Οι τιμές του πετρελαίου εκτοξεύθηκαν πάνω από 100 δολάρια το βαρέλι για πρώτη φορά σε τέσσερα χρόνια. Η απότομη άνοδος προκάλεσε πανικό στις χρηματιστηριακές αγορές της Ασίας, με τους δείκτες της Νότιας Κορέας και Ιαπωνίας να κατρακυλούν. Το ενεργειακό σοκ θέτει σε κίνδυνο την παγκόσμια οικονομική σταθερότητα.
Η εκτίναξη των τιμών και οι αγορές σε ελεύθερη πτώση
Το West Texas Intermediate διαπραγματεύθηκε στα 106,80 δολάρια ανά βαρέλι, με άνοδο 17,4% σε μία συνεδρίαση. Το Brent Crude ανέβηκε κατά 15,65% και έφτασε τα 107,20 δολάρια. Τα επίπεδα αυτά δεν είχαν δει το φως για τέσσερα χρόνια, εδώ και τότε που η Ρωσία εισέβαλε στην Ουκρανία το 2022.
Η αντίδραση των αγορών ήταν άμεση και βίαιη. Ο δείκτης Kospi της Νότιας Κορέας υποχώρησε κατά 6,7%. Στο Τόκιο, ο Nikkei 225 έπεσε περίπου 5,8%, αφού είχε χτυπήσει χαμηλότερα κατά 6% νωρίτερα στη συνεδρίαση. Τα χρηματιστήρια της Ασίας ανταγωνίζονταν ποια θα χτυπούσε πιο κάτω.
Πέντε ρήγματα που απειλούν την παγκόσμια οικονομία
Το ενεργειακό σοκ δεν είναι απλώς ένα πρόβλημα τιμών. Είναι ένας σεισμός που απειλεί να ρανίσει χρέος, ανάπτυξη και πληθωρισμό ταυτόχρονα. Το πρώτο ρήγμα υπάρχει ήδη: περίπου ένα πέμπτο της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου περνά από τη Μέση Ανατολή, και η διατάραξη της προσφοράς πανικοβάλει τις αγορές.
Το δεύτερο ρήγμα αφορά τον πληθωρισμό. Οι κεντρικές τράπεζες πίστευαν ότι είχαν νικήσει την πληθωριστική σπείρα. Όμως όταν η ενέργεια ακριβαίνει απότομα, το κόστος διαχέεται γρήγορα σε μεταφορές, τρόφιμα και βιομηχανική παραγωγή.
Το τρίτο και τέταρτο ρήγμα είναι άμεσα συνδεδεμένα. Αν ο πληθωρισμός ανακάμψει, οι κεντρικές τράπεζες δεν θα μπορέσουν να μειώσουν τα επιτόκια. Ταυτόχρονα, οι αγορές ομολόγων θα απαιτούν υψηλότερες αποδόσεις. Σε έναν κόσμο με ιστορικά υψηλό δημόσιο και ιδιωτικό χρέος, αυτό λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής κινδύνου.
Το πέμπτο ρήγμα είναι η γεωοικονομία. Οι αλυσίδες εφοδιασμού ήδη τρεμοσκοπούν από την πανδημία και τον πόλεμο στην Ουκρανία. Ένα παρατεταμένο ενεργειακό σοκ θα επιταχύνει την αναδιάταξη του παγκόσμιου εμπορίου.
Η θέση του Λευκού Οίκου και το μήνυμα σταθερότητας
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ χαρακτήρισε την αύξηση «μικρό τίμημα» για την αντιμετώπιση της πυρηνικής απειλής του Ιράν. Ο Λευκός Οίκος υποστηρίζει ότι η άνοδος είναι προσωρινή και θα υποχωρήσει όταν ολοκληρωθεί η κρίση. Το μήνυμα προς τις αγορές είναι ότι η γεωπολιτική σταθερότητα είναι το μεγαλύτερο κέρδος από το βραχυχρόνιο ενεργειακό κόστος.
Ωστόσο, οι αγορές δεν πείθονται εύκολα. Η ιστορία δείχνει ότι τα ενεργειακά σοκ αφήνουν σημάδια. Η σημερινή κρίση θα ξετυλίξει πόσο ανθεκτική είναι πραγματικά η παγκόσμια οικονομία μετά από μια δεκαετία αλλεπάλληλων κραδασμών.
