Ιταλοί ερευνητές εντόπισαν μικρές οπές στα τείχη της Πομπηίας που μπορεί να προήλθαν από πολύβολο, το πρώτο αυτόματο όπλο της αρχαιότητας. Τα χαραγμένα σημάδια βρίσκονται στο βόρειο τείχος κοντά στις πύλες προς το Βεζούβιο. Η ανακάλυψη δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Nexus Network Journal.
Το αυτόματο όπλο του 3ου αιώνα π.Χ.
Ο πολύβολος ήταν αυτόματη βαλλίστρα που εκτόξευε πολλαπλά βέλη χωρίς επαναγέμιση. Τον εφηύρε ο Διονύσιος ο Αλεξανδρέας, Έλληνας μηχανικός στο οπλοστάσιο της Ρόδου τον 3ο αιώνα π.Χ. Το όπλο λειτουργούσε με μηχανισμό στρέψης και δεσμίδες από στριφτούς τένοντες.
Ο Φίλων ο Βυζάντιος περιέγραψε τον μηχανισμό μεταξύ 280 και 220 π.Χ. Οδοντωτοί τροχοί κινούσαν αλυσιδοκίνητη διάταξη που τοποθετούσε αυτόματα τα βέλη στη θέση εκτόξευσης. Αυτή είναι η αρχαιότερη γνωστή χρήση τέτοιου συστήματος.
Ριπές βελών στα πέτρινα τείχη
Η ομάδα της Adriana Rossi από το Πανεπιστήμιο της Καμπανίας βρήκε τα σημάδια κοντά στις πύλες Βεζουβίου και Ηρακλείου. Οι οπές έχουν τετράγωνο ή ρομβοειδές σχήμα, διαφορετικό από τα ίχνη παραδοσιακών καταπελτών. Φαίνονται σαν να τις άνοιξαν βέλη ή μεταλλικά βλήματα.
Τα χαραγμένα σημάδια εμφανίζονται σε ομάδες τεσσάρων ή πέντε, σαν ριπές. Η συγκέντρωση και η ακρίβεια των χτυπημάτων δεν μπορούν να προέλθουν από φορητά όπλα ή κοινές βαλλίστρες. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι το όπλο χρησιμοποιήθηκε το 89 π.Χ., όταν ο Ρωμαίος στρατηγός Σύλλας πολιόρκησε την πόλη.
Ψηφιακή ανακατασκευή και επιβεβαίωση
Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν τρισδιάστατη σάρωση για να αναλύσουν τα σημάδια. Υπολόγισαν ότι τα βέλη έφταναν ταχύτητα 109 μέτρων ανά δευτερόλεπτο. Το βάθος και το σχήμα των οπών ταιριάζει με ρωμαϊκές αιχμές βελών που φυλάσσονται σε ευρωπαϊκά μουσεία.
Γιατί οι Ρωμαίοι στόχευαν τα τείχη; Δύο εξηγήσεις προτείνουν οι ερευνητές. Πρώτον, οι βολές μπορεί να αστόχησαν — οι στρατιώτες σημάδευαν τους υπερασπιστές πάνω στα τείχη αλλά έχαναν. Δεύτερον, οι ριπές μπορεί να στόχευαν σκόπιμα τα τείχη για ψυχολογική πίεση.
Δεν έχουν βρεθεί φυσικά υπολείμματα του πολύβολου. Τα ίχνη στους τοίχους της Πομπηίας όμως συμφωνούν με τις ιστορικές περιγραφές του Φίλωνος. Αν επιβεβαιωθεί η θεωρία, θα είναι η πρώτη φυσική απόδειξη χρήσης του όπλου σε μάχη.
