Μια σταδιακή αλλά σημαντική μεταβολή καταγράφεται στα θαλάσσια νερά που συνδέουν τη Μαύρη Θάλασσα με το Αιγαίο. Ερευνητές του Πανεπιστημίου Αιγαίου τεκμηρίωσαν ότι η εκροή νερού από τη Μαύρη Θάλασσα προς το Βόρειο Αιγαίο μειώνεται σταδιακά τα τελευταία χρόνια.
Η μακρόχρονη ροή που άλλαξε
Επί δεκαετίες, η Μαύρη Θάλασσα τροφοδοτούνταν με τεράστιες ποσότητες γλυκού νερού από δύο μεγάλα ποτάμια: τον Δούναβη και τον Δνείπερο. Αυτή η εισροή δημιουργούσε μια φυσική «υπερχείλιση» νερών προς το Αιγαίο, διαμορφώνοντας τις θαλάσσιες συνθήκες της περιοχής για γενιές. Τα λιγότερο αλμυρά νερά σχηματίζουν ένα επιφανειακό στρώμα που ρυθμίζει τη θαλάσσια κυκλοφορία, τη θερμοκρασία και τη βιολογική παραγωγικότητα του Βορείου Αιγαίου.
Παράλληλα, τα νερά μεταφέρουν μεγάλες ποσότητες οργανικής ύλης, θρεπτικών συστατικών και ρυπαντών από τις ευρωπαϊκές ποτάμιες λεκάνες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ήταν το φαινόμενο της θαλάσσιας βλέννας (mucilage) στη Θάλασσα του Μαρμαρά, που έφτασε μέχρι το Βόρειο Αιγαίο, αποδεικνύοντας πόσο συνδεδεμένα είναι τα θαλάσσια οικοσυστήματα της περιοχής.
Γιατί και πώς μειώνεται η ροή
Σύμφωνα με τον αναπληρωτή καθηγητή Γιάννη Ανδρουλιδάκη από το Πανεπιστήμιο Αιγαίου, η μεταβολή ξεκινά πολύ πιο βόρεια. Τα μεγάλα ποτάμια εμφανίζουν μακροχρόνια μείωση της παροχής τους. Τα πρότυπα βροχοπτώσεων και οι ρυθμοί εξάτμισης αλλάζουν λόγω της κλιματικής αλλαγής, μεταβάλλοντας τις υδρολογικές συνθήκες στις λεκάνες απορροής.
Το αποτέλεσμα: μικρότερο «πλεόνασμα» γλυκού νερού στη Μαύρη Θάλασσα και κατά συνέπεια μικρότερη εκροή προς το Αιγαίο. Ταυτόχρονα, η διαφορά στάθμης μεταξύ των δύο θαλασσών μειώνεται. Αυτή η διαφορά είναι η φυσική δύναμη που ωθεί τα νερά προς τα νότια. Όσο αποδυναμώνεται η διαφορά, τόσο αποδυναμώνεται και η ανταλλαγή.
Συναλλαγές στη Μεσόγειο και τα σημάδια στο Αιγαίο
Η Ανατολική Μεσόγειος αντιμετωπίζει ευρύτερες περιβαλλοντικές αλλαγές. Η θερμοκρασία των θαλασσών ανεβαίνει, η στάθμη των υδάτων αυξάνεται, και τα φυσικά ισοζύγια μετατοπίζονται. Σημαντικό στοιχείο: το Αιγαίο ανεβαίνει ταχύτερα από τη Μαύρη Θάλασσα. Αυτό ενισχύει ακόμη περισσότερο τη μείωση της διαφοράς στάθμης.
Στο Βόρειο Αιγαίο, τα σημάδια της εξέλιξης έχουν γίνει ήδη ορατά. Τα νερά παρουσιάζουν αυξημένη αλατότητα, ενώ το χαρακτηριστικό επιφανειακό στρώμα χαμηλής αλατότητας εξασθενεί. Υπάρχουν ενδείξεις ότι μειώνεται και η θαλάσσια παραγωγικότητα της περιοχής, σημάδι ότι η μεταβολή αρχίζει να αφήνει το δικό της αποτύπωμα στο οικοσύστημα.
