Το Ιράν επιβάλλει νέο καθεστώς ελέγχου στα Στενά του Ορμούζ. Πλοία πληρώνουν έως 2 εκατομμύρια δολάρια για ασφαλές πέρασμα από την κρίσιμη ενεργειακή αρτηρία. Η Τεχεράνη θέλει να θεσμοθετήσει μόνιμο μηχανισμό διοδίων στο στρατηγικό πέρασμα.
Νέος μηχανισμός ελέγχου με κωδικούς και άδειες
Η Τεχεράνη δημιούργησε σύστημα ελέγχου για κάθε πλοίο που θέλει να περάσει από τα Στενά του Ορμούζ. Η διαδικασία ξεκινά με επαφές μέσω πρεσβειών και χορήγηση ειδικού κωδικού στο σκάφος. Το πλήρωμα μεταδίδει τον κωδικό όταν πλησιάζει στο πέρασμα.
Οι ιρανικές αρχές ελέγχουν έγγραφα, προορισμό φορτίου και εθνικότητα πληρώματος πριν επιτρέψουν τη διέλευση. Πλοία που συνδέονται με ΗΠΑ ή Ισραήλ απορρίπτονται. Ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί δήλωσε ότι μετά τον πόλεμο το Ιράν θα εγκαθιδρύσει νέες ρυθμίσεις ασφαλούς διέλευσης.
Το Ορμούζ δεν λειτουργεί πια ως ανοικτή διεθνής θαλάσσια λεωφόρος. Η Τεχεράνη το αντιμετωπίζει ως πέρασμα υπό ιρανική κυριαρχία και επιτήρηση. Μόνο «μη εχθρικά» πλοία μπορούν να περνούν σε συντονισμό με τις αρμόδιες αρχές της χώρας.
Τα διόδια των 2 εκατομμυρίων δολαρίων
Στελέχη της ναυτιλιακής αγοράς αναφέρουν ότι ορισμένα πλοία πλήρωσαν έως 2 εκατομμύρια δολάρια για ασφαλές πέρασμα. Ιρανός βουλευτής μίλησε δημόσια για «νέο καθεστώς» στο οποίο κάθε πλοίο που περνά από τα Στενά του Ορμούζ πληρώνει αντίστοιχο τίμημα.
Η οικονομική διάσταση του νέου συστήματος είναι εντυπωσιακή. Δεν πρόκειται απλώς για εργαλείο πίεσης αλλά για μηχανισμό προσόδων. Στην Τεχεράνη φωνές συγκρίνουν ήδη το Ορμούζ με τη Διώρυγα του Σουέζ.
Το καθεστώς υποστηρίζει ότι το Ιράν μέχρι σήμερα ήταν υπερβολικά επιεικές. Δεν διεκδικούσε το οικονομικό όφελος που του αναλογεί από το στρατηγικό γεωγραφικό πλεονέκτημά του. Η συζήτηση δείχνει ότι η Τεχεράνη θέλει να μετατρέψει τη γεωγραφία της σε μόνιμο εργαλείο ισχύος και εσόδων.
Γιατί το Ιράν ελέγχει την κατάσταση
Τα Στενά του Ορμούζ έχουν πλάτος 21 έως 24 ναυτικά μίλια στο στενότερο σημείο. Οι πραγματικές λωρίδες ναυσιπλοΐας είναι ακόμη πιο στενές. Η γεωγραφία δίνει στο Ιράν τεράστιο πλεονέκτημα.
Το καθεστώς χρησιμοποιεί ασύμμετρα μέσα που καθιστούν δύσκολη οποιαδήποτε στρατιωτική απάντηση. Η Τεχεράνη ελέγχει το 40% της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου που περνά από το πέρασμα. Κάθε προσπάθεια εκτόνωσης της κρίσης με στρατιωτικά μέσα συναντά σοβαρά εμπόδια.
Η παρούσα κατάσταση δεν είναι προσωρινό πολεμικό επεισόδιο. Το Ιράν βλέπει ευκαιρία να επιβάλει νέα τάξη πραγμάτων στα Στενά του Ορμούζ. Η Τεχεράνη διαμηνύει ότι ασκεί κυριαρχία στο πέρασμα, ακόμη κι αν άλλοι το θεωρούν διεθνή ύδατα.
