Ομοσπονδιακός δικαστής στην Ουάσινγκτον μπλόκαρε το εκτελεστικό διάταγμα του Ντόναλντ Τραμπ που διέκοπτε τη χρηματοδότηση των δημόσιων δικτύων NPR και PBS. Ο Ράντολφ Μος έκρινε την απόφαση παράνομη, επειδή παραβιάζει την Πρώτη Τροπολογία του αμερικανικού Συντάγματος για την ελευθερία του Τύπου.
Το διάταγμα και η ψηφοφορία στο Κογκρέσο
Την 1η Μαΐου 2025, ο Τραμπ υπέγραψε διάταγμα με το οποίο σταμάτησε την ομοσπονδιακή χρηματοδότηση του NPR και του PBS. Ο Λευκός Οίκος κατηγορούσε τα δύο μέσα ότι μεταδίδουν «προπαγάνδα της ριζοσπαστικής αριστεράς με χρήματα των φορολογουμένων». Τον Ιούλιο του 2025, το Κογκρέσο ψήφισε την κατάργηση της χρηματοδότησης ύψους 1,1 δισ. δολαρίων προς τον οργανισμό Corporation for Public Broadcasting.
Τα δύο δίκτυα προσέφυγαν στη δικαιοσύνη αμέσως μετά το διάταγμα. Το NPR ακούν εβδομαδιαίως πάνω από 40 εκατομμύρια Αμερικανοί, ενώ το PBS παρακολουθούν μηνιαίως 36 εκατομμύρια τηλεθεατές. Τα νούμερα αυτά καθιστούν τα δύο δίκτυα βασικές πηγές ενημέρωσης για δεκάδες εκατομμύρια πολίτες.
Η απόφαση του δικαστή Μος
Ο ομοσπονδιακός δικαστής επισήμανε ότι η κυβέρνηση μπορεί να επιλέγει τι χρηματοδοτεί. Δεν μπορεί όμως να τιμωρεί μέσα ενημέρωσης κόβοντας χρήματα λόγω των απόψεών τους. «Η Πρώτη Τροπολογία χαράσσει μια γραμμή που η κυβέρνηση δεν μπορεί να περάσει», έγραψε στην απόφασή του. Η εξουσία του κράτους δεν επιτρέπεται να χρησιμοποιείται για να τιμωρείται ή να φιμώνεται η έκφραση απόψεων.
Ο Μος διευκρίνισε ότι το μήνυμα του Τραμπ ήταν σαφές: τα δίκτυα δεν δικαιούνται χρηματοδότηση επειδή ο πρόεδρος δεν ενέκρινε την κάλυψη που έκαναν. Τα θεωρούσε υπερβολικά «προσκείμενα στην αριστερά». Αυτό όμως συνιστά διάκριση λόγω ιδεολογίας, κάτι που απαγορεύει το Σύνταγμα.
Αντιδράσεις από Λευκό Οίκο και δίκτυα
Η αναπληρώτρια εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Άμπιγκεϊλ Τζάκσον, χαρακτήρισε την απόφαση «γελοία». Κατηγόρησε τον Μος ότι είναι «ακτιβιστής δικαστής» που προσπαθεί να υπονομεύσει τον νόμο. Επέμεινε ότι το NPR και το PBS δεν έχουν δικαίωμα σε δημόσια κεφάλαια, αφού το Κογκρέσο ψήφισε την κατάργηση της χρηματοδότησης.
Αντίθετα, η Κάθριν Μάχερ, εκτελεστική πρόεδρος του NPR, χαιρέτισε τη νίκη. Τόνισε ότι η απόφαση επαναβεβαιώνει τα δικαιώματα του ελεύθερου και ανεξάρτητου Τύπου. «Τα δημόσια μέσα υπάρχουν για να υπηρετούν το δημόσιο συμφέρον, όχι κάποιο πολιτικό πρόγραμμα ή εκλεγμένο αξιωματούχο», δήλωσε. Εκπρόσωπος του PBS συμφώνησε, λέγοντας πως το διάταγμα ήταν «εγχειριδιακή περίπτωση διάκρισης εξαιτίας απόψεων».
Η κλιμάκωση με τα μέσα ενημέρωσης
Η κίνηση κατά του NPR και του PBS εντάσσεται σε ευρύτερη αντιπαράθεση του Τραμπ με τα μέσα ενημέρωσης. Από την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο τον Ιανουάριο του 2025, έχει κλιμακώσει τις επιθέσεις κατά δημοσιογράφων και μέσων που κρίνει εχθρικά. Η δικαστική απόφαση του Μος αναμένεται να προσβληθεί από την κυβέρνηση, οδηγώντας τη διαμάχη σε ανώτερα δικαστήρια.
