Η κυβέρνηση επαναφέρει το πλαφόν στα περιθώρια κέρδους για καύσιμα και βασικά τρόφιμα, επιχειρώντας να ανακόψει νέο κύμα ανατιμήσεων. Το μέτρο ισχύει από τώρα έως τις 30 Ιουνίου 2026, με αυστηρούς ελέγχους και πρόστιμα που μπορούν να φτάσουν τα 5 εκατ. ευρώ.
Πώς δουλεύει το πλαφόν στα καύσιμα και τρόφιμα
Στα καύσιμα, οι εταιρείες εμπορίας πετρελαιοειδών δεν μπορούν να επιβάλλουν κέρδος μεγαλύτερο των 5 λεπτών ανά λίτρο σε σχέση με την τιμή προμήθειας από τα διυλιστήρια. Τα πρατήρια λιανικής, από την πλευρά τους, δεν υπερβαίνουν τα 12 λεπτά ανά λίτρο στην τιμή πώλησης προς τον καταναλωτή.
Για τα νησιά υπάρχει ειδική διάταξη που επιτρέπει επιπλέον κόστος μεταφοράς. Η ρύθμιση ενεργοποιήθηκε άμεσα μέσω πράξης νομοθετικού περιεχομένου χωρίς χρονική καθυστέρηση.
Στα σούπερ μάρκετ το πλαφόν ελέγχει το μικτό περιθώριο κέρδους ανά κωδικό προϊόντος, με αναφορά στα επίπεδα του 2025. Η λίστα περιλαμβάνει ρύζι, ψωμί, μακαρόνια, κρέατα, γάλα, γιαούρτι, φέτα, αυγά, ελαιόλαδο, κατεψυγμένα λαχανικά, βρεφικά γάλατα, καφές, χαρτικά, απορρυπαντικά, πάνες και τροφές κατοικίδιων.
Η αγορά αμφισβητεί την αποτελεσματικότητα του μέτρου
Οι φορείς της αγοράς εκφράζουν ισχυρές αντιδράσεις κατά του πλαφόν. Τονίζουν ότι το μικτό περιθώριο κέρδους διαμορφώνει μόλις το 10% της τελικής τιμής στα καύσιμα, επομένως το μέτρο δεν επηρεάζει σημαντικά τις τιμές στα πρατήρια.
Αντίθετα, σημειώνουν ότι περίπου 60% της τελικής τιμής προέρχεται από τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης (ΕΦΚ), τον ΦΠΑ και άλλα τέλη. Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Πρατηριούχων επικρίνει την κυβέρνηση ότι αντί να μειώσει φόρους, επιλέγει να τιμωρήσει τους πρατηριούχους που συγκρατούν τις τιμές.
Στελέχη της βιομηχανίας δηλώνουν στέλνουν μήνυμα σταθερότητας: το πλαφόν δεν μπορεί να σταματήσει ανατίμηση αν οι τιμές πρώτων υλών αυξηθούν. Επισημαίνουν ότι «οι τιμές καθορίζονται από τις πρώτες ύλες και τις διεθνείς εξελίξεις, όχι από τα κυβερνητικά πλαφόν».
Η εμπειρία του 2022 και τα μαθήματα
Το 2022, η κυβέρνηση εφάρμοσε πλαφόν με αναφορά σε περιθώρια κέρδους προ-κρίσης (Δεκέμβριος 2021). Τώρα η προσέγγιση είναι διαφορετική και πιο συγκεκριμένη, με ακριβείς αριθμούς σε λεπτά ανά λίτρο.
Ωστόσο, η προηγούμενη εμπειρία αποδείχθηκε αναποτελεσματική. Σύμφωνα με τα στοιχεία, η προηγούμενη παρέμβαση δημιούργησε στρεβλώσεις και αύξησε τη νοθεία στα καύσιμα. Ομοίως, κατά τον πόλεμο στην Ουκρανία, αντίστοιχα μέτρα δεν απέτρεψαν ανατιμήσεις.
Η αγορά προτείνει εναλλακτικά μέτρα: μείωση ΕΦΚ και ΦΠΑ, και επανεξέταση του πλαφόν σε διάστημα δύο εβδομάδων. Παρά τις ανησυχίες, στελέχη του κλάδου εκτιμούν ότι αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει πρόθεση για ανεξέλεγκτες αυξήσεις στις τιμές.
