ: από τη μία ο πόλεμος στο Ιράν διαταράσσει τη ροή ενέργειας από τον Κόλπο, από την άλλη η Ρωσία απειλεί να κόψει και τις τελευταίες εναπομείνασες ροές.
Ουγγαρία και Σλοβακία: Οι τελευταίοι σύμμαχοι
Ο Πούτιν φρόντισε να ξεκαθαρίσει ότι η Ρωσία «ήταν πάντα ένας αξιόπιστος προμηθευτής ενέργειας» και θα συνεχίσει να εργάζεται με «αξιόπιστους εταίρους, όπως η Σλοβακία και η Ουγγαρία». Τα δύο αυτά κράτη παραμένουν τα τελευταία μέλη της ΕΕ που εισάγουν σημαντικές ποσότητες ρωσικού πετρελαίου και φυσικού αερίου μέσω αγωγών.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η επίσκεψη Σιγιάρτο στη Μόσχα γίνεται σε μια εξαιρετικά κρίσιμη στιγμή. Η Ουγγαρία, που εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη ρωσική ενέργεια, προσπαθεί να εξασφαλίσει τη συνέχεια των ροών, ενώ η υπόλοιπη Ευρώπη επιδιώκει ακριβώς το αντίθετο.
Η ΕΕ ετοιμάζει εμπάργκο
Σε αντίθετη κατεύθυνση κινείται η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία σχεδιάζει να υποβάλει νομική πρόταση για την οριστική απαγόρευση εισαγωγών ρωσικού πετρελαίου στις 15 Απριλίου. Σύμφωνα με αξιωματούχους της ΕΕ και έγγραφο που επικαλείται το Reuters, η ημερομηνία επιλέχθηκε στρατηγικά – τρεις ημέρες μετά τις βουλευτικές εκλογές της Ουγγαρίας.
Η κίνηση αυτή αποτελεί σαφές μήνυμα προς τη Βουδαπέστη, αλλά θέτει και ένα κρίσιμο ερώτημα: τι θα συμβεί εάν η Ρωσία εφαρμόσει πρώτη αυτό που η ΕΕ σχεδιάζει; Ένα προληπτικό ρωσικό εμπάργκο θα αιφνιδίαζε τις ευρωπαϊκές αγορές και θα οδηγούσε σε νέα εκτόξευση των τιμών.
Τι σημαίνει για την Ελλάδα
Η Ελλάδα, αν και έχει μειώσει σημαντικά την εξάρτησή της από το ρωσικό φυσικό αέριο τα τελευταία χρόνια, δεν παύει να επηρεάζεται από τις παγκόσμιες ανατιμήσεις. Με τις τιμές του LNG ήδη ανεβασμένες λόγω της κρίσης στον Κόλπο, μια πιθανή ρωσική διακοπή θα εντείνει τις πιέσεις στα ευρωπαϊκά τιμολόγια – και κατ’ επέκταση στους Έλληνες καταναλωτές.
Η κυβέρνηση Μητσοτάκη, η οποία έχει αναδείξει τη διαφοροποίηση των ενεργειακών πηγών σε στρατηγική προτεραιότητα, βρίσκεται σε καλύτερη θέση σε σχέση με πολλές ευρωπαϊκές χώρες. Η ανάπτυξη υποδομών LNG, η διασύνδεση μέσω του αγωγού TAP και η ενίσχυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας δίνουν στη χώρα μεγαλύτερα περιθώρια ανθεκτικότητας.
Ωστόσο, σε μια Ευρώπη που αντιμετωπίζει ταυτόχρονα πόλεμο στη Μέση Ανατολή, ρωσικούς ενεργειακούς εκβιασμούς και εύθραυστη οικονομική ανάκαμψη, τα περιθώρια σφάλματος μικραίνουν επικίνδυνα.
