Ο καιρός την 25η Μαρτίου 1821 δεν ήταν απλά το σκηνικό της Επανάστασης. Ήταν μέρος του αγώνα. Ο μετεωρολόγος Θοδωρής Κολυδάς ανέλυσε ιστορικές πηγές και σύγχρονα μοντέλα για να αποκαλύψει τις ακριβείς συνθήκες εκείνων των ημερών.
Απομνημονεύματα και ευρωπαϊκά αρχεία
Ο Κολυδάς βασίστηκε σε απομνημονεύματα αγωνιστών, ημερολόγια και επιστολές. Ο Ιωάννης Φιλήμων αναφέρει βροχερό καιρό στην Πελοπόννησο πριν την εξέγερση, που καθυστέρησε τη μεταφορά σωμάτων. Ο Φωτάκος, υπασπιστής του Κολοκοτρώνη, περιγράφει συννεφιά και υγρασία στις μετακινήσεις προς την Αρκαδία.
Η Οθωμανική Αυτοκρατορία δεν διατηρούσε μετεωρολογικά αρχεία στην Ελλάδα. Τα πιο αξιόπιστα στοιχεία προέρχονται από ιταλικά λιμάνια όπως η Τεργέστη και η Βενετία, ναυτικά ημερολόγια πλοίων και στρατιωτικά αρχεία της Κέρκυρας υπό βρετανική διοίκηση.
Ο υπολοχαγός Mathew Miller κατέγραψε θερμοκρασίες, πιέσεις και ανέμους στην Κέρκυρα το 1823, δίνοντας εικόνα της ατμόσφαιρας εκείνης της εποχής.
Μεταβατικός ανοιξιάτικος καιρός
Τα δεδομένα της reanalysis του NOAA δείχνουν χαμηλή πίεση πάνω από την Ελλάδα στις 24 και 25 Μαρτίου 1821. Επικρατούσαν νοτιοδυτικοί άνεμοι, νεφώσεις και βροχές κυρίως στο Ιόνιο και τη δυτική χώρα. Στην Πελοπόννησο ο καιρός ήταν νεφελώδης αλλά ήπιος. Δεν καταγράφηκαν χιονοπτώσεις ή έντονο ψύχος.
Η reanalysis συνδυάζει παλαιές παρατηρήσεις με αριθμητικά μοντέλα. Επιτρέπει στους επιστήμονες να εκτιμήσουν την ατμοσφαιρική κατάσταση ακόμα και χωρίς οργανωμένο δίκτυο σταθμών.
Σύμμαχος και αντίπαλος
Για τους αγωνιστές ο καιρός καθόριζε τις μετακινήσεις. Οι βροχές δυσκόλευαν τα στρατεύματα, αλλά βοηθούσαν τους κλέφτες και τους αρματωλούς που ήξεραν τα περάσματα. Στα νησιά, οι άνεμοι έκριναν ναυτικές επιχειρήσεις και αιφνιδιασμούς.
Η άνοιξη του 1821 έφερε ήλιο και καθαρό ουρανό τη μία μέρα, λάσπες και κρύο την άλλη. Ο καιρός δεν ήταν το φόντο των γεγονότων. Ήταν μέρος της Ιστορίας.
