Η κυβέρνηση Μητσοτάκη ανακοίνωσε έκτακτα κυβερνητικά μέτρα ανατιμήσεις για την αντιμετώπιση της νέας πληθωριστικής πίεσης από τον πόλεμο στον Περσικό Κόλπο. Το πλαφόν στο περιθώριο κέρδους επιστρέφει σε καύσιμα και 61 κωδικούς προϊόντων, ισχύοντας έως τις 30 Ιουνίου.
Ποια προϊόντα καλύπτει το πλαφόν
Το μέτρο περιορίζει το μικτό περιθώριο κέρδους στις εταιρείες εμπορίας πετρελαιοειδών και στα πρατήρια βενζίνης. Οι εταιρείες διύλισης εξαιρούνται από τον περιορισμό. Παράλληλα, 61 κωδικοί τροφίμων και αγαθών ευρείας κατανάλωσης μπαίνουν στο καθεστώς ελέγχου. Η ρύθμιση στοχεύει στην καταπολέμηση της αισχροκέρδειας σε περίοδο κρίσης.
Το μέτρο δεν είναι νέο. Εφαρμόστηκε πρώτη φορά κατά την πανδημία σε υγειονομικά αγαθά. Επανήλθε το 2022 με την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία και ίσχυσε με ανανεώσεις έως τις 30 Ιουνίου 2025. Τώρα επιστρέφει σε διευρυμένη μορφή για τέταρτη φορά.
Τι λένε οι ειδικοί για την αποτελεσματικότητα
Τρεις ειδικοί αξιολόγησαν τα μέτρα με επιφυλακτικό τόνο. Ο Σπύρος Λαπατσιώρας, καθηγητής πολιτικής οικονομίας στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, ο οικονομολόγος Δημήτρης Λιάκος και ο Σταμάτης Βαρδαρός από το ΙΜΕ-ΓΣΕΒΕΕ συμφώνησαν σε ένα σημείο. Το πλαφόν στο περιθώριο κέρδους από μόνο του δεν αρκεί για να συγκρατήσει ούτε την ακρίβεια ούτε τον πληθωρισμό.
Ο Λαπατσιώρας προειδοποίησε ότι ακόμα και αν ο πόλεμος στο Ιράν σταματούσε αύριο, οι επιπτώσεις θα διαρκέσουν. Η ανοιχτή σύγκρουση στον Περσικό Κόλπο δημιουργεί αβεβαιότητα στις τιμές πετρελαίου, φυσικού αερίου και άλλων αγαθών. Η έκταση των οικονομικών επιπτώσεων παραμένει άγνωστη.
Πόσο ακρίβυναν τα προϊόντα με πλαφόν
Η προηγούμενη περίοδος εφαρμογής του μέτρου αποκαλύπτει την πρόκληση. Από τον Φεβρουάριο 2022 έως τον Ιούνιο 2025, τα τρόφιμα ακρίβυναν σωρευτικά τουλάχιστον 35%. Τα ενεργειακά αγαθά για στέγαση ανέβηκαν μεσοσταθμικά πάνω από 45%, παρά τη μερική αποκλιμάκωση μετά το 2022. Το πετρέλαιο κίνησης ακρίβυνε 30% και η βενζίνη 20%.
Οι ανατιμήσεις στα καύσιμα είναι ήδη τσουχτερές και οι πληθωριστικές πιέσεις φουντώνουν εκ νέου. Το ερώτημα που θέτουν αναλυτές είναι αν χωρίς το πλαφόν η κατάσταση θα ήταν χειρότερη. Η απάντηση θα δοθεί τους επόμενους μήνες, καθώς η κρίση στον Περσικό εξελίσσεται.
