Το κοινωνικό κράτος στην Ελλάδα δεν καταργείται, αλλά μετατρέπεται. Το βάρος της κοινωνικής προστασίας μεταφέρεται σταδιακά από τα δημόσια ταμεία στις πλάτες των πολιτών. Αυτή η αθόρυβη μετάλλαξη εντείνεται τα τελευταία χρόνια με τεχνοκρατικό εξωτερικό.
Μισθοί κάτω από το ευρωπαϊκό επίπεδο
Ο μέσος ετήσιος μισθός στην Ελλάδα βρίσκεται κάτω από τις 18.000 ευρώ. Στην υπόλοιπη Ευρώπη, ο αντίστοιχος μέσος όρος αγγίζει τις 38.000 ευρώ. Το χάσμα είναι δραματικό και αντανακλά την απορρύθμιση της αγοράς εργασίας.
Παράλληλα, η Ελλάδα κατέχει τις υψηλότερες θέσεις στην ΕΕ ως προς τον κίνδυνο φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού. Το ποσοστό των παιδιών που ζουν σε αυτόν τον κίνδυνο πλησιάζει το 27%. Αντί για καθολική κοινωνική προστασία, οι πολιτικές εστιάζουν στην «απασχολησιμότητα» και στην επιδοματική ανακούφιση της ακραίας φτώχειας.
Το σύστημα υγείας υποχρηματοδοτείται και αποδυναμώνεται
Το Εθνικό Σύστημα Υγείας αποτελεί το σαφέστερο παράδειγμα αυτής της στρατηγικής. Δεν κλείνουν νοσοκομεία άμεσα. Αντί αυτού, η συστηματική υποχρηματοδότηση και απαξίωση ωθούν τους πολίτες προς τον ιδιωτικό τομέα.
Έρευνα του Eteron και του ΚΕΠΥ (Δεκέμβριος 2025) αποκάλυψε ότι οι διαδοχικές κρίσεις άφησαν το ΕΣΥ υποστελεχωμένο και δομικά εξαντλημένο. Οι συνέπειες είναι άμεσες: σύμφωνα με έρευνα του Ινστιτούτου ΕΝΑ (Σεπτέμβριος 2025), 2 στους 3 πολίτες είναι δυσαρεστημένοι από το σύστημα υγείας. Το 55% δηλώνει ότι δεν εμπιστεύεται το ΕΣΥ.
Αυτή η δυσαρέσκεια μεταφράζεται σε δυσβάσταχη οικονομική πίεση για τις οικογένειες. Περισσότεροι από ένας στους τρεις πολίτες αναγκάζονται να καταφεύγουν στον ιδιωτικό τομέα, αυξάνοντας το προσωπικό τους χρέος.
Η ιδιωτικοποίηση της κοινωνικής προστασίας συνεχίζεται
Αυτή η διαδικασία δεν είναι τυχαία. Ξεκίνησε τη δεκαετία των Μνημονίων και συνεχίζεται με πιο διακριτικό τρόπο. Το κράτος δεν εξαφανίζεται— παραμένει ενεργό, αλλά εργαλειοποιημένο για να εξυπηρετεί την ιδιωτική κερδοφορία.
Οι πόροι και οι δομές του κοινωνικού κράτους αναδιαρθρώνονται ώστε να μεταφέρουν ρίσκο και κόστος στους ίδιους τους πολίτες. Η κοινωνική προστασία από δημόσια ευθύνη γίνεται ατομική υποχρέωση. Αυτή η μετάλλαξη είναι πιο αποτελεσματική από την άμεση κατεδάφιση— γιατί δεν προκαλεί ορατή αντίσταση.
