Η εκτέλεση Ισμαήλ Καανί αποτελεί ένα από τα πιο εντυπωσιακά επεισόδια των τελευταίων εβδομάδων στη Μέση Ανατολή. Σύμφωνα με πληροφορίες που διακινούνται από περιφερειακά μέσα ενημέρωσης, ο 67χρονος διοικητής της Κουντς των Φρουρών της Επανάστασης του Ιράν δεν είναι πλέον στη ζωή. Το ερώτημα που τίθεται δεν είναι απλώς ποιος εκτέλεσε τον Καανί, αλλά κυρίως γιατί—και με ποιες συνέπειες για την εσωτερική σταθερότητα της Τεχεράνης.
Η εκτέλεση Ισμαήλ Καανί: Ανεπιβεβαίωτες πηγές αναφέρουν κατασκοπεία
Το αραβικό πορτάλ «The National», με έδρα τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, ήταν ανάμεσα στα πρώτα που μετέδωσαν τις αναφορές σχετικά με την εκτέλεση του Καανί. Σύμφωνα με τις ανεπιβεβαίωτες πηγές στις οποίες στηρίχθηκε, ο ανώτερος αξιωματούχος κατηγορήθηκε για κατασκοπεία προς όφελος της ισραηλινής υπηρεσίας πληροφοριών Μοσάντ και εκτελέστηκε από τους IRGC.
Ο Καανί διαδέχθηκε τον Κασέμ Σολεϊμανί ως αρχηγός της Δύναμης Κουντς τον Ιανουάριο του 2020, μετά την εξόντωση του τελευταίου σε αμερικανικό πλήγμα στη Βαγδάτη. Την τελευταία εξαετία, υπήρξε το πρόσωπο κατεξοχήν που συντόνιζε τα ιρανικά συμφέροντα στο δίκτυο των πληρεξουσίων που εκτείνεται σε όλη τη Μέση Ανατολή. Ωστόσο, η προσφορά του αυτή δεν φαίνεται να ήταν αρκετή για να τον προστατεύσει από τις εσωτερικές πολιτικές καταιγίδες που προκλήθηκαν από τα αμερικανοϊσραηλινά στρατιωτικά χτυπήματα των τελευταίων μηνών.
Η επιβίωση που έγινε καταναγκαστική: Γιατί ο Καανί έγινε ύποπτος
Το κρίσιμο στοιχείο που πυροδότησε τις υποψίες εναντίον του Καανί ήταν συγχρόνως και το μεγαλύτερο παράδοξό του: επέζησε. Κατά τη διάρκεια του σαρωτικού βομβαρδισμού που διεξήχθησαν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, κατά τη διάρκεια του οποίου σκοτώθηκε ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, ο διοικητής της Κουντς ήταν παρών στη συνάντηση αλλά διέφυγε. Αυτή η απόδρασή του—αν και ερμηνεύθηκε αρχικά ως ύψιστη τύχη—αρχίσε να κεντρίζει σοβαρές υποψίες.
Δεν ήταν η πρώτη φορά που ο Καανί παρουσιάζονταν ως «ανίκητος». Καταφέρνει να τραβά τον πίσω του έναν μακρύ κατάλογο επιτυχημένων διαφυγών: επέζησε τη δολοφονία του ηγέτη της Χεζμπολάχ Χασάν Νασράλα στον Λίβανο, παρέμεινε άνεπαφος κατά τα περιόδια που εξοντώθηκαν δεκάδες ιρανοί διοικητές, και παρουσιάζονταν σχεδόν ως φάντασμα που γλιτώνει αδιάκοπα. Ωστόσο, σ’ ένα περιβάλλον παρανοϊας και πολιτικής αναταραχής, αυτή η συστηματική επιβίωση άρχισε να αναγνωρίζεται ως κάτι αρκετά ύποπτο.
Συγκεκριμένα, η απουσία του Καανί από τη λίστα των ιρανών στόχων που είχε θέσει το Ισραήλ για εξόντωση—μια λίστα που θεωρείται πλέον «ολοκληρωμένη»—έχει τροφοδοτήσει ισχυρές θεωρίες περί συνεργασίας με τις ισραηλινές υπηρεσίες πληροφοριών. Το γεγονός ότι ένας άνδρας τόσο κρίσιμης σημασίας για τη δομή της ιρανικής κηρυκτικής δύναμης δεν ήταν στο στόχαστρο ήταν δύσκολο να εξηγηθεί χωρίς να υποθέσουμε μια συμφωνία ανάμεσα στις δύο πλευρές.
Πολιτική αστάθεια και εσωτερικά καθάρματα στη Τεχεράνη
Η εκτέλεση Ισμαήλ Καανί, ανεξάρτητα από την αλήθεια των κατηγοριών, φανερώνει τις βαθιές σχισμές που χαράσσονται εντός της ιρανικής πολιτικής κορυφής. Την περίοδο που ο Καανί μετέχει στα ανώτατα κλιμάκια της εξουσίας, ο λεγόμενος «Άξονας της Αντίστασης»—το δίκτυο συμμαχιών που δημιουργήθηκε η Τεχεράνη στη Συρία, Λίβανο, Παλαιστίνη και Ιράκ—έχει δεχθεί συντριπτικά πλήγματα. Ο Χανίγια της Χαμάς, ο Νασράλα της Χεζμπολάχ και δεκάδες στρατιωτικοί διοικητές έχουν εξοντωθεί. Αυτή η σειρά αποτυχιών έχει προκαλέσει σοβαρές ερωτήσεις σχετικά με τις στρατηγικές επιλογές και την αποτελεσματικότητα της ηγεσίας.
Σε αυτό το περιβάλλον εσωτερικής τριβής και πολιτικής αναταραχής, η αναφορά της εκτέλεσης του Καανί συνιστά ένα κρίσιμο δείγμα του βαθμού στον οποίο η ιρανική ηγεσία αναζητά εσωτερικούς αποδιοπομπαίους για τις στρατιωτικές της ήττες. Εάν οι αναφορές αποδειχθούν ακριβείς, θα πρόκειται για ένα ακόμη σημάδι αστάθειας και εσωτερικών διαχωρισμών που χαρακτηρίζουν τη σημερινή Τεχεράνη.
Οι ανεπιβεβαίωτες αυτές πληροφορίες αναδεικνύουν ένα ευρύτερο πρόβλημα που αντιμετωπίζει το ιρανικό καθεστώς: την ανικανότητά του να διατηρήσει τη συνοχή και τη δύναμη του εν μέσω ενός διεθνούς περιβάλλοντος απόλυτης ανταγωνιστικότητας. Τα χτυπήματα που δέχεται ο Άξονας της Αντίστασης δεν είναι απλώς στρατιωτικής φύσης—είναι επίσης πολιτικής και ψυχολογικής. Κάθε χαμένη μάχη, κάθε νεκρός ηγέτης, δημιουργεί κενά εξουσίας που γεμίζουν συχνά με καχυποψία και υποψίες για προδοσία.
Η τύχη του Ισμαήλ Καανί, είτε επιβεβαιώνονται οι αναφορές είτε όχι, αποτελεί μια μνήμη της ευθραυστότητας που χαρακτηρίζει τις συνθήκες στη Μέση Ανατολή. Στον κόσμο της διπλωματίας και της στρατηγικής, η απλή εμφάνιση της ευθύνης είναι συχνά αρκετή για να καταστρέψει έναν άνδρα. Η ικανότητά του να επιβιώνει των σφαγών της γύρω του, αντί να τον σώσει, τον έθεσε στο στόχαστρο αυτών που αναζητούν εξηγήσεις για τις αποτυχίες του ιρανικού συστήματος.
