Ο πόλεμος στο Ιράν εξελίσσεται σε νέα ενεργειακή κρίση για την Ευρώπη. Το κλείσιμο του Πορθμού του Ορμούζ έκοψε το 20% της παγκόσμιας προσφοράς φυσικού αερίου. Οι τιμές εκτοξεύονται και οι ευρωπαϊκές οικονομίες δοκιμάζονται για δεύτερη φορά σε τέσσερα χρόνια.
Κλειστός ο Πορθμός του Ορμούζ
Το Ιράν έκλεισε πλήρως τον Πορθμό του Ορμούζ τον Φεβρουάριο, αποκόπτοντας την κύρια αρτηρία μεταφοράς φυσικού αερίου προς τη Δύση. Η στρατηγική αυτή κίνηση δημιούργησε άμεση έλλειψη στην ευρωπαϊκή αγορά. Το 20% της παγκόσμιας προσφοράς διερχόταν από τον θαλάσσιο αυτόν διάδρομο πριν από τη σύγκρουση.
Η Τεχεράνη πήγε ένα βήμα παραπέρα την περασμένη εβδομάδα. Η επίθεση αντιποίνων στο εργοστάσιο Ρας Ραφάν του Κατάρ έπληξε μια από τις μεγαλύτερες μονάδες υγροποιημένου φυσικού αερίου παγκοσμίως. Η εγκατάσταση παρείχε το ένα πέμπτο των προμηθειών της χώρας. Οι Ευρωπαίοι ηγέτες έσπευσαν να εξασφαλίσουν εναλλακτικές πηγές από την Αλγερία.
Η ευρωπαϊκή οικονομία στο κόκκινο
Οι τιμές του φυσικού αερίου στην Ευρώπη αυξήθηκαν απότομα τις τελευταίες εβδομάδες. Παραμένουν χαμηλότερες από τα επίπεδα του 2022, όταν η Ρωσία εισέβαλε στην Ουκρανία. Ωστόσο, η οικονομία σήμερα είναι πολύ πιο αδύναμη. Χώρες όπως η Γαλλία αντιμετωπίζουν ευθραυστότητα στα δημόσια οικονομικά ακόμη και πριν από την κρίση.
Τα αποθέματα φυσικού αερίου της ΕΕ εξαντλήθηκαν από έναν βαρύ χειμώνα. Η πολιτική διατήρησης υψηλών αποθεμάτων χαλάρωσε σε σχέση με το 2022. Το κόστος για ακριβότερες εισαγωγές ενέργειας ανέρχεται ήδη σε 6 δισεκατομμύρια ευρώ. Κάθε εβδομάδα που διαρκεί η σύγκρουση με το Ιράν προσθέτει νέες επιβαρύνσεις.
Ο πληθωρισμός επιστρέφει και οι αποδόσεις των κρατικών ομολόγων ανεβαίνουν στην Ευρώπη και τη Βρετανία. Οι κεντρικές τράπεζες αναμένεται να σταματήσουν τις μειώσεις επιτοκίων. Οι τιμές στις αγορές μετοχών πιέζονται ενώ οι καταναλωτές βλέπουν τους λογαριασμούς να εκτινάσσονται.
Στροφή στη βιομηχανική αυτονομία
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προωθεί την Πράξη Βιομηχανικού Επιταχυντή για να μειώσει την εξάρτηση από τρίτες χώρες. Το σχέδιο συνδέει δημόσια χρηματοδότηση με ευρωπαϊκή παραγωγή σε στρατηγικούς τομείς. Η ενέργεια, οι μεταφορές και η τεχνολογία βρίσκονται στο επίκεντρο.
Η πανδημία και οι διαδοχικές ενεργειακές κρίσεις ανέδειξαν τις επικίνδυνες εξαρτήσεις της Ευρώπης. Το «Made in Europe» επανέρχεται ως στρατηγική ανάγκη και όχι απλά ως σύνθημα. Η Γαλλία προωθεί πιο προστατευτική προσέγγιση ενώ η Γερμανία επιμένει στην ανοιχτή αγορά. Το ζήτημα είναι αν η ΕΕ μπορεί να επαναβιομηχανιστεί γρήγορα, όταν οι κρίσεις πιέζουν και τα συμφέροντα διίστανται.
