Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για την παγκόσμια οικονομία. Ο πόλεμος στο Ιράν προκαλεί «παγκόσμιο αλλά ασύμμετρο σοκ» που ανατρέπει ζωές και επιδεινώνει τις προοπτικές χωρών που μόλις ανέκαμπταν από προηγούμενες κρίσεις. Η νέα έκθεση του οργανισμού προειδοποιεί: όλοι οι δρόμοι οδηγούν σε υψηλότερες τιμές και βραδύτερη ανάπτυξη.
Ποιες χώρες πλήττονται περισσότερο
Το ΔΝΤ εντοπίζει τρία κύρια κανάλια μετάδοσης της κρίσης: τιμές ενέργειας, αλυσίδες εφοδιασμού και χρηματοπιστωτικές αγορές. Οι εισαγωγείς ενέργειας επωμίζονται το μεγαλύτερο βάρος από τους εξαγωγείς. Οι φτωχότερες χώρες πλήττονται περισσότερο από τις πλουσιότερες. Χώρες με πενιχρά αποθέματα βρίσκονται σε χειρότερη θέση από εκείνες με άφθονα αποθέματα.
Το 25% έως 30% του παγκόσμιου πετρελαίου και το 20% του υγροποιημένου φυσικού αερίου διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ. Οι μεγάλοι εισαγωγείς στην Ασία και την Ευρώπη επωμίζονται το κύριο βάρος του υψηλότερου κόστους καυσίμων. Οικονομίες στην Αφρική και την Ασία δυσκολεύονται να εξασφαλίσουν προμήθειες, ακόμη και σε αυξημένες τιμές.
Εκτίναξη σε πετρέλαιο και τρόφιμα
Το Brent σημείωσε άνοδο προς τα 115 δολάρια το βαρέλι τη Δευτέρα, σε τροχιά για τη μεγαλύτερη μηνιαία αύξηση που έχει καταγραφεί. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ επανέλαβε τις απειλές του να καταστρέψει τις ενεργειακές υποδομές του Ιράν. Η επίθεση ΗΠΑ και Ισραήλ στο Ιράν ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου.
Οι τιμές τροφίμων και λιπασμάτων εκτοξεύονται σε περιοχές από τη Μέση Ανατολή έως τη Λατινική Αμερική. Το ένα τρίτο των παγκόσμιων αποστολών λιπασμάτων διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ. Η διακοπή στις προμήθειες έρχεται την περίοδο σποράς στο βόρειο ημισφαίριο, απειλώντας τις συγκομιδές.
Οι χώρες χαμηλού εισοδήματος αντιμετωπίζουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο επισιτιστικής ανασφάλειας. Τα τρόφιμα αντιστοιχούν στο 36% των δαπανών τους, έναντι 20% στις αναδυόμενες οικονομίες και 9% στις ανεπτυγμένες. Κάθε άνοδος στις τιμές γίνεται κοινωνικοπολιτικό πρόβλημα όπου οι δημοσιονομικοί πόροι είναι περιορισμένοι.
Η Ευρώπη αντιμέτωπη με νέα ενεργειακή κρίση
Το σοκ στην Ευρώπη αναβιώνει την κρίση φυσικού αερίου του 2021-22. Η Ιταλία και το Ηνωμένο Βασίλειο είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένες λόγω της εξάρτησής τους από το φυσικό αέριο. Η Γαλλία και η Ισπανία προστατεύονται περισσότερο χάρη στη χρήση πυρηνικής και ανανεώσιμης ενέργειας.
Το ΔΝΤ προβλέπει ότι μια σύντομη σύγκρουση θα εκτοξεύσει προσωρινά τις τιμές ενέργειας. Μια μακροπρόθεσμη θα διατηρήσει την ενέργεια ακριβή και θα πιέσει τις χώρες που βασίζονται στις εισαγωγές. Το πιθανότερο σενάριο είναι μια παρατεταμένη περίοδος αβεβαιότητας με επίμονο πληθωρισμό και αυξημένο γεωπολιτικό κίνδυνο. Ο οργανισμός θα δημοσιεύσει αναλυτική έκθεση για τις προοπτικές της παγκόσμιας οικονομίας τον επόμενο μήνα.
