Η κυβέρνηση επέβαλε πλαφόν στα περιθώρια κέρδους των καυσίμων και προϊόντων πρώτης ανάγκης για τρεις μήνες. Το μέτρο έρχεται 12 μέρες μετά την έναρξη του πολέμου στη Μέση Ανατολή που προκάλεσε νέο κύμα ακρίβειας στην αγορά. Οι βενζινοπώλες και οι εμπορικές εταιρείες δεν θα μπορούν να ξεπεράσουν τα 17 λεπτά το λίτρο περιθώριο κέρδους.
Τι ακριβώς είναι το πλαφόν στα καύσιμα
Το νέο πλαφόν αποσκοπεί να αντιμετωπίσει φαινόμενα αισχροκέρδειας στον κλάδο. Οι βενζινοπώλες και οι εταιρείες εμπορίας καυσίμων δεν θα μπορούν πλέον να αυξάνουν τα περιθώρια κέρδους τους ανεξέλεγκτα. Εφαρμόζεται για τρεις μήνες συνολικά και ισχύει και για ορισμένα προϊόντα πρώτης ανάγκης στα ράφια των σουπερμάρκετ.
Η αλυσίδα διανομής θα εξαντλεί το πλαφόν στο ανώτατο επίπεδο, αφήνοντας ελάχιστα περιθώρια για ανταγωνισμό. Όλα εξαρτώνται από τις διακυμάνσεις της διεθνούς τιμής του αργού, η οποία αυξάνεται και πέφτει ανάλογα με τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.
Μεγάλο μέρος του προβλήματος κρύβεται πίσω από τη συμπεριφορά των βενζινοπωλών. Από την πρώτη μέρα του πολέμου το Σάββατο, σχεδόν όλοι έσπευσαν να αυξήσουν τις τιμές της βενζίνης στα 1,80 ευρώ και πάνω. Στοκάρισαν προϊόντα και δεν περίμεναν νέες παραλαβές, επωφελήθηκαν από τη γενική αναμπουμπούλα.
Γιατί η κυβέρνηση άργησε 12 μέρες
Το πλαφόν δεν λύνει το πρόβλημα ριζικά. Η πηγή των αυξήσεων είναι η διεθνής τιμή του αργού, η οποία διαμορφώνεται σε παγκόσμιο επίπεδο. Δύο παράγοντες κρατούν αυτή την τιμή αστάθμητη: οι στρατιωτικές ενέργειες στη Μέση Ανατολή και οι αμφίθυμες δηλώσεις του αμερικανού προέδρου.
Ο Ντόναλντ Τραμπ ανεβάζει εναλλάξ δηλώσεις για τέλος του πολέμου και για συνέχισή του. Κάθε αναρτησή του προκαλεί κατακόρυφες διακυμάνσεις στις τιμές του πετρελαίου και των χρηματιστηρίων. Η ανακοίνωση για τέλος της σύγκρουσης έσπρωχνε τις τιμές κάτω, η ανακοίνωση για συνέχιση τις ανέσπρωχνε πάνω.
Την περασμένη Δευτέρα, η διεθνής τιμή του αργού άγγιξε τα 120 δολάρια το βαρέλι για λίγες ώρες. Ανεξάρτητα αν τα ελληνικά διυλιστήρια αγόρασαν σε αυτές τις τιμές και πότε τα φορτία θα έφθαναν στη χώρα, οι περισσότεροι βενζινοπώλες αύξησαν αμέσως τις τιμές. Αυτή η συμπεριφορά αποδεικνύει ότι η κυβέρνηση δεν έπρεπε να περιμένει 12 μέρες για να αντιδράσει.
Οι παγκόσμιες επιπτώσεις του πολέμου
Το πόλεμο στη Μέση Ανατολή απειλεί όχι μόνο τις αγορές πετρελαίου αλλά και τις παγκόσμιες τιμές των τροφίμων. Ο κρίσιμος θαλάσσιος διάδρομος των Στενών του Ορμούζ είναι βασική αρτηρία για τα λιπάσματα που στηρίζουν τη γεωργική παραγωγή παγκοσμίως.
Χώρες του Κόλπου όπως το Κατάρ, η Σαουδική Αραβία και το Ομάν είναι σημαντικοί εξαγωγείς ουρίας και φωσφορικών λιπασμάτων. Μεγάλο μέρος αυτών διέρχεται από το Ορμούζ. Παρατεταμένη διαταραχή στις μεταφορές θα μπορούσε να αυξήσει το κόστος παραγωγής για τους αγρότες και να ανεβάσει τις τιμές τροφίμων για τους καταναλωτές.
Η Υποσαχάρια Αφρική είναι η πιο ευάλωτη περιοχή. Εξαρτάται σχεδόν ολοκληρωτικά από εισαγόμενα λιπάσματα και τα νοικοκυριά δαπανούν μεγάλο μέρος του εισοδήματος για τρόφιμα. Μια έλλειψη λιπασμάτων θα οδηγούσε σε χαμηλότερες αποδόσεις καλλιεργειών και περαιτέρω αύξηση των τιμών.
